ලස්සන ජීවිතයක් හදාගන්න කැමැත්තක් අපි හැමෝගෙම හිත්වල තියෙනවා. වෙන කාටවත් වචනෙකින් නොකිව්වත් ‘මගේ ජීවිතේ ලස්සනට හදාගන්න ඇත්නම්’ කියල අදහසක් ඔයාලගේ හිත්වලත් අනිවාර්යෙන්ම තියෙනවා නේද? ඇතැම් වෙලාවට ඔයාලා පතලා ඇති, දෙවියන්ගෙන් ඉල්ලලා ඇති ‘මගේ ජීවිතේ ලස්සන වේවා! සුවපහසු වේවා! සතුටින් ජීවත් වෙන්න ලැබේවා!’ කියලා.

ඉතිං දරුවනේ, මේ ලිපිගතේ අකුරු එකිනෙක අමුණන්නේ ඔයාලගේ ජීවිතේ ලස්සන කරගන්න හැටි කියා දෙන්නමයි. ඒ නිසා පොඩි වෙලාවක් ගත කරලා මේ ලිපිගත දිගේ ඉදිරියටම යන්න. ඔයාලටත් තේරේවි ‘ජීවිතේම ලස්සන කරගන්නේ කොහොමද?’ කියලා.

කවුරුත් කරලා දෙන්නේ නම් නෑ…

හොඳට මතක තියා ගන්න දරුවනේ, ඔයාලගේ ජීවිතේ ලස්සන කරලා දෙන එක වෙන කෙනෙකුට කරලා දෙන්න නම් බෑ. බාහිර කෙනෙකුට කළ හැක්කේ ‘ජීවිතේ ලස්සන කරගන්නේ මේ විදිහටයි’ කියලා උපදෙස් දීම පමණයි. ඒ උපදෙස් අනුගමනය කරලා ලස්සන ජීවිතයක් හදාගත යුත්තේ ඔබ විසින්මයි.

දවසකින් පටන් ගමු

“ඔයාට දැන් වයස කීයද?” කියලා කෙනෙක් ඇහුවොත් අපි වයස කියන්නේ අවුරුදුවලින් නේද? මට දාසයයි, දහඅටයි, විස්සයි ආදී වශයෙන් අපි වයස කියන්නේ අවුරුදුවලින්. ඒ අවුරුදු නිර්මාණය වෙන්නේ මාසවලින්. මාස හැදෙන්නේ සතිවලින්. සතියක් හැදෙන්නේ දවස්වලින්.

අපි හිතමු කෙනෙක් හැම දවසක්ම ලස්සනට හදාගන්නවා. ඒ වගේ ලස්සන දවස් හතකින් එයාගෙ ජීවිතේට ලස්සන සතියක් හැදෙනවා. එබඳු ලස්සන සති හතරක් ගෙවෙද්දී එයාගේ ජීවිතේ ලස්සනට මාසයක් ගත වෙනවා. ඒ වගේ ලස්සන මාස දොළහකින් ලස්සනට ජීවත් වුණ අවුරුද්දක් හැදෙනවා. ඒ වගේ අවුරුදුවලින් නම් මුළු ජීවිතේම ගත වෙන්නේ ඇත්තෙන්ම ඒ ජීවිතේ ලස්සනයි නේද?

එහෙමනම් මුළු ජීවිතේම ලස්සන කරගන්න කලින් අපි දවසක් ලස්සන කරගන්න මහන්සි ගත්තොත් ඒක සාර්ථකයි නේද?

ලස්සනට ඉවර කරලා – ලස්සනට පටන් ගන්න

ලස්සන දවසක් හදාගැනීම අපි මේ විදිහට ආරම්භ කරමු. මුලින්ම තමන් ගත කරපු දවස ‘ලස්සනට ඉවර කරන්න ඕනි’. ඊටපස්සේ ඊළඟ දවස ‘ලස්සනට පටන් ගන්න ඕනි’. මේ ක්‍රමේට පුළුවන් ලස්සන දවසක් හදාගන්න.

ලස්සනට ඉවර කරන්නේ කොහොමද?

ඔයාලා බොහෝ දෙනෙක් දවස අවසන් කරන්න හුරු වෙලා ඇත්තේ නිදි යහනට ගිහින් තද නිදිමතක් එනකල්ම ස්මාර්ට් ෆෝන් එකේ නොයෙක් දේ බලමින් ඉන්න එකෙන් වෙන්න පුළුවන්. එහෙම නැත්නම් විශේෂ දෙයක් නැතිව ඔහේ නිදා ගන්නවා වෙන්නත් පුළුවන්.

ඒ හැම පුරුද්දක්ම අතහැරලා ඔයාල ලස්සනට දවස අවසන් කරන්න පුරුදු වෙන්න. තමන් නින්දට යන්න පෙර විනාඩි පහළොවක් විස්සක් වගේ තමන් උදෑසන පටන් දවස ගත කරපු විදිහ නිදහසේ කල්පනා කරන්න. ‘අද උදේ අවදි වුණ වෙලාවේ ඉඳන් මේ දක්වා මං මොනවා කරමින් ද අද දවස ගත කළේ. මං කතා කළේ මොන වගේ දේවල් ද. මම ඇසුරු කළේ කාව ද. දවසේ සිදුවුණ විශේෂ දේවල් මොනව ද’ ආදී වශයෙන් අවංකව තමන් දවස ගෙවූ ආකාරය දෙස හැරිලා බලන්න.

ඇතැම් විට ඔබ ගැන ලැජ්ජා වෙන්න දේවල් ඔබ කරලා තියෙන්න පුළුවන්. ඔබ ගැනම දුක හිතෙන දේවල් කරලා තියේවි!

තමන් ගැනම ‘චිකේ’ කියලා හිතෙන දේවල් කරලා තියේවි! ඔය වගේ ඔබ දවසක් ඇතුළේ කරපු නරක දේ, ඔබේ අඩුපාඩු ඔබට ම පෙනේවි.

ඒ වගේමයි ඔබ ගැනම සතුටු වෙන්න දේවල්, හිතද්දිත් ඇස්වලට සතුටු කඳුළු එන දේවල් ඔබ කරලා තියේවි! ඔබේ ලස්සන ගතිගුණත් ඔබටම පෙනේවි.

ඒ මොහොතෙම යෝජනා කරන්න

ඔව්! ක්‍රියාවකින් හෝ කතාවකින් හෝ සිතුවිල්ලකින් හෝ තමන් දවසේ කරපු අයහපත් දෙයක්, අඩුපාඩු සහිත දෙයක් ඔබ දකිනකොට ඒ මොහොතෙම ඔබ ඔබටම යෝජනා කරන්න ‘මම මේ අඩුව ඊළඟ දවසට නම් අරගෙන යන්නේ නෑ. මම මීළඟ දිනය වෙනුවෙන් මේ වැරැද්ද, අඩුපාඩුව හදාගන්නවා’ කියලා.

ඔබ ඔබේ ලස්සන ක්‍රියාවන් හෝ කතාබස් හෝ සිතුවිලි හෝ ඒ දවස ඇතුළේ කළා කියලා දකිද්දී ඒ මොහොතෙත් ඔබ ඔබටම යෝජනා කරන්න ‘මම මේ ලස්සන ගුණය ජීවිතේ දිගටම පවත්වනවා, මං මේ හොඳ ගතිගුණය තව වැඩි වැඩියෙන් දියුණු කරගන්නවා’ කියලා.

ඔන්න ඔය අවස්ථා දෙකම කෙනෙක්ට ලැබෙන්නේ හැම රාත්‍රියකම නින්දට යන්න පෙර විනාඩි කිහිපයක් තමන් දවස ගත කරපු හැටි සිහි කරන්න පටන් ගත්තොත් විතරයි. මේ කටයුත්ත නිදි යහනේ වාඩි වෙලා හෝ නිදහස් තැනක සක්මන් කරමින් හෝ පුටුවක වාඩි වෙලා හෝ කොයි ආකාරයකින් වුණත් කරන්න පුළුවන්. නමුත් නිදාගන්න ඉරියව්වෙන් කරන්න එපා! මොකද ඒ ඉරියව්වෙදි ඉක්මනින්ම කම්මැලිකම හිතට ඇවිත් මේ කටයුත්ත අසාර්ථක වෙන්න පුළුවන්.

බාධාවක් තියෙනවා

මේ කටයුත්ත කරන්න බැරි වෙන්න බාධාවක් තියෙනවා. ඇත්තෙන්ම ඒක බාධකයක්. ඒ තමයි ස්මාර්ට් ෆෝන් එක. ඔව්! ඔයාලට පුළුවන් ඒ බාධකය දිනන්න. තමන් දවස ගත කරපු ආකාරය සිහි කරන ඒ විනාඩි කිහිපයේ ස්මාර්ට් ෆෝන් එක සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරලා පටන් ගන්න. ඒක තමයි බාධකේ දිනන පිළිවෙළ.

තමන් දවස ගෙවූ හැටි සිහි කරලා, ඒ මොහොතේම යෝජනාත් කරලා, තෙරුවන් සරණ ගිය ශ්‍රාවකයෝ විදිහට තමන්ගේ ජීවිතේ තෙරුවනට පූජා කරන්නත් පුරුදු වෙන්න.

“මගේ ජීවිතය බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා වේවා! මගේ ජීවිතය උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මයට පූජා වේවා! මගේ ජීවිතය ආර්ය මහා සංඝරත්නයට පූජා වේවා! නමෝ බුද්ධාය!”

නින්දට යන උදවිය නිදි යහනේම මිය යන අවස්ථා කොයිතරම් තියෙනවා ද. අපේ ජීවිතේටත් එහෙම වෙන්න බැරි ද. අන්න ඒ නිසා, නිදා ගැනීමට පෙර තෙරුවනට ජීවිතේ පූජා කරලා නින්දට යෑමට පුරුදු වෙන්න.

ඔය විදිහට දවස ඉවර කරන්න පුළුවන් නම් ඒක කොයි තරම් ලස්සන ද!

ලස්සනට පටන් ගන්නෙ කොහොමද?

ලස්සනට පටන් ගන්න තියෙන්නේ අලු‍ත් දවස. අලු‍ත් දවසක අවදි වුණ ගමන් තෙරුවනට ජීවිතේ පූජා කිරීමෙන් ම පටන් ගන්න.

“නමෝ බුද්ධාය! මගේ ජීවිතය බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා වේවා! මගේ ජීවිතය උතුම් ශ්‍රී සද්ධර්මයට පූජා වේවා! මගේ ජීවිතය ආර්ය මහා සංඝරත්නයට පූජා වේවා!”

ඊටපස්සේ අලු‍ත් දවස වෙනුවෙන් අලු‍ත් යෝජනා කරන්න. ඒ යෝජනා තමයි කලින් දවසේ රාත්‍රියේ ඇති කරගත්ත යෝජනා. ‘මම අද දවසේ මේ අඩුපාඩුව වැරැද්ද කරන්නේ නෑ. මම මේ විදිහේ ලස්සන ගතිගුණවලින් අද දවස ගත කරනවා’ ඔය ක්‍රමේට පුරුදු වෙන්න පුළුවන් නම් ඔබේ අලු‍ත් දවසත් ලස්සනට ආරම්භ වෙනවා.

එකපාර බැරි වෙයි

ඇත්තෙන්ම එකපාර බැරි වෙයි අඩුපාඩු හදාගන්න. එකපාර බැරි වෙයි ලස්සන ගුණදහම් ඇති කරගන්න. නමුත් මේ පිළිවෙළට ‘ලස්සනට ඉවර කරන්නත්, ලස්සනට පටන් ගන්නත්’ ඔබ අවංකව උත්සාහ කළොත් ටික ටික ඔබේ ජීවිතේ ලස්සන වෙන හැටි ඔබට ම පෙනෙන්ට ගනීවි! ඒ නිසා මේ කියා දීපු ක්‍රමය පුරුද්දක් විදිහට ඔබේ ජීවිතේට ගළපා ගන්න.

මහා කාරුණික බුදුරජාණන් වහන්සේ ‘අම්බලට්ඨික රාහුලෝවාද සූත්‍ර දේශනාවේ දී’ අපගේ රාහුල තෙරුන් වහන්සේට කරපු අවවාද ඇසුරු කරගෙනයි මේ වටිනා ලිපිගත අපි ඔයාලා වෙනුවෙන්ම සකස් කළේ.

පටන් ගන්න

ලස්සනට දවසක් අවසන් කරන්නත් පටන් ගන්න. අලු‍ත් දවස ලස්සනට ආරම්භ කිරීමත් පටන් ගන්න. එතකොට ඔයාලගෙ ජීවිතේ දවස් ලස්සන වේවි! එබඳු දවස්වලින් හැදෙන සතියත් ලස්සන වේවි! එබඳු සතිවලින් හැදෙන මාසත්, එබඳු මාසවලින් හැදෙන අවුරුද්දත් ලස්සන වේවි!

මතක තියා ගන්න… ඔයාලගේ පරණ දොස් අඩුපාඩු එහෙම්ම තියෙනවා නම් අලු‍ත් දවසක්, අලුත් අවුරුද්දක් උදා වුණා කියලා ඔයාලගේ ජීවිතේ ඉබේම අලු‍ත් වෙන්නේ නෑ. අලු‍ත් අවුරුදු, සුභ අවුරුදු ලෝකයේ සැමරුවත් නැතත් දවසින් දවස ලස්සන කරගන්න කෙනාට නම් අලු‍ත්ම අලු‍ත් ලස්සන අවුරුදු ජීවිතේ හැමදාම උදා වේවි! ඉතිං එබඳු ලස්සන අවුරුදුවලින් සැරසෙන ඔයාගේ ජීවිතේ ලස්සන වෙන එක ගැන කවර කතා ද?

දැන් ඔබ දන්නවා ‘ජීවිතේම ලස්සන කරගන්නේ කොහොමද’ කියලා. ඉතිං ඒ දන්න ධර්මය ප්‍රමාද නොවී පුරුදු කරන්න පටන් ගන්න.

න තං මාතා පිතා කයිරා – අඤ්ඤේ වා පි ච ඤාතකා
සම්මාපණිහිතං චිත්තං – සෙය්‍යසෝ නං තතෝ කරේ

මේ වැඩේ තමන්ගේ අම්මා විසින් කරලා දෙන්නෙත් නෑ. තාත්තා විසින් කරලා දෙන්නෙත් නෑ. වෙන ඤාතියෙක් කරලා දෙන්නෙත් නෑ. ඒ වැඩේ තමයි යහපත් කොට ධර්මය තුළ හිත පිහිටුවාගන්න එක. ඒ හේතුවෙන්මයි ඔහු උතුම් කෙනෙක් බවට පත් වෙන්නේ.

(ධම්මපදය – චිත්ත වර්ගය)

මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවාසී ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් විසිනි.

තුන්වන වරටත් නාද වූ පසුව නිවසේ නෝනා මහත්මිය වූ මනෝහාරී පැමිණ රිසීවරය ගෙන තම කනට ළං කර ගත්තා ය. එහා කෙළවරින් ගලා ආ කටහඬ තුළ කිසියම් ආවේගකාරී බවක් ගැබ්ව තිබුණි.

“‍මේ හරිනැද්ද හලෝ, අපි දැන් ගොඩාක් වෙලාවක ඉඳල ලෑස්ති වෙලයි ඉන්නේ. සාරංගගෙන් මට බැණුම් අපි වෙනම ගියා නම් ඉවරයි කියල…”

“හරි හරි අපි ඉක්මනට එනවා.”‍ මනෝහාරී කීවේ ඇත්ත ම නොවේ.

ශරීර සුවතා ව්‍යායාම පිණිස පාන්දරින් නිවසින් පිටව ගිය පැටී වීරමන්; මනෝහාරීගේ ස්වාමියා නිවසට ඇතුල්ව නාන කාමරයට රිංගා ගත්තේ ය.

“ඉක්මන් කරපන් මිනිහො. මොන මඟුලෙ යන්න හැදුවත් තමුසෙ හැමදාම පරක්කු වෙනව.”‍

මනෝහාරීගේ හඬ පැටී වීරමන්ට ඇසුණේ නැතත් දුරකථනයේ එහා කෙළවරට එය ඇසුණි.

“හරි හරි. ගෙදර මරාගන්නෙ නැතුව ඉක්මනට එනවා. අපි ඉන්නම්…” එහා කෙළවරින් ආයෙම කටහඬ ගලා ආයේ එලෙසිනි.

“අම්ම?”‍ කටහඬ ආයෙම නැගුණි.

“අම්ම… අම්ම මේ පන්සලේ මුර දානෙ බදාගෙන එන්න බැරිලු‍.” මනෝහාරී කීවේ කෝපයෙනි. පියගැටපෙළ බසිමින් සිටි මාලන් නතර වී මවගේ මුව දෙස බැලු‍වේ උපහාසයෙනි. මනෝහාරී ඔහුට එරෙව්වා ය. ප්‍රතිචාරයක් එක්වරම නොදැක්වූ මාලන් ගරාදි වැට උඩ හිඳගැනීමට අසාර්ථක උත්සාහයක යෙදුණේ ය.

“මැරෙන්න ද හදන්නෙ?”‍ මනෝහාරී ඇසුවේ පෙරට වඩා කෝපයෙනි.

“අර මිනිස්සු තරහ වෙයිනෙ. අනික අපට කියල මහ ගොඩක් නෑදෑයො ඉන්නව කියල ද. අම්මව මැරිච්චදාක උනත් මුර කරන්න ඉන්නෙ බාප්පලගෙ දරුවො ටික විතරයි.”‍ ආයෙම එහා කෙළවරින් කියවිණි. මනෝහාරී කථා කළේ කෝපය තරමක් සංසිඳවාගෙන ය.

“මං කිව්ව චූටි. දන්න දවසෙ ඉඳල ම දානෙ දෙනව නේද. මේ මාසෙට විතරක් කාට හරි දීල මඟු‍ල් ගෙදර යමු කියල.

කොහෙද ගත් කටට ම බෑ කිව්ව.”‍ පැටී වීරමන් කාමරයෙන් එළියට ආවේ කුලියට ගත් කෝට් එක අඳින්න උත්සාහ කරමිනි. දෙතුන් වතාවක් ම උත්සාහ කළත් ඔහු අසාර්ථක විය. මනෝහාරී රිසිවරය තබා ස්වාමියාට කෝට් එක ඇඳ ගන්නට උදව් කළා ය.

“අම්මට කියල එන්න.”‍ පැටී වීරමන් බිරිඳට කීවේ කලිසමේ බඳපටිය නැවත වරක් තද කරමිනි. මනෝහාරී මුළුතැන් ගෙය දෙසට ගියේ කැමැත්තකින් නොවේ.

“අන්න චූටිත් අම්මට බණිනවා.”‍ දානයට හාල් ළිප තබමින් සිටි මැහැල්ල හැරී නොබලා ම, “මට…? ඒ මක්කටැයි?”‍ කියා ඇසුවා ය.

“දානයක් බදාගෙන මඟු‍ල් ගෙදර යන්නෙ නෑ කියල. අම්ම ඉතිං හැමදාමත් තාත්තගෙ පැත්තෙ ඔක්කොමලව කපල දාලමනෙ වැඩ කළේ.”‍ මනෝහාරී කීවේ ඇනුම් පදයකි. ළිපේ ගිනි නොදැල්වූ මැහැල්ල, “ඇත්ත. ඔය පව්කාරයොත් එක්ක මට කොහොමත් ගනුදෙනුවක් එපා.”‍ යි කීවා ය. මනෝහාරීගෙ නම් කෝපය ඇවිළිණි.

“තාත්තගෙ පැත්තෙ එවුන් පව්කාරයො. අම්මලගෙ එවුන් මහලොකු සුදනො කියල ද කියන්නෙ. ලොකු මාම බේබද්ද. පොඩිමාම වලා. ඇටකිච්චගෙ ඉඳලම සූදූ ගහනවා.”‍

“මට කාගෙන්වත් වැඩක් නැහැ. මට වැදගත් මං ගැන විතරයි. මම මං ගැන බලා ගන්නවා. එච්චරයි.”‍ කියූ මැහැල්ල අනතුරුව මනෝහාරීගේ හිස සිට පාදාන්තය දක්වා විමසුම් බැල්මක් හෙළුවා ය.

“මොකද නිකං අමුතු විදිහට බලන්නෙ?”‍ මනෝහාරී ඇසුවේ කලබල වෙමිනි.

“කාගෙද සාරිය? කනකර ආභරණ?”‍ මැහැල්ල ඇසුවේ සංයමයෙනි.

“සරෝජනීගෙ.”‍ මනෝහාරී පිළිතුරු දුන්නේ කැමැත්තකින් නොවේ. මැහැල්ල තුළ උපන්නේ සංවේගයකි. මනෝහාරීට ද එය තේරුණි.

“අනුන්ගෙන් ඉල්ලගෙන අඳින්නේ ඇයි තමන්ට තියෙන ඒව හොඳ මදි ද?”‍

“හොඳ මදි නිසා නේන්නම් ඉල්ල ගත්තෙ. මට බෑ අනික් එවුන් ඉස්සරහ සවුත්තු වෙන්න.”‍ මනෝහාරී කීවේ කේන්තියෙනි.

ජනේල කවුළුවෙන් සීතල සුළඟක් හමාවිත් මුළුතැන්ගෙය පිරුණි. මැහැල්ල තරමක් දැල්වෙන ළිපට ළංව මනෝහාරී දෙස අනුකම්පාවෙන් යුතුව බැලු‍වා ය.

“‍ලොකු දුවේ… තමන්ට තියෙන එකක් ඇඳගෙන ගියා නම් අඩු තරමට නිදහසේ අඩිය තියල ඇවිදින්නවත්, වාඩි වෙන්නවත් පුළුවන්. අනුන්ගෙ රෙදි ආයිත්තම් ඇඳගෙන ගියාම ඉතිං ඒව පරිස්සම් කරනව මිසක වෙන වැඩක් නැහැ. ඕක මට තේරුනේ කාලෙකට කලින් කියවපු කවියකින්…

මොණර පිල් ඇඳන්
මඟු‍ල් ගෙදරට එන කිකිළියන්
පරෙස්සමට පා තබන අන්දම…”‍

මනෝහාරී තුළ ඉපදී තිබූ කෝපය තීව්‍ර විය.

“අම්ම මතක තියා ගන්න මං මේ දුක් විඳින්නෙ අම්ම නිසා කියල.”‍ ඈ කීවේ අඩි පොළවේ හප්පමිනි. මැහැල්ල මොහොතකට තිගැස්සුණි.

“මං නිසා…?”‍ මැහැල්ල ඇසුවේ කලබලයෙනි.

“‍අම්ම නිසා තමයි. සිරිමෙවන් කුකුළු ෆාම්කාරය කියල මට ඒ මිනිහ එක්ක යන්න නොදී හිටියා. මං සිරිමෙවන් බැන්ද නම් අද රැජිනක්. එහෙම උනා නම් මං අද මේ ගමන යන්නෙ කුලී වෑන් එකක නෙවෙයි. වී එයිට් එකක.” යි කියූ මනෝහාරී මුළුතැන්ගෙයින් පිට වූවා ය.

මැහැල්ල සිතේ වෙනසක් ඇති කර නොගෙන ළිපේ ගින්දර මඳක් අඩු කළා ය. මඳ වේලාවකට පසු පෙරදා හැන්දෑවේ කුලියට ගෙනා වාහනය කෙඳිරි ගාමින් නිවසින් ඈතට ඇදී යන හඬ ඇයට ඇසුණි.

හෝරාවෙන් හෝරාව ගතව යයි. මැහැල්ල තුළ වූයේ සිත පුරා පැතිරී ගිය පළල් සතුටකි. මුර දානය නොවරදවා දීමෙන් උපන් ප්‍රීතිය ඇගේ සිරුර පුරා පැතිර ගොස් නිරාමිස සැපයකින් ඈ සැනසෙමින් සිටියා ය. ඈ නිවසේ වූ පටු කොරිඩෝව දිගේ සක්මන් කරන්නට වූවා ය. කුලී වාහනයකින් මඟු‍ල් ගෙදර ගිය පිරිස එන ගමනේ දී ම වාහනය හිමිකරුට භාරදී ගෙදර ආවේ පා ගමනෙනි. වෙහෙසකර බවක් මිස යන විට තිබූ සතුට, උනන්දුව කිසිවෙකු තුළත් නොවුණි. මෙවෙලෙහි මැහැල්ල සිටියේ සැප පුටුවක දිගෑදීගෙන ය. පිරිස දුටු විට ඈ හිඳින ඉරියව්වට පැමිණ, “‍මොකද නිකං හුළං බැහැල වගෙයි?”‍ කියා ඇසුවා ය. පැටී වීරමන් සහ දරුවන් දෙදෙනා ගෙතුළට ගිය අතර මනෝහාරී පුටුවක් ඇදගෙන මැහැල්ලට සමීප කොට හිඳ ගත්තා ය.

“වැඩක් නෑ අම්මෙ ශෝභනේ විතරයි. කෑම මෙලෝ රහක් නැහැ. කිසිදේක කිසි පිළිවෙළක් නැහැ. පැටී මමත් එක්ක දිගට ම බැණ බැණ ආවෙ බොන්න දුන්නෙ බාල අරක්කු කියල.”‍

“එච්චර ද…”‍ මැහැල්ල ඇසුවේ උපේක්ෂාවෙනි.

“‍හැබැයි ඉතිං මට නම් මාර තැන. සමහරු සාරිය අතගානවා. සමහරු මාලෙ ගාණ අහනවා. මනමාලිට වඩා ගෑනු උනන්දු වුණේ මං ගැන.”‍ මනෝහාරී කීවේ උපන් ආඩම්බරයෙනි. මැහැල්ල කිසිවක් නොකියා කල්පනා කරන්නට වූවා ය. මනෝහාරී තුළ ඒ ගැන උපන්නේ නොපහන් බවකි.

“‍දානෙ දුන්න ද? අන්න චූටිගෙනුත් අහගන්න වෙයි මඟු‍ල් ගෙදර නොගිය එකට. අම්ම විතරමයි අඩු.”‍ මැහැල්ල එවරත් කථා නොකළා ය. මනෝහාරී තුළ කෝපය දැල්විනි.

“හොඳට කාල බීල ඉන්නත් අම්මලට පින නැහැ.”‍ ඈ ආයෙම කීවා ය.

“‍ඇයි උඹ ම නේද දැන් කිව්වෙ කෑම මෙලෝ රහක් නෑ කියල?”‍ මැහැල්ල ඇසුවේ තරමක් පුදුමයෙනි. සරදම්කාරී හැඟීමෙනි.

“කිව්ව නම් තමයි. ඒ උනාට…”‍ මනෝහාරී කියන්නට හැදූ දේ ගිලගත්තා ය.

“ඔය ඇඳුම් ආයිත්තම් පරෙස්සම් ඇති තැනකින් තියපන්… නාගනිං. කේන්තිය නිවෙයි.”‍ මැහැල්ල කීවේ සංයමයෙනි.

“අරන් තියන්න නෙවෙයි අද ම ගිහින් දෙන්න ඕන. සාරිය හෝදන්නෙ නැතුව අද ම ගෙනත් දෙන්න කියලයි දුන්නෙ. මේක මේ හෝද හෝද පට්ටගහන ජාතියෙ එකක් නෙවෙයි.”‍ කියූ මනෝහාරී නැඟී සිටියේ ද පෙර වූ ආඩම්බරකාරී හැඟීමෙනි. මැහැල්ල ඇගේ අතකින් අල්ලාගෙන, “‍මං උඹට එක දෙයක් කියන්නම් තේරුම් ගන්න උත්සාහ කරපං.”‍ කියා කීවා ය.

“‍මොකක්ද?” මනෝහාරී ඇසුවේ මැහැල්ලගේ අත ගසා දමමිනි.

“‍අනුන්ගෙ ඇඳුම් ආභරණ ඉල්ලගෙන ඒව තමන්ගෙ වගේ ඇඳ පැලඳගෙන මඟු‍ල් ගෙදරක ගිහින් ඇවිත් ආපහු ඒව අයිතිකාරයට ම දීල හිස් අතින් ගෙදර එනව වගේ තමයි දුවේ පෙර පිනකින් මනුස්ස ලෝකෙට ඇවිත් ඒ පින උජාරුවෙන් භුක්ති විඳල ආයෙම අලුත් පිනක් කරගන්නෙ නැතුව මැරිල පරලෝකෙට හිස් අතින් යාමත්…”‍

– නිමි. –

චන්දන එස්. කුමාර

විමුක්ති සිත් පෝෂණය කළ පීතෘ උන්වහන්සේ ය. ලක්දිව පුරා දම්සුවඳ පැතිරවූ සුවඳ කුසුම උන්වහන්සේ ය.

මෙයින් වසර 2366කට පෙර ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 204 දී ධර්මාශෝක අධිරාජයාට දාව වේදිසා දේවියගේ කුසින් උපන් මිහිඳු කුමරු විසි වයස්හි දී, එනම් මෙයින් වසර 2346කට පෙර ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 224 දී පැවිදි උපසම්පදාව ලැබ, උපසම්පදා මාලකයේ දී ම අරහත්වයට පත් වූ සේක. ධර්මාශෝක අධිරාජයාගේ අනුග්‍රහයෙන් පැවැත්වූ තුන්වන ධර්ම සංගායනාවෙන් පසුව ප්‍රත්‍යන්ත දේශයන් කරා ධර්මදූතයන් වහන්සේලා පිටත් කර හරිනු ලබද්දී මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ එකල තිස් දෙහැවිරිදි ද උපසම්පදාවෙන් දොළොස් හැවිරිදි ද වූ සේක. මෙයින් වසර 2334කට පෙර ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 236 වැන්නේ පොසොන් පුන්පොහෝ දිනයේ ලක්දිව වැඩම කොට, මෙයින් වසර 2286කට පෙර ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 284 දී අසූ හැවිරිදි වයස්හි දී වප් පුර අටවක පොහෝ දින පිරිනිවන් පානා තුරු ම මෙබිම වැඩවෙසෙමින් ඒ අනුබුදු සඳමඬලාණෝ අමා දම් සිසිලසින් ලක් දනන් සුවපත් කළ සේක.

අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ මෙහි වැඩම නොකරන්නට අප තවමත් දීන මිනිසුන් ය. අණක් ගුණක් නොමැති ම්ලේච්ඡ ජාතියක් වන්නට සිටි සිංහලයා, ලොවෙහි උතුම් ම ආර්ය ජාතිය බවට පත් කළෝ උන්වහන්සේ ම ය. දෙවනපෑතිස් මහරජුන්ගේ මුතුන්-මිත්තන්ගේ පරපුර වනාහී යකුන් යකිනියන් සමඟ කෙළිදෙළෙන් ගත කළ පිරිසකි. ඇත්තෙන්ම ලක්දිව යක්ෂද්වීපයක් කළෝ ඔවුහු ය. එනමුදු අප අනුබුදු මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ එකී යක් පුරය දම් සුවඳ හමන ධර්මද්වීපයක් කළෝ ය. ගෞතම බුදුරජුන්ගේ දහම් ගබඩාව කළෝ ය. මිථ්‍යාදෘෂ්ටික අන්ධකාරය දුරු කළ රිවි මඬල වනාහී අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ම ය. මේ ලක්දිව සසුන් කෙත වැපුරූ උන්වහන්සේ ලක් බුදු සසුන එකලු කළ පහන් රුක වූ සේක. හෙළ වැසියන්ගේ සැබෑ ම විමුක්තිදායකයාණෝ උන්වහන්සේ ය. බෝපත් ලෙලදී හමා යන සුළං රැලි ලක්වැසියන්ගේ සෝතැවුල් සංසිඳවූහ. අවිද්‍යාවෙන් තෙත්ව දුකින් බර වූ දෙනෙත් මහා ස්ථූප නමැති අඳුනින් සිහිල් කළ සේක. ලක්වැසියන්ගේ දුක් ගිනි නිවූ මිහින්තලාවෙන් ගැලූ සිහිලැල් දහම් නදිය උන්වහන්සේ ම ය.

මිහින්තලාවෙන් පෑයූ කෙලෙස් විඩා නිවාලන පොසොන් පුන් සඳ උන්වහන්සේ ය. අපගේ අනුබුදු මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ඉතා අපූර්ව වූ සදහම් නගරයක් සිරිලක් බිමෙහි නිර්මාණය කළ සේක. මහාවංශයෙහි මහානාම තෙරුන් වහන්සේ උන්වහන්සේ හඳුන්වන්නේ ‘සත්ථුකප්පෝ’ ‘ශාස්තෘන් වහන්සේ සමාන වන සේක’ වශයෙනි. එහි මෙසේ සඳහන් ය.

ලංකාපසාදනගුණේන වියාකතෝ සෝ
ලංකාහිතාය මුනිනා සයිතේන අන්‌තේ
ලංකාය සත්‌ථුසදිසෝ හිතහේතු තස්‌සා
ලංකාමරූහි මහිතෝ’භිනිසීදි තත්‌ථාති.

“ලක්දිව කෙරෙහි හිතානුකම්පී වූ අපගේ ශාක්‍ය මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් පිරිනිවන් පානා මොහොතෙහි සල් රුක් සෙවණෙහි සැතපී සිට ලංකාදීපප්පසාදක ගුණයෙන් හෙබි මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ගැන අනාවැකියක් වදාළ සේක. ලංකාවට ශාස්තෘන් වහන්සේනමක් බඳු අප මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ලක්වැසි දෙවියන්ගෙන් පිදුම් ලබමින් ලංකාවෙහි යහපත උදෙසා වැඩම කළ සේක” යනුවෙනි.

මෙම අතීතාවර්ජනය අපගේ පරම පූජනීය වූ කල්‍යාණමිත්‍ර වූ ආදිගුරුදේවෝත්තම වූ අනුබුදු මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේගේ අසිරිමත් ගුණයට උපහාරයක් ම වේවා! ලක්දිව පැතිරුණ දම්සුවඳින් මම ද ඔබ ද සැනසී සිල් සුවඳ, ගුණ සුවඳ විහිදුවන සැබෑ ශ්‍රාවකයන් වීමේ භාග්‍යය ලබත්වා!

යෝ සත්ථුකප්පෝ කල්‍යාණමිත්තෝ – මහාඤාණී ජිනත්‍රජෝ
සෝ ලංකාදීපමාගම්ම – ජෝතයී බුද්ධසාසනං
තං වීතරාගං ලංකාදීපප්පසාදකං – වන්දාමි පරිනිබ්බුත මහා මහින්දං

උතුම් සම්බුදු පුත් රුවන වූ – අපට අනුබුදු රුවන බඳු වූ
මහා නුවණැති කලණ මිත් වූ – යම් මහරහත් උතුමෙක්
දඹදිවින් මෙහි වැඩම කොට – බුදු සසුන බැබළවූවෙද
මුළු ලක්දිව ම පැහැදුණු – වීතරාගිව පිරිනිවන් වැඩි
අපගේ මිහිඳු මුනිඳුට – වඳිමි මම සාදරයෙන්

සාදු! සාදු!! සාදු!!!

මිහිඳු කුමරා සසුන් දායාදය ලබයි.

දඹදිව අග්‍රරාජෝත්තමයාණන් වූ ධර්මාශෝක අධිරාජයාණන්ගේ පුත්‍රරත්නය ලෙසින් වේදිසගිරියෙහි දේවී කුමරියගේ කුසින් උපත ලද පින්වන්ත මිහිඳු කුමරා අත්‍යන්තයෙන් ම නිවුණු, කාරුණික හදක් ඇති, මහා නුවණින් යුක්ත වූවෙකි. රහතන් වහන්සේලාගේ ඇසුර නිබඳව ම ලද කුමරු ආල වැඩූයේ සිහසුනට නොව බුදු සසුනට ය. ධර්මාශෝක මහරජුගෙන් අවසර ලදුව, එකල්හි මේ මහා පෘථිවියෙහි වැඩ සිටි මහා ඉසිවරයාණන් වහන්සේ වූ මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය පුත්‍රයන් වහන්සේනමක් ලෙසින් උතුම් බුදු සසුනට ඇතුළු වූ මිහිඳු කුමරුවෝ පැවිදි වූ දිනයේ දී ම උපසම්පදාව ද ලැබූහ.

උපසම්පදා මාලකයේ දී ම සතර පටිසම්භිදාවෙන් යුක්ත වූ රහතන් වහන්සේනමක් බවට පත් වීමට අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ වාසනාව ලද සේක. උපසම්පදාව ලබා තුන් වසරක් ඇතුළත සිය උපාධ්‍යායන් වහන්සේ වූ මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේ වෙතින් ම තුන් පිටකය ම ඉගෙන ගත්හ.

අපගේ ආදිගුරුදෙවිඳුන් ලක්දිවට වැඩම කරයි.

මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේගේ මූලිකත්වයෙන් සිදු කරන ලද තුන්වන ධර්ම සංගායනාවෙන් අනතුරුව අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ නිර්මල ශ්‍රී සද්ධර්මය ඈත පිටිසර රටවල සිටිනා අහිංසක ජනයා හට ද ලබා දීම පිණිස රහතන් වහන්සේලා ප්‍රධාන මහා සංඝරත්නය කටයුතු සම්පාදනය කළහ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් රටවල් කිහිපයකට ම රහතන් වහන්සේලා පිටත් කොට යවන ලද්දාහ. මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේ විසිනුත්, උතුම් මහා සංඝරත්නය විසිනුත් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ අපගේ ලංකාද්වීපය වෙත වැඩම කරවීමට තීරණය කරන ලද අතර ඒ වන විට අපගේ මිහිඳු මහරහත් මුනිඳුන් උපසම්පදාව ලබා දොළොස් වසරකි. ගෞතම සම්බුදු සසුන කෙරෙහි ලංකාදීපවාසීන් මනාව පැහැදවීම පිණිස වඩාත් උද්f්‍යා්ගයෙන් දායක විය හැකි තරුණ කුමරෙකු වූ දේවානම්පියතිස්ස කුමරුන්ගේ රාජ්‍යත්වයට පත් වීම බලාපොරොත්තුවෙන් අපගේ මහරහතන් වහන්සේ වැඩ සිටියේ එවකට රජව සිටි මුටසීව රජු ඉතා මහලු‍ අයෙක් වූ බැවින් ය. “මාගේ පියාණන් වූ ධර්මාශෝක රජතුමා විසින් පිටත් කර හරින ලද දූත පිරිසෙහි උපකාරයෙන් දේවානම්පියතිස්ස නිරිඳුන් දෙවන වරට ද ලංකා රාජ්‍යයෙහි අභිෂේක ලබත්වා! එම දූතයන්ගෙන් තුනුරුවනේ ගුණ අසා දැනගනිත්වා! එළඹෙන්නා වූ පොසොන් පුන් පොහෝ දින මිස්සක නමැති පර්වතයට රජතෙමේ නගීවා! එදින ම අපිදු උත්තම ලංකාද්වීපයට යන්නෙමු.” යි අධිෂ්ඨාන කළ – අනාගතයෙහි සිදුවන දේ පිළිබඳ මැනවින් දන්නා අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ වේදිසගිරි විහාරයෙහි වැඩ වසමින් සුදුසු කාලය එළඹෙන තුරු මෑණියන් ඇතුළු ඥාති පිරිසට සම්බුදු දහම නම් වූ අමෘතයෙන් සංග්‍රහ කළ සේක. අපගේ ලංකාද්වීපය කෙරෙහි හිතානුකම්පී වූ ශාක්‍යමුනීන්ද්‍ර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පානා මොහොතේ යහන මත සැතපී සිට, මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විසින් ලක්දිවෙහි බුදු සසුන පිහිටුවන බවට වදාළ වදන් සිහි කළ ‘මහා ඉන්ද්‍ර’ නමැති සක් දෙව්රජු අපගේ මහරහතන් වහන්සේ වෙත එළඹ, “සම්බුදු සසුන කෙරෙහි ලක්දිවවාසීන් පැහැදවීමට ලංකාද්වීපයට වඩිනු මැනව. ඒ සඳහා අපිදු උපකාරී වන්නෙමු.” යි මහත් ආදර ගෞරවයෙන් ආරාධනා කර සිටියේ ය. මෙලෙසින් සම්බුදු සසුන කෙරෙහි මැනවින් සිත පහන් කරගත්, උත්තම මුනි දහමින් පිළිසරණ සදාගත්, කල්‍යාණමිත්‍ර සත්පුරුෂ උතුමන්ගේ උපකාර මධ්‍යයේ අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වසර 236ක් ගතවෙන තැන මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ලක්දිවට යහපත සැලසීම පිණිස ම ඉඳුබලයෙන් මෙහි වැඩම කළ සේක.

ලක්වැසියන්ගේ මිසදිටු දුරැලූ සත්පුරුෂ කල්‍යාණමිත්‍රයාණෝ

එදා පොසොන් පුන්පොහෝ දින දෙවන පෑතිස් නිරිඳු පිරිස් පිරිවරා දඩයම පිණිස මිස්සක පර්වතයට පැමිණියේ ය. හිංසාකාරී සිතිවිල්ලකින් සිටි රජතුමා ඉදිරියේ අපගේ මහා මුනීන්ද්‍ර වූ මහරහතන් වහන්සේ පෙනී සිටියේ වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන් ම උන්වහන්සේගේ මහා කරුණාව ක්‍රියාවෙන් ද ඉස්මතු කරවමිනි.

රහතන් වහන්සේ සමග පැමිණි ඉට්ඨිය, උත්තිය, සම්බල, භද්දසාල, සුමන යන රහතන් වහන්සේලාත්, භණ්ඩුක නම් උපාසක දරුවාත් එක්වර ම දුටුවහොත් රජු බොහෝ බියට පත් වේ යැයි සිතූ අපගේ මහරහතන් වහන්සේ මුලින් ම තමන් වහන්සේ පමණක් පෙනීමට සලස්වා, තමන්ව හඳුන්වා දුන්නේ ලොව අන් කවරෙකුවත් තමන්ව වෙනත් අයකුට හඳුන්වා නොදෙන වෙනස් ම පිළිවෙළකට ය. උන්වහන්සේ වදාළේ මෙසේ ය.

“සමණාමයං මහාරාජ – ධම්මරාජස්ස සාවකා
තවේව අනුකම්පාය – ජම්බුදීපා ඉධාගතා”

“අපි ධර්මරාජයාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක වූ ශ්‍රමණයෝ වෙමු. ඔබ කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් දඹදිව සිට මෙහි ආවෙමු.”

කෙතරම් විස්මිත ප්‍රකාශයක් ද? තමන් මහා අධිරාජයෙකුගේ පුතෙකු බවවත්, තමන් විසින් ම ලද අවබෝධයකින් ලංකාදීපවාසීන් බේරාගන්නට පැමිණි ගැලවුම්කරුවෙකු ලෙසින්වත් නොවෙයි උන්වහන්සේ තමන් වහන්සේ ව හඳුන්වා දුන්නේ. ධර්මරාජයාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් ලෙසින් ය. මානය සුණුවිසුණු කළ, මානව දයාවෙන් පරිපූර්ණ වූ, මහා කාරුණික හදමඬලක සුන්දරත්වයේ අනුහසින් දේවානම්පියතිස්ස නිරිඳුන්ගේ තැතිගැන්ම දුරුකර, සංසිඳීමට පත් කරවා, හෙතෙම දමනයට පත් කළේ ය. ලක්දිව සිදු වූ විශිෂ්ට වූත්, සර්ව අභිවෘද්ධිදායක වුත් පරිවර්තනයෙහි ආරම්භයයි මේ. මහා නුවණැති මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ දේවානම්පියතිස්ස නිරිඳුන් නුවණැතියකු බව වටහාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ චූළහත්ථිපදෝපම සූත්‍රය මුල් කොට ධර්මය දේශනා කළ සේක. එම ධර්ම දේශනාව අවසානයේ සතළිස් දහසක් පමණ වූ පිරිවර සමඟින් රජතුමා තෙරුවන් සරණෙහි පිහිටියේ ය. මහා නුවණැති මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විසින් අපගේ ධර්ම සේනාධිපතීන් වහන්සේ වදාළ දෙසුමක් වන සමචිත්තපරියාය සූත්‍රය මුල්කොට දෙවිවරුන් අරභයා වදාළ ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කළ බොහෝ දෙවියෝ ලංකාද්වීපයෙහි සම්බුදු සසුන පිහිටුවීම පිණිස අපගේ මහරහතන් වහන්සේ ගන්නා අවංක උත්සාහයට මුළු හදින්ම දායක වූවෝ ය. ඒ සමඟ ම ලංකාවාසීන් විසින් බොහෝ කාලයක් මුළුල්ලේ පුද සත්කාර දක්වමින් උපකාර ලබාගන්නා ලද පවිටු බලවේගයන් කෙමෙන් කෙමෙන් දුර්වල වී ගියේ ය.

කළ යුතු දෙයෙහි සුදුසු කාලය මැනවින් දන්නා නුවණැති අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ පවිටු අඳුරු බලවේගයන් සරණ ගොස් සිටි, භයානක ඉරණමක් උරුම කරගෙන සිටි අහිංසක ලංකාවාසීන් ක්‍රමානුකූලව ධර්මයෙන් පෝෂණය කොට යහපත් මාවතට යොමු කළ සේක. පව් රැස්කොට ප්‍රේතලොව දුක් විඳින සත්වයන්ගේ විස්තර ප්‍රේත වස්තුවෙනුත්, පින් රැස් කොට දෙව්ලොව ඉපිද සැප විඳින සත්වයන්ගේ විස්තර විමාන වස්තුවෙනුත් වදාරා, සියලු‍ දුක් අවසන් කිරීමට නම් චතුරාර්ය සත්‍යාවබෝධය ලබා ගත යුතු බව උතුම් බුද්ධ දේශනා ඇසුරින් මනාව පෙන්වා දුන් සේක.

සත්පුරුෂයාත්, අසත්පුරුෂයාත් මැනවින් වෙන්කොට හඳුන්වා දුන් අපගේ මහරහතන් වහන්සේ, අතීතයේ වැඩ සිටි කකුසඳ, කෝනාගමන, කාශ්‍යප යන තුන් බුදුරජාණන් වහන්සේලාගේ මෙන්ම අපගේ ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ද පාද ස්පර්ශයෙන් මේ සොඳුරු දිවයින පූජනීයත්වයට පත් වූ ඒ අසිරිමත් කතා පුවත මැනවින් කියාදී ලංකාවාසී ජනයාගේ සිත් සතන් පහන් කළ සේක.

මුනි දහමින් සිදු වූ සොඳුරු පරිවර්තනය

මේ උතුම් ලංකාද්වීපයෙහි අනාගතයෙහි ඉදිවන අසිරිමත් පුණ්‍යභූමීන් පිළිබඳව සියලු‍ තොරතුරු වදාළ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ, එය හුදෙක් වචනයට සීමා නොකොට අපගේ ගෞතම සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උත්තම සර්වඥ ධාතූන් වහන්සේලාත්, ශාක්‍ය මුනීන්ද්‍රයන් වහන්සේ හට උතුම් සම්බෝධිය පිණිස සෙවණ සැලසූ උතුම් ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේගේ දක්ඛිණ ශාඛා වහන්සේත් මහත් ගෞරවයෙන් වැඩම කරවා දුන් සේක.

අඳුරු බලවේගයන් සමගින් භයංකාර වූ ගනුදෙනුවක නිරතව සිටි ලක්වාසී ජනයා හට සැබැවින් ම පිදිය යුතු උතුමන් පුදන්නට ඉඩහසර විවර වූයේ, අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ වැනි සත්පුරුෂ කල්‍යාණමිත්‍රයාණන් වහන්සේනමකගේ ඇසුරක් ලබන්නට තරම් ඔවුන් වාසනාවන්ත වූ නිසාවෙනි. අපගේ ලංකාද්වීපයට පිළිසරණ වූ සොඳුරු ගුණැති මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේට බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රී සද්ධර්මය මනාව දේශනා කරමින් සතියක් තුළ මාර්ග ඵලලාභීන් අටදහස් පන්සිය දෙනෙක් බිහිකරන්නට හැකිවූයේ අපගේ මහරහතන් වහන්සේ වෙත පැවරී තිබූ ශාසනික වගකීම මනාව ඉටු කිරීමට උන්වහන්සේ ගත් අවංක, හිතානුකම්පී උත්සාහයේ ප්‍රතිඵලයක් වශයෙනි. ලක්දිව උපන් සිංහල කුල කුමාරවරුන් සිය දහස් ගණනින් ගෞතම බුදු සසුනෙහි පැවිදි කරවා, තමන් වහන්සේ විසින් රන් බඳුනක ලූ සිංහ තෙලක් පරිද්දෙන් හදෙහි දරාහුන් සම්බුදු වදන් මැනවින් කියාදී, දීප භාෂාවෙන් අර්ථ පැහැදිලි කර දුන් කල්හි, ඔවුහු ද ගෞතම බුදුරජුන්ගේ ළයෙහි උපන්, නිකෙලෙස් හදමඬලක් දරාගත් රහත් ශ්‍රාවක දරුවන් බවට පත් වන්නට වාසනාව ලද්දෝ ය. උතුම් බෝධීන් වහන්සේ සමඟින් සඟමිත් තෙරණිය ද වැඩම කරවා ලක්දිව භික්‍ෂුණී පැවිද්ද ද ස්ථාපිත කළ අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ලක්දිවෙහි ම වැඩ වාසය කරමින් ලංකාවාසීන් හට මහත් අනුකම්පාවෙන් ම පිහිට වූ සේක.

අඳුරු බලවේගයන්හි ගොදුරක් බවට පත්ව සිටි ජනයා එයින් මුදවා උතුම් තුනුරුවන කෙරෙහි මනාව පහදවා තුනුරුවන ම තම එකම පිහිට පිළිසරණ බවට පත් කරගැනීම පිණිස මඟ පෙන්වූයේ අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ම ය. මේ මහා භද්‍රකල්පයේ සිවුවැනිව පහළ වී වදාළ ගෞතම අරහත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේත්, බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කොට වදාළ නිවනට ම පමුණුවන මිහිරි ශ්‍රී සද්ධර්මයත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ හදමඬලින් උපන් ධර්මයෙන් නිර්මිත ශ්‍රාවක මහා සංඝරත්නයත්, මනාකොට හඳුන්වා දී, පිදිය යුතු උතුමන් පුදමින් ජීවිතයට මහානීය පුණ්‍යධර්මයන් රැස්කර ගන්නටත්, දිවියේ සැබෑ තතු මනාව අවබෝධ කොට භයානක සසරින් නිදහස් වීමටත්, මාවත පෙන්වා වදාළේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විසින් ම ය.

මිනිස්කම අගයන ශ්‍රේෂ්ඨ ජාතියක් ලෙසින් නැඟී සිටීමට අවශ්‍ය ආධ්‍යාත්මික දියුණුව පිණිසත්, භෞතික දියුණුව පිණිසත්, සියලු‍ මඟ පෙන්වා වදාළෝ අපගේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ම ය. සැබැවින් ම ඒ උත්තම මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ අපගේ ආදිගුරුදේවෝත්තමයාණන් වහන්සේ ම ය. අපගේ ලංකාද්වීපයට ශාස්තෘන් වහන්සේනමක් බඳුව පිහිට වූ මහා මුනිවරයාණන් වහන්සේ ම ය.

ලක්වාසී ජනයා වරදින් මුදවා යහපතෙහි ම රැඳවූ, අප හට සියලු‍ යහපත උදා කළ, බුදු සසුන් දායාදය මැනවින් ලබා දුන් ලංකාදීපප්පසාදක අනුබුදු මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේට අපගේ නමස්කාරය වේවා!

මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවාසී ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් විසිනි.

කුරුල්ලා මනුලොව උපත ලබයි.

“ඇතැමෙක් මව්කුස තුළ පිළිසිඳ ගනිති. පව්කම් කළෝ නිරයට යති. සොඳුරු ගති ඇත්තෝ සුගතියේ (දෙව්ලොව) උපදිති. කෙලෙස් නැත්තෝ පිරිනිවන් පාති.”‍

මණිකාර කුළුපගතිස්ස තෙරුන්ගේ කථාවේ මැණිකක් හොරකම් කළ බවට සැක කර රහත් හිමිනමක් මරා දැමූ මැණික්කරු නිරයේ උපත ලැබීය. ලේ තැවරුණු මැණික ගිල දැමූ, ගෙදර ඇති දැඩි කළ කොස්වා ලිහිණියා සිල්වත් බිරියගේ කුස තුළ පිළිසිඳ ගත්තේ ය. තෙරුන්ට බැති සිතින් දන් දුන් බිරිය (කලකට පසුව) මැරී දෙව්ලොව උපන්නී ය. කෙලෙස් නැති රහතන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ සේක.

මෙහිදී ගෙදර ඇති දැඩි වූ කුරුල්ලා ඒ ගෙදර ම දරුවකු වී උපන් බව දැක්වේ.

සමථ විපස්සනා භාවනා වඩන අය ද ඇතැම් අවස්ථාවල තමන් පෙර භවයන්හි දී තිරිසන් ආත්ම ගත කළ අයුරු සිහි කර ගනිති.

මා දන්නා එක් සිල් මාතාවක් තමා පෙර ජීවිතයක පිඹුරෙකු වී කාණුවක වැටී මහත් දුක් විඳ මිය ගිය අයුරු, තවත් මාතාවක් එළුදෙනක වී පැටවුන් තිදෙනෙක් (විවිධ වයස් වූ) සමඟ කල් ගත කළ අයුරු සිහියට නගා ගත්තෝ ය. මෝහන විද්‍යාවෙන් ද ඇතැම් අයගේ පෙර ජීවිතය තිරිසන් ආත්මයක් බව පර්යේෂණ මගින් සොයා ඇත. ඇතැම් රෝගවලට හේතුව පෙර ආත්මයක ඇති වූ ප්‍රශ්නයක් විය හැක. මේ නිසා බටහිර වෛද්‍යවරු ද රෝගීන්ගේ පෙර ජීවිතවලට ගොස් රෝග කාරක හේතු සොයා ගැනීමට මෝහන විද්‍යාව විද්‍යාව පිහිට කර ගනිති. Past Life Therapy (පෙර ආත්ම ප්‍රතිකාර ක්‍රමය) යනුවෙන් මෙය හැඳින්වේ.

අලියා මිනිසකු වී උපත ලබයි.

මහනුවර එච්. බී. ජයසිංහ මනෝවෛද්‍යතුමා දිනක් තමා හමුවට ආ ගොත ගහන තරුණයෙකු පරීක්ෂා කර බැලු‍වේ ය. ගොතගැසීමට හේතුවන භෞතික සාධක නැති බව දැන මේ රෝගියා මෝහනය කර බැලූ විට මොහු පෙර භවයේ අලියකු වී සිටි බවත්, මිනිසුන් මොහුගෙන් බර වැඩ ගනිද්දී මොහුට ඒ ගැන කථා කර කීමට බැරිකම නිසා බොහෝ චිත්ත පීඩාවෙන් කල් යැවූ බවත්, ඒ පීඩාව යටිහිතේ තැන්පත්ව අදත් කථා කිරීමේ අපහසුතාවෙන් පෙළෙන බවත් සොයා ගත්තේ ය. මොහුගේ රෝගයට හේතුවන පාප කර්මයේ මුල් බීජය පැළ වන්නේ අලියාගේ ආත්මයට පෙර භවයේ දී ය. අලියකු වීමට පෙර දකුණු ඉන්දියාවේ විසූ මහා ධනවතෙකි. ඔහු මිනිසුන්ගෙන් බර වැඩ ගත්තේ ය. ඔහු මිය ගියේ ද ඒ මිනිසුන් අතින් පහර කෑමෙනි.

මරණයෙන් පසු ඔහු පාවී යන අතර සිඟන්නියක් දැක ඇගේ කුස තුළ ඉපදෙන්ට බැලීය. එතැන පිළිස්සෙන ගතියක් දැනිණි. නැවතත් වනයේ පාවෙමින් යන විට යන්තමින් ඇතින්නකගේ කුස තුළට රිංගා ගැනීමට ඔහුට හැකි විය.

(පාපය බලවත් නිසා මිනිස් ලොව සිඟන ගැහැනියක කුස තුළවත් උපදින්ට බැරි විය.)

අලිපැටවා අල්වා ගත් මිනිස්සු ඔහුගෙන් බර වැඩ ගත්තෝ ය. පෙර ජීවිතයේ මිනිසුන්ගෙන් බර වැඩ ගත් නිසා ඔහුට ද බර වැඩ ම ලැබුණේ ය. තමාගෙන් බර වැඩ ගන්නා මිනිසුන්ට මේ වේදනාව කථාකර පැවසීමට නොහැකි වූ බැවින් ඒ වේදනාව යටිසිතේ තැන්පත් වී මේ ජන්මයේ දී ඔහුට කථාව අපහසු විය. ජයසිංහ මනෝවෛද්‍යතුමාට මෝහන නින්දේ දී ඔහුගේ යටිසිත අස්වසාලීමෙන්‍ රෝගියා සුවපත් කළ හැකි විය.

මුව පැටියකු මිනිස් ලොව උපත ලබයි.

සමථ විදර්ශනා භාවනා මගින් අධි මානසික කුසලතාවයන් ලැබූ ගුරු මහත්මියක් ඇල්පිටිය පළාතේ සිටී.

දිනක් ‍රත්නපුර පළාතේ ඉංජිනේරු මහතෙක් තම කුඩා පුතු සමඟ (වයස අවුරුදු 3 පමණ) කේන්දරය බලවා ගැනීමට ඇය හමුවට ආවේ ය.

ගුරුතුමිය කේන්දරය බලද්දී ඉදිරියේ ඇති කොට බිත්තියේ ඔළුව හප්පමින් පස්සට පනිමින් බබා දඟ කරන්නට විය. ගුරුතුමී කේන්දර බැලීම නවතා සුරතල් දරු පැටියාට, “අනේ මගෙ පුතේ මෙහෙ එන්න. මොනවද ඔයා ඔය කරන්නේ?” යැයි පැවසුවා ය.

“‍මට පුතේ කියන්න එපා.” දරුවා කීය.

“එහෙනම් මොකක්ද මම කියන්නේ ඔයාට?”

“මට මුවපැටියා කියන්න.”

“මුව පැටියා මොකක්ද ඔය කරන්නේ?”

“මම මගේ යාළුවෝ දෙන්නත් එක්ක සෙල්ලං කරනවා.”

“කවුද මුව පැටියගේ යාළුවෝ?”

“මයිනො දෙන්නෙක්. මම මයිනො දෙන්නත් එක්ක සෙල්ලං කරනවා.”

“කොහෙද මුව පැටියා ඉන්නේ?”

“මං හිටියෙ රද කැලේ. මයිනො දෙන්නෙක් එක්ක සෙල්ලං කර කර, අන්දර ගහකට නැගපු මිනිහෙක් මගෙ මෙන්න මෙතනට වෙඩි තිබ්බා.”‍

බබාගේ නළලට උඩින් හිසේ, පෙර භවයේ වෙඩි වැදීමෙන් වූ තුවාල කැළල දුටු බව ගුරුතුමිය මා හා පැවසුවා ය.

මිනිසුන් මැරී තිරිසන් ලෝකයේ උපත ලබන අවස්ථා ඇද්දැයි මා විමසූ විට ආශාවන් නිසා බොහෝ මිනිසුන් තිරිසන්, ප්‍රේත ආදී ලෝකවල උපදින බව ඇය පැවසුවා ය.

එක් අම්මා කෙනෙක් කෙකිණියක් වී උපත ලැබ ගේ ඉදිරිපිට ගසක් තම වාසභවනය කරගෙන කුඩා දියණියන් දෙදෙනා බලාගන්නා අයුරු ද ගැරඬියකු වී උපත ලද එක් මවක් ලොකු පුතා ගෙදරට එන දින ඇදී එන අයුරු ද ලොකු පුතා මිදුල උදලු‍ ගාන විට ගසකට නැගී ඔහු දෙස බලා ඉන්නා අයුරු ද තවත් අම්මා කෙනෙක් කොරවක්කෙකු වී උපත ලැබ දරුවන් පාසල් යන විට ගසින් ගසට පැන දරුවන් බලන අයුරු ද ඈ මා හා විස්තර කළා ය.

මියපරලොව ගිය බොහෝ මාපියන් තම නිවසට, දරුවන්ට ඇති ආශාව අතහැර දමා යා නොහැකිව ප්‍රේතලොව ඉපිද දුක් විඳින අයුරු ද ඇගේ අපූරු ඤාණ ශක්තියෙන් ඇය දකින්නී ය.

“මෑණියනි, ඔබතුමිය මේ අපූරු හැකියාවන් ලබා ගත්තේ කෙසේ දැ?” යි මම විමසුවෙමි. සුදු සාරිය අඳින මේ පින්වත් ගුරුතුමිය දසසිල් මාතාවක් ලෙස සලකා අපි ඇය “‍මෑණියන්”‍ නමින් අමතමු.

ඇය මඳ සිනාවක් පා මම Brain Waves යවා බලමි. Telepathy ද ප්‍රයෝජනයට ගනිමි. (දිවැස හා පරසිත් දක්නා නුවණ ද ඇයට ඇත.)

තමා මේ අපූරු ඤාණ විශේෂ ලබා ගත්තේ කුඩා කල තලගල භාවනා මධ්‍යස්ථානයේ (හෝමාගමට නුදුරු තැනකි) භාවනාවේ යෙදී සිටිද්දී බව ඈ මා හා පැවසුවා ය. ඇගේ වයස එවකට අවුරුදු 11කි.

මේ විෂය ගැන උනන්දුවක් දක්වන මා දන්නා මහාචාර්යවරු ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ සිටින නිසා මම ඇයට එම විශ්වවිද්‍යාලයේ සිසුන්ට දේශනයක් දීමට පැමිණෙන ලෙස ආරාධනා කළෙමි.

“අපට ඕවට වෙලාවක් නැහැනේ.”‍ කියා මඳ සිනාවක් පා ඇය ඊට අකැමැත්ත පළ කළා ය.

අමෙරිකාවේ එඩ්ගා කේසිලා මෙන් මොවුහු ලොව පුරා ප්‍රකට නොවෙති. මොවුහු කැළේ පිපී කැළේ ම පරවී යන කැළෑ මල් මෙන් තම ගුණ සුවඳ බෙදා නොදී ම පරවී යති.

ප්‍රේත ලොව උපන් නංගී

මා දන්නා කාන්තාවක් ප්‍රජාපතී ආරාමයේ, උදේ දානය දීමට ඇයට අවශ්‍ය බව පැවසුවා ය. දානයට බඩු ගෙනගිය අපි එදින රාත්‍රී ආරාමයේ නැවතුනෙමු.

රාත්‍රී 9.00ට පමණ මෑණියෝ අප කැඳවූහ. “ඔයාගේ ගෙදර පිටුපස දෙහි ගහ යට කවුද අර ගැහැනු ළමයෙක් අඬ අඬා ඉන්නේ?”‍ මෑණියන්ගේ පැනයට කාන්තාව කිසිවක් නොදන්නා බව පැවසුවා ය.

“වසර 16ක පමණ ගැහැනු ළමයෙක්. කොණ්ඩය කොටට කපලා. වස බීලා මැරිලා තියෙන්නේ?”‍

“අනේ මෑණියනේ මගේ නංගී වස බීලයි මැරුණේ. වයස 16 දී ඇති වූ ප්‍රේම සම්බන්ධයක් නිසා. මං කොහොමද ඇයට සලකන්නේ?”

“හෙට උදේ ඇගේ නම කියා පින් දෙන්න. මමත් පින් දෙන්නම්. ඇය පින් අරගෙන සුවයක් ලබාවි.”‍ මෑණියෝ ඇය අස්වසාලූවෝ ය.

ප්‍රේතලොව උපන් මාපියෝ

රජයේ ඉතා ඉහළ නිලයක් දැරූ ධනවතෙක් රජයේ මුදල් අයුතු ලෙස ලබා ගත්තේ ය. ගෙදරට ආ ගිය තරුණියකගේ විළිබිය ද සිඳ දැමුවේ ය.

ඔහුගේ බිරිය රියදුරු සමඟ අනියම් සබඳකමක් ගොඩ නගා ගත්තා ය. කලකට පසු මේ මහා ප්‍රභූවරයා මියගොස් උපන්නේ නගරයේ වැසිකිළි වළ තුළ ය.

ප්‍රභූවරයාගේ දියණිය තම මිතුරිය සමඟ පන්සලකට ගොස් බෝධිපූජාවක් කර පියාට පින් දුන්නා ය. ඒ සමඟම දියණියට පියාගේ ආවේශයක් ඇති විය. ඇය (ප්‍රභූවරයා) කථා කර ළඟ සිටින මිතුරියගෙන් ඇය අනාථ කළ වරදට සමාව ඉල්ලන්නට විය.

ප්‍රභූවරයා අතින් අතවරයට ලක්වී තිබුණේ මේ තරුණියයි. තමා නගරයේ වැසිකිළි වළ තුළ ඉපදී සිටින බවත්, ඇය තමාට සාප කරන හැම විටම තමාගේ සිරුරින් ගිනිදැල් නිකුත් වී මුළු සිරුරම පිළිස්සී යන බවත් හඬමින් පැවසුවේ ය.

“සර්, ඔබ තනිව ම ද ඔය වළ තුළ සිටින්නේ?”‍ යනුවෙන් ඇය ඇසූ පැනයට පිළිතුරු දුන් ඔහු තමා මෙන්ම වැරදි කළ තවත් ප්‍රභූවරු මේ වළ තුළ සිටින බවත්, මේ අයගෙන් කොන්ත්‍රාත් ගෙන රජයේ මුදල් අයුතු ලෙස පාවිච්චි කළ තවත් පිරිසක් එහි උපත ලබා සිටින බවත් විස්තර කළේ ය.

දියණියගේ මිතුරිය ඔහුගේ මිය ගිය බිරිය කොහිදැයි ඇසූ විට ඇය අනියම් සබඳකම නිසා නිර්වස්ත්‍ර ප්‍රේතියක් වී එම රියදුරා සමඟ ම ගේ ඉදිරිපිට වත්තේ කොස්ගස යට බඩගින්නේ පසුවන බවත්, තමන්ට මේ නරාවළෙන් ගොඩ ඒමට නොහැකි වුවත් මෑණියන්ට පින් පමුණුවා ඇය ඒ දුකින් නිදහස් කර ගැනීමට දියණියට කියන ලෙසත් මිතුරියට දන්වා සිටියේ ය.

පියාගේ ආවේශය ඉවත් වූ පසු මිතුරිය ප්‍රභූවරයාගේ දියණියට සියලු විස්තර පැවසුවා ය.

සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායේ “‍ප්‍රේත වත්ථු”‍ ප්‍රේත ලෝකය පිළිබඳව කරුණු දැනගැනීමට උනන්දු වන අයට වටිනා දැනුම් සම්භාරයක් ලබා දෙන්නකි.

කේ. කමලා කුලතුංග

අසාර වූ, උපද්‍රව සහිත, අසාධාරණය පිරි, භයංකර වූ සංසාරයට – අනවරත සංසාර ගමනට තිත තබන්නට පිනෙන් ම මෝරා දෙන ප්‍රඥාව ම සදාතනික ඒකායන පිහිට ය. මෙයටත් වඩා සොඳුරු ඍද්ධියක් මිනිසෙකු සතුව තිබිය හැක්කේ ද? ප්‍රශංසා පිරි සම්බුදු වදන නම් “පඤ්ඤා නරානං රතනං” වටිනා මැණිකක් තිබේ නම් මිනිසකු සතුව, එය නම් ප්‍රඥාව යි.

නුවණැත්තන්, ප්‍රඥාවන්තයන් නම් ලොව සියලු‍ කල්හි ම සාධාරණ නොවේ. ඒකාන්තයෙන්ම මෙලොව සුන්දර වූ යුගයන් ඇත්ද ඒ ප්‍රඥාවන්තයන් පහළ වූ යුගයන් ය.

මෙලොව නුවණැත්තන්, ප්‍රඥාවන්තයන් පහළ වන යුගයන් ඇද්ද ඒකාන්තයෙන් ම ඒ මේ ලෝකය සුන්දර වූ යුගයන් ය.

මින් සාරාසංඛ්‍යෙය කල්ප ලක්ෂ හතරකට පෙර මේ මනුලොව මහා පණ්ඩිත, මහා නුවණැති, මහා ප්‍රාඥ වූ මහා සත්වයෙක් පහළ විය. සම්බුදු කෙනෙක්දෝ, පසේබුදු කෙනෙක්දෝ යි ඔබට සිතෙන්නට පුළුවනි. බුදු බවට නුවණ නොමේරූ එහෙත් බෝසත් බීජයක් බවට සම්බුදු විවරණ සෙත් ලැබීමට තරම් මහා පින්වත් උතුමෙකි.

මව්පිය සත්වෙනි ප්‍රවේණිය තෙක් ම සුජාත සුපිරිසිදු වූ, සුන්දර වූ, වර්ණ රූ සම්පතින් පිරිපුන් වූ, එසේම ත්‍රිවේද පාරප්‍රාප්තව සුන්දර වූ නුවණ ඇති හෙයින් ‘සුමේධ’ නම් වූ එතුමන් කුමාර අවදියේම මව්පියෝ කළුරිය කළෝ ය. උරුම වූ සත්මුතු පරම්පරාවේ දායාදය රන් රිදී මුතු මැණික් පිරි පාරාදීසයක් මෙන් බබළන ධනස්කන්ධය දැක විමසා ශාන්ත සිතින් ශුන්‍යාගාරයට පිවිසෙන යෝගාවචරයෙකු මෙන් සුවිසල් මන්දිරයේ මතු මහල් තලයට එකලාවම පිවිස හුන් ඒ මහාසතාණෝ එහි පලඟක් බැඳ හිඳගත්හ.

තියුණු අසිපතෙහි නිපුණයෙකු සතුරන් නසනු පිණිස එය යම්සේ සිසාරවන්නේ ද එසෙයින් තීක්ෂණ නුවණින්, විනිවිද දක්නා මනසින් ප්‍රඥාව නැමැති අසිපත මෙසේ සිසෑරවී, “මා මෑණියන් පියාණන් දිවිතෙක් ඉපැයූ ධනයක් වේ ද ඒ වස්තුව නම් පෙනේ. නමුත් ඔවුන් නොපෙනේ. ඔවුන්ගේ මාපිය ප්‍රවේණියෙන් ඉපයූ ධනය ද පෙනේ. නමුත් ඔවුන් ද නොපෙනේ. මේ සා වස්තුව රැස්කොට ඇති බවක් පමණි. ගෙනයාමට සුදුසු පිළිවෙළක් කිසිවකුත් නොදැන සිටියා සේ ය. මම නම් මේ ධනය අත් නොහරිමි. පරලොවට ද රැගෙන යමි. මේ සියලු‍ වස්තුව දන් දී, උතුම් තපසට නික්මෙන්නෙමි.”

සත් රුවන් ධන සම්පත් වනාහි මිනිසා කෙලෙස් ඇල්මෙන් ඇලී යන වස්තූන් ය. උමතු භාවයට පවා පත් කරවනසුලු දේ ය. මරණයේ දී අත්හැර දමා යා යුතු වස්තුව කෙසේ නම් පරලොව රැගෙන යන්නේ ද?

ප්‍රඥා ප්‍රභාව යනු මෙලොවත් පරලොවත් එළිය කරන, සංසාර අන්ධකාරය සහමුලින් ම නසනා ආලෝකයයි. එවන් දැහැමි නුවණක් සියලු‍ චිත්ත සන්තානයන් තුළ නූපදින්නේ ය.

දන් දෙන්න, දන් දීම යහපත් ය කියා පහදා දෙන්නට පණ්ඩිතයන් නැති ලෝකයක… එවන් නොමසුරු ත්‍යාගවන්තයින්, දානපතියන් නොපෙනෙන ලෝකයක… අතිශය ප්‍රසාදයෙන් දානය කෙරෙහි සිත පිහිටවීම ඒකාන්තයෙන් ම අද්භූත ය… අනින්දිත ලෙස රැගෙන යාම නම් දානය යි. පරලොවට ද රැගෙන යන ක්‍රමය නම් දානය යි. මෙය නම් නුවණැත්තන්ගේ මනසේ වන එක්තරා ප්‍රඥා පෙළහරකි. සිල්ගුණ වඩනවා ය, දහම කෙරෙහි ශංකා දුරු කරනවා ය, ඒ දහම්හි පිහිටනවා ය යන කරුණ… සම්බුදු දහම් පද ඇසි ඇසීමුත් එය කිරීම මෙකල මිනිසුන්ට කෙතරම් අසීරු කටයුත්තක් ද?

සුලභව නෙත ගැවසෙන කරුණෙහි වුව, එහෙත් බොහෝ දෙනෙකුට නොවැටහෙන කරුණෙහි නිමග්නව, සිත ඒකාත්මික කොටගෙන, මහා ධනේෂ්වරයෙකුගේ රුව මකා දමමින් ශ්‍රමණ රුව ම සිත්තම් කරමින් එතුමාණෝ ශ්‍රේෂ්ඨ වූ චේතනා පෙරළියක යෙදුණහ. නැගි නැගී මතු වෙවී එන ඒ චේතනා පෙළහර කොතරම් ගම්භීර වී ද යත් මහා සාගරයේ ඉහළින් ඉහළින් නැගී එන උදම් රළ පෙළක් සේ ය. මුනිවරයෙකුගේ උදාන ගීතයක් සේ ය. කිසි තැනක රැඳෙන්නට හේතු නොදෙන, පාව යන මහා මේඝ කූඨයන් සේ ය. සර්ව සංවේදී නොවන, මහාඤාණී මුනිවරුන්ගේ ලෝකයට පිවිසෙනවා ය යන්නට සුමංගල නිමිත්තක් සේ ය. ඒකාන්තයෙන් ම තවත් එක් සුන්දර යුගයකට පූර්වයෙන් ගැයෙන ජය ගීතයක් සේ ය.

“යළි යළිත් ඉපදෙන්නට සිදුවීම, උපදින වාරයක් පාසා ලෙඩවීම, වයසට යාම, මරණයට පත් වීම… මෙවන් ආදීනව සහිත දුකකින් පෙළි පෙළී ලෝ සත සංසාරයේ යා නම්… එය කොතරම් දුක්ඛදායක ද?”

“ඉපදීමක් නොමැති, ජරා ව්‍යාධි නැති, නොවෙනස් සැප ඇති, මරණය කිසිදා කිසිලෙසකින් නොඑනා, නිදහස් වූ, සැප ඇති, රාග කෙලෙස් නැති, දැවිලි තැවිලි නැති, සිසිල් වූ තැනක් තිබෙන්නට ඕනෑ ම ය… එවන් වූ නිවීමක් ලබන්නට ඇත්නම් මේ සංසාර ගමනට වඩා කොතරම් ශාන්තියක් වේ ද…”

කුල හීනයෙකුට නම් රාජ්‍යත්වයට පත්වීමට නොසිතීම අරුමයක් නොවේ. රාජ උරුමය ඇති කුමාරයෙකුට රජ කිරුළෙහි අපේක්ෂාව ඇති වීමේ කවර අරුමයක් ද? බොහෝ අතීතයේ පැතුමක් ව සිතේ උපන් සම්බුදු බව ද… දිශානතිය යොමුව ඇත්තේ එවන් උදාරත්වයක් කරා බව ද නොදැන ම, කරුණට කරුණ ගළපා ගනිමින්, හේතු නිධානයන් සොයමින්, තම සිත එදෙසට ම තමන් ව නම්මා ගනිමින්, තමන්ට ම පැහැදිලි කර දෙමින්, තමන් ම සිත පොළඹවා ගනිමින්, ඉවෙන් මෙන් හෝ… උරුම වූ නිවන සෙවීම ඒකාන්තයෙන් ම ප්‍රඥාවේ අසිරියයි.

“සිත ද දවනවා, කය ද දවනවා… පීඩා දෙන දුක් රැසකි… ඒ දුක් නිවනා සුඛය නම් දෙයක් මේ ලොව පෙනෙනා දෙයකි… ඉපදි ඉපදී භවයෙන් භවයට යාම සසර ඇති දුකකි… එයින් මිදීමට මගක් කොහේ හෝ මෙලොව තිබිය යුතු දෙයකි…”

“ගත දවනා දාහ නැගී උහුලනු බැරි වූ විටදී, පවනින් හෝ ජල දහරින් ඒ ගිනි නිවි නිවී ගිය හැටි… දාහ නිවන්නට සිසිල් වූ දහම මේ ලොව තිබුණා දිටි… රාග කෙලෙස් ගිනි නිවා සනසන්ට නිවන තිබෙන්ට ම වටී…”

“පාප දහම්හි යෙදෙන ලෝ දනා දුකට වැටී දිවි නසී, පව් නසනා කල්‍යාණ දහම් වූ කුසල් දහම් ලොව දකී… ඒ ඒ තැන අරගෙන යන්නා වූ ජාතිය නසනට ඇති, උපත නසන නිර්වාණය නම් සැප කොහි හෝ තිබෙන්ට වටී…”

“අසූචි වළෙක්හි වැටී ගැලී එහි දුකට පත්ව සිටිය දී, පස් පියුමන් පිපි විලක් තිබෙන බව ඔහු හට අසන්නට ලැබී, ඒ විල වෙත යන මග නොසොයා නම් දොස කාගෙද එහි ඇතී… සිසිල් විලට බැස පිරිසිදු විය යුතු මගෙ ම යි දොස මෙහි ඇතී…”

“බියපත් මඟෙකි, සොරු ඇති මඟෙකි, උන් දැන් වට කොට සිටී… සතුරන් පිරිවරනා ලදුයේ මුත් පැන යනු හැකි මඟ පෙනී, නිසි මං ඇත්තේ… නමුදු නොයන්නේ, මගෙ ම යි දොස මෙහි ඇති… නිවනක් ඇත්තේ නමුදු නොයන්නේ, මගෙ ම යි දොස මෙහි ඇති…”

“පහ කළ මළ මූයෙහි ආලය හැර, මිනිසුන් නින්දා කර යයි, සළුවේ හෝ ඉන දවටාගෙන යනු කියා උන්ට හිත නොම වෙයි, නව දොරකින් කුණු වැගිරෙන මේ කය ආශා අත්හළ යුතු වෙයි… ඒ ගැන ආශා ආලය දුරු කොට නිවන් පුරට යා යුතු වෙයි…”

“දිරා දැදුරු වුණ නෞකා අතහැර නැවියන් යම් සේ යා ද, දුගඳ දෙවන මේ කයට වඩා ඒ අමා නිවන නොවටී ද? කයේ ද්වාර නවයෙකින් අසූචි කඳ නිතොර ගලනවා නේද? සාදු! සාදු! අම නිවන් සැපය දැක කම් සුව විඳිනු වටී ද?”

ගිනිගත් වනයෙකින් නික්මෙන මහා හස්ති රාජයෙකු සෙයින් සියලු‍ වස්තු සම්පත් දන් දී අතහැර තපසට නික්මුණු ඒ උතුමාණෝ නොබෝ කලකින්ම පංච අභිඤ්ඤා, අෂ්ට සමාපත්ති උපදවා ගත් සේක…! දීපංකර බුද්ධ දිවාකරණයාණන්ගේ සිරිපා කමල් අබියස ජීවිතයෙනු ද පුදා මඩේ වැතිරී බෝසතාණන් වහන්සේනමකගේ අභිෂේක මංගල්‍යය බඳු විවරණ සිරි ලැබුයේ ය. ඉන් මතුවට උදාවූ අසංඛ්‍යෙය කල්පයන් තම ජීවිතය ශ්‍රද්ධාවෙන් තෙත් කරවමින්, වීරියෙන් තව තවා සර්වඥතා ඥානය ම පත පතා පැමිණියේ ය.

ප්‍රඥාවෙන් ම ඇරැඹූ ගමන ප්‍රඥාවෙන් අග්‍රප්‍රාප්ත ව අවසන් කොට වදාළේ ය.

ඒ අපගේ ශාස්තෘ වූ ගෞතම සම්බුද්ධ ශාක්‍ය මුනින්ද්‍රයාණෝ ය. සම්මා සම්බුදු බවට පත් නොවී සිටිය දී ම, බුදුරජාණන් වහන්සේනමක් ලෙස විවරණ නොලබා සිටිය දී ම පැන නැංගා වූ ප්‍රඥා අසිරිය කෙරෙහි උපන් ප්‍රසාදාතිශය පහන් සිත, සසරේ අකෘතඥ බව දැන දැනත් මානසික බන්ධනයන්ගෙන් බැඳී සිරවී හඬ හඬා දුක් විඳින අපටත් ප්‍රඥාව උපදවා ගැනීම පිණිස ම… දුක සේ නොව සුව සේ අත්හැරීම පිණිස ම හේතු වේවා!

මේ පවිත්‍ර බව ජීවිතයක තියෙන්න ඕන. අපගේ භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ පවා එවන් පිරිසිදු බවට ප්‍රශංසා කොට වදාළා. අපිරිසිදු බව, ප්‍රමාදය මලකඩවලටත් උපමා කළ අවස්ථා ගැන ධර්මයේ සඳහන් වෙනවා.

අසජ්ඣායමලා මන්තා – අනුට්ඨානමලා ඝරා
මලං වණ්ණස්ස කෝසජ්ජං – පමාදෝ රක්ඛතෝ මලං

“නිතර සජ්ඣායනා නොකළොත්, කටපාඩම් කරපු දේට මල බැඳෙනවා. උත්සාහයෙන් වැඩ නොකළොත්, ගෙදර දොරේ වැඩවලටත් මල බැඳෙනවා. කම්මැලිකමෙන් ඉන්න ගියොත් ශරීර සෝභාවයටත් මල බැඳෙනවා. කෙත් වතු ආදිය රකින කෙනා ප්‍රමාද වුණොත්, ඒවටත් මල බැඳෙනවා.”

(ධම්මපදය – මල වර්ගය)

තව අවස්ථාවක දී අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාවා නුවර චුන්දකම්මාර පුත්‍රයන්ගේ අඹ වනයෙහි වැඩ වාසය කරද්දී මෙසේ විමසා වදාළා.

“චුන්දය, ඔබ කවර කෙනෙකුගේ පිරිසිදු බව රුචි කරන්නේ ද?”

ඔහුගේ පිළිතුර වූයේ මෙයයි.

“ස්වාමීනී, බටහිර ප්‍රදේශවාසී, පැන් කෙණ්ඩි ඇති, සෙවෙල් මල් දරන, ගිනි පුදන, දියෙහි බැස පව් සෝදන බ්‍රාහ්මණයෝ පිරිසිදු බව ගැන කියනවා. ඔවුන්ගේ ඒ පිරිසිදු බවට මම කැමතියි.

ස්වාමීනී, ඒ බ්‍රාහ්මණයෝ තම ශ්‍රාවකයන් ව මේ අයුරින් සමාදන් කරවනවා. ‘එම්බා පුරුෂය, මෙහි එන්න. පාන්දරින් අවදි වී පොළොව අමදින්න. පොළොව අමදින්නේ නැතිනම් අමු ගොම ගාන්න. නැත්නම් අලුත් තණකොළවලින් පොළොව පිරිමදින්න. නැත්නම් අග්නි පූජාව කරන්න. අග්නි පූජා නොකරන්නේ නම් ඇඳිලි බැඳ සූර්ය නමස්කාරයෙහි යෙදෙන්න. සවස දියෙහි බැස පව් සෝදන්න.’ ස්වාමීනී, මේ අයුරින් පනවන ඔවුන්ගේ පිරිසිදු බවට මම කැමතියි.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරනවා, “චුන්දය, ඒ බටහිර ප්‍රදේශවාසී, පැන් කෙණ්ඩි ඇති, සෙවෙල් මල් දරන, ගිනි පුදන, දියෙහි බැස පව් සෝදන බ්‍රාහ්මණයෝ පිරිසිදු බව පනවන්නේ ඔය අයුරින් වුවත් ආර්ය විනයේ වෙනත් අයුරකින් තමයි පිරිසිදු බව පනවන්නේ.”

චුන්ද කම්මාර පුත්‍රයන් එවිට කියා සිටියේ, “ස්වාමීනී, ආර්ය විනයෙහි යම් අයුරකින් පිරිසිදු වෙයි ද ඒ ගැන මට දහම් දෙසන සේක්වා!” යනුවෙන්. එවිට අපගේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළා.

“චුන්දය, තුන් අයුරකින් කයෙන් අපිරිසිදු බව ඇතිවෙනවා, සිව් අයුරකින් වචනයෙන් අපිරිසිදු බව ඇතිවෙනවා. තුන් අයුරකින් මනසේ අපිරිසිදු බව ඇති වෙනවා.

කයින් අපිරිසිදු බව ඇතිවෙන්නේ මෙහෙමයි

1.චුන්දය, ඇතැම් කෙනෙක් සතුන් මරයි. ඔහු රෞද්‍රයි. ලේවැකුණු අත්වලින් යුක්තයි. වැනසීම්, පැහැර ගැනීම්වලින් යුක්තයි. සියලු සතුන් කෙරෙහි දයාවෙන් තොරයි.

2.සොරකම් කරයි. ගමෙහි හෝ වනයේ හෝ අන් අ‍ය සතු වස්තු, උපකරණ ආදියක් වේ ද ඒ නුදුන් දෙය සොර සිතින් පැහැර ගනියි.

3.වැරදි කාම සේවනයෙන් යුක්තයි. එනම්, මව විසින් රකිනු ලබන, පියා විසින් රකිනු ලබන, මාපියන් විසින් රකිනු ලබන, සොයුරා විසින් රකිනු ලබන, සොයුරිය විසින් රකිනු ලබන, නෑයන් විසින් රකිනු ලබන, ගුණධර්ම විසින් රකිනු ලබන යම් ස්ත්‍රීන් වෙත් ද එමෙන්ම ස්වාමියා සහිත, විවාහය පිණිස යටත් පිරිසයෙන් මල් මාලාවකින් හෝ වෙන්කරන ලද ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි වරදේ බැඳෙන්නේ වෙයි.

වචනයෙන් අපිරිසිදු බව ඇතිවෙන ආකාර හතර මෙයයි.

4.මෙහිලා කෙනෙක් බොරු කියයි. සභාවක් මැදට හෝ පිරිසක් මැදට හෝ නෑයන් මැදට හෝ ජන සමූහයක් මැදට හෝ රජය මැදට ගිය විට, ඔහු ඉදිරියට කැඳවා සාක්ෂි විමසයි නම් ‘එම්බා පුරුෂය, යමක් දන්නෙහි නම් එය පවසන්න.’ එවිට ඔහු නොදන්නේ ම, ‘දනිමි.’ යි කියයි. දන්නේ ම ‘නොදනිමි.’ යි කියයි. නුදුටුවේ ම ‘දකිමි.’යි කියයි. දුටුවේ ම ‘නොදකිමි.’ යි කියයි. මෙසේ තමා උදෙසා හෝ අනුන් උදෙසා හෝ කිසියම් ලාභයක් උදෙසා දැන දැන බොරු කියන්නේ වෙයි.

5.ඔහු කේළාම් කියයි. මෙතනින් අසා මෙතන බිඳවීම පිණිස වෙන තැනක කියයි. එතනින් අසා ඔවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතන විත් කියයි. සමඟි වූවන් බිඳවයි. අසමඟි අයගේ අසමඟිය වැඩි කරයි. පිරිස වෙන් කිරීමෙහි ඇලී සිටියි (වග්ගාරාමෝ). පිරිස වෙන් කිරීමෙහි යෙදුණේ වෙයි (වග්ගරතෝ). පිරිස වෙන් කිරීමෙන් සතුටු වෙයි (වග්ගනන්දි). පිරිස් වෙන් කරන වචන පවසයි.

6.දරුණු වචන කියයි. යම් වචනයක් දරුණු වෙයි ද (යා සා වාචා අණ්ඩකා) කර්කශ වෙයි ද (කක්කසා) කටුක වෙයි ද (පරකටුකා) අනුන් කිපෙනසුලු වෙයි ද (පරාභිසජ්ජනී) ක්‍රෝධය ඇති කරන්නේ වෙයි ද (කෝධසාමන්තා) සිතේ සන්සිඳීම නැති කරන්නේ වෙයි ද (අසමාධිසංවත්තනිකා) එබඳු වචන කියන්නේ වෙයි.

7.නිසරු දේ කියයි. කාලානුරූප නොවන දේ කියයි (අකාලවාදී). අසත්‍යය කියන්නේ වෙයි (අභූතවාදී). අයහපත් දේ කියයි (අනත්ථවාදී). අධර්මය කියයි (අධම්මවාදී). හික්මීම නැතිවන දේ කියයි (අවිනයවාදී). මතක තබා ගැනීමට නුසුදුසු දේ කියයි (අනිධානවතිං වාචං භාසිතා හෝති). (අකාලේන අනපදේසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං) මෙසේ නොකල්හී, හේතු රහිතව, සීමා රහිතව අයහපත් වචන කියයි.

මනසින් අපිරිසිදු බව ඇතිවෙන ආකාර තුන මෙයයි.

8.කෙනෙක් අන්සතු දෙයට ආසා කරයි (අභිජ්ඣාලූ හෝති). අනුන් සතු වස්තු උපකරණ වේ ද ඒ කෙරෙහි ගිජු වූයේ වෙයි. ‘අහෝ! සැබවින්ම ඔවුන්ට අයත් දෙය මා සතු වේවා!’ යි සිතයි.

9.(ව්‍යාපන්න චිත්තෝ හෝති) ද්වේෂ සිතින් යුක්තයි. දූෂිත වූ සිතිවිලි ඇත්තේ වෙයි. ‘මේ සත්වයෝ වැනසෙත්වා! සිරගත වෙත්වා! මුලින්ම නැසෙත්වා! විනාශයට පත් වෙත්වා! නැත්තටම නැති වෙත්වා! යි’ සිතයි.

10.(මිච්ඡාදිට්ඨීකෝ හෝති විපරීතදස්සනෝ) වැරදි දෘෂ්ඨියක් ගත්තේ වෙයි, විපරීත දැක්මකින් යුතු වූයේ වෙයි.

‘නත්ථිදින්නං’ – දෙන ලද්දෙහි විපාක නැත.

‘නත්ථියිට්ඨං’ – පුදන ලද්දෙහි විපාක නැත.

‘නත්ථි හුතං’ – සේවා කටයුතුවල විපාක නැත.

‘නත්ථි සුකට දුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’ – හොඳ නරක කර්මයන්ගේ විපාක නැත.

‘නත්ථි අයං ලෝකෝ’ – මෙලොවක් නැත.

‘නත්ථි පරෝලෝකෝ’ – පරලොවක් නැත.

‘නත්ථි මාතා’ – මවක් නැත.

‘නත්ථි පිතා’ – පියෙක් නැත.

‘නත්ථි සත්තා ඕපපාතිකා’ – ඕපපාතික සත්වයෝ නැත.

‘නත්ථි ලෝකේ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යේ ඉමඤ්ච ලෝකං පරඤ්ච ලෝකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවේදෙන්ති’ – මෙලොව පරලොව පිළිබඳව සිය විශිෂ්ට ඤාණයෙන් අත්දැක යමක් පවසත් නම්, එබඳු වූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ නැතැ’යි මෙබඳු දෙයක් සිතට ගත්තේ වෙයි.

චුන්දය, මේවා දස අකුසල කර්මයන්ගේ මාර්ගයන් ය (දස අකුසල කම්මපථ). මේ අකුසල කර්ම මාර්ගයන්ගේ යෙදී සිටින්නෙක් හිමිදිරියේ නැගිට පොළොව ඇමදුවත් අපිරිසිදු ම යි. ඇමදුවේ නැතත් අපිරිසිදු ම යි. පොළොවේ අමු ගොම තැවරුවත් අපිරිසිදු ම යි. ගොම තැවරුවේ නැතත් අපිරිසිදු ම යි. අමු තණකොළවලින් පොළොව පිරිමැද්දත්, නැතත් අපිරිසිදු ම යි. ගිනි පිදුවත් ගිනි නොපිදුවත් අපිරිසිදු ම යි. ඇඳිලි බැඳ සූර්ය නමස්කාර කළත්, නොකළත් අපිරිසිදු ම යි. සවස තුන්වෙනි කොට දියට බැස්සත්, දියට නොබැස්සත් අපිරිසිදු ම යි.

එයට හේතුව නම්, මේ දස අකුසල කර්ම මාර්ගයෝ අපිරිසිදු ය. අන්‍යන්ව ද අපිරිසිදු ම කරති. මෙම දස අකුසල කර්ම මාර්ගයන්ගේ ගමන් කිරීම හේතුවෙන් නිරය පැනවෙයි. ප්‍රේත විෂය පැනවෙයි. යම්කිසි දුගතීන් වේ ද ඒවා පැනවෙයි.” යැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

ඒ වගේ ම පිරිසිදු බව ගැන වදාළේත් කයෙන් තුන් අයුරකිනුත්, වචනයෙන් සිව් අයුරකිනුත්, මනසින් තුන් අයුරකිනුත් පිරිසිදු බව ඇතිවන බවයි.

1.සතුන් මැරීම අතහැර, දඬුමුගුරු අවිආයුධ අත්හැර දයාවෙන් යුතුව සියලු සත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පී ව වාසය කිරීමෙන්,

2.සොරකම අත්හැර සොරකමින් වැළකීමෙන්,

3.වැරදි කාම සේවනයෙන් වැළකීමෙන කයෙන් සිදු වන පිරිසිදු බව ඇති වේ.

4.බොරු කීමෙන් වැළකී සිටීමෙන්,

5.කේළාම් කීම අත්හැර, කේළමින් වෙන් වී අසමඟි අය සමඟි කරමින් සමඟියෙහි ම ඇලී සමඟි කිරීමෙහි බස් පවසමින්,

6.දරුණු වචනයෙන් වැළකී, දොස් රහිත, කනට සැප ඇති කරන, දයාව ඇති කරන, හෘදයංගම වැදගත් වචන, බොහෝ ජනයා කැමති වචන පැවසීමෙන්

7.නිසරු දේ කීමෙන් වැළකී කාලානුරූපව සත්‍ය වූ, යහපත් වූ දේ ම, ධර්මය ම, හික්මීම ඇතිවෙන දේ ම, මතක තබා ගැනීමට සුදුසු දේ ම කියමින් – හේතු සහිත ව, සීමා සහිත ව යහපත් වචන පැවසීමෙන් වචනයෙන් පිරිසිදු බව ඇති වේ.

8.අන්සතු දේට ආසා නොකිරීමෙන් – (අනභිජ්ඣාලූ‍ හෝති)

9.ද්වේෂ නැතිව මෙත් සිතින්, දූෂිත සිතිවිලි නොමැතිව විසීමෙන් – (අව්‍යාපන්නචිත්තෝ හෝති)

10.නිවැරදි දෘෂ්ඨියෙන්, විපරීත නොවුණු දැක්මෙන් යුතු වීමෙන් (සම්මාදිට්ඨිකෝ හෝති අවිපරීත දස්සනෝ)

එනම්,

‘අත්ථි දින්නං’ – දානයෙහි විපාක ඇත.

‘අත්ථි යිට්ඨං’ – පුදන ලද්දෙහි විපාක ඇත.

‘අත්ථි හුතං’ – සේවායෙහි විපාක ඇත.

‘අත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකෝ’ – හොඳ නරක කර්මයන්ගේ විපාක ඇත.

‘අත්ථි අයං ලෝකා’ – මෙලොවක් ඇත.

‘අත්ථි පරෝ ලෝකෝ’ – පරලොවක් ඇත.

‘අත්ථි මාතා’ – මවක් ඇත.

‘අත්ථි පිතා’ – පියෙක් ඇත.

‘අත්ථි සත්‍තා ඕපපාතිකා’ – ඕපපාතික සත්වයෝ ඇත.

‘අත්ථි ලෝකේ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යේ ඉමං ච ලෝකං පරඤ්ච ලෝකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවේදෙන්ති’ ලොවෙහි නිවැරදි මගට පිළිපන්, මෙලොව පරලොව පිළිබඳ සිය විශිෂ්ට ඤාණයෙන් අත්දැක යමක් පවසන උතුමන් ඇතැ’ යි පිළිගැනීමෙන් සිතින් පිරිසිදු බව ඇති වේ.

මේවා දස කුසල කර්ම මාර්ගයන්‍ ය (දස කුසලකම්මපථා).

මේ කුසල කර්ම මාර්ගයෙහි යෙදී සිටින්නා හිමිදිරියේ නැගිට පොළොව පිරිමැද්දත් පිරිසිදුයි, පොළොව ඇමදුවේ නැතත් පිරිසිදුයි. පොළොවෙහි අමු ගොම තැවරුවත්, නොතැවරුවත් පිරිසිදුයි. අමු තණකොළවලින් පොළොව පිරිමැද්දත් නැතත් පිරිසිදුයි. ගිනි පිදුවත්, නොපිදුවත් පිරිසිදුයි. ඇඳිලි බැද සූර්ය නමස්කාර කළත්, නොකළත් පිරිසිදුයි. සවස තුන්වෙනි කොට දියට බැස්සත්, නොබැස්සත් පිරිසිදු වූයේ ම වෙයි.

එයට හේතුව නම්, මේ දස කුසල කර්ම මාර්ගයන් පිරිසිදු හෙයිනි. අන්‍යන් ව ද පිරිසිදු ම කරන හෙයිනි. මෙම දස කුසල කර්ම මාර්ගයෙහි ගමන් කිරීම හේතුවෙන් දෙවියෝ පැනවෙති, මිනිස්සු පැනවෙති, යම් සුගති වෙත්නම් ඒවා ද පැනවෙති.”

මෙසේ සැබෑම පිරිසිදු බව ගැන අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙන්වා දුන් සේක් ම ය.

එවන් වූ පාරිශුද්ධ බවක් අප තුළත් ගොඩනගා ගන්නට හැකිවුණොත්… එය වාසනාවක් ම යි.

(ඇසුර – චුන්ද සූත්‍රය, අං. නි. – දසක නිපාතය)

මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුවාසී මෑණියන් වහන්සේ නමක් විසිනි.

ගිය වර ලිපියෙන් අප සාකච්ඡා කළේ පෙර ලක්දිව විසූ රජවරු බුදු දහමින් සුපෝෂණය වී, මහත් වූ බුද්ධ ගෞරවයකින්, සංඝ ගෞරවයකින් යුතුව කටයුතු කළ ආකාරයත්, තම ජීවිතය තුළ පුරුදු කළ සත්‍යවාදී බවත්, අවිහිංසාවාදී බව මෙන් ම බුද්ධ ශාසනය චිරාත් කාලයක් රැක ගැනීම උදෙසා තම ජීවිත කැප කළ ආකාරයත් පිළිබඳ ව ය.

රජවරු වනාහි යුද්ධ කිරීම පෙරටු කරගත් අය වෙත්. ලේ වැගිරීම ඔවුන් තුළ සාමාන්‍යයෙන් දැකිය හැකි පොදු ලක්ෂණයකි. එනමුත් තෙරුවන් සරණ ගිය ලක්දිව්වාසී රජවරු තම රටවැසියන් පිළිබඳ මහත් වූ කරුණා සිත් දැරූ අය වූහ.

එකල විසූ බුද්ධදාස ආදී උතුම් රජවරු රටවැසියන් කෙරෙහි මහත් අනුකම්පාවෙන් රට පුරා ම ආරෝග්‍යශාලා ඉදිකිරීමට උත්සුක වූහ. එමතුද නොව අංගවිකල වූ අයට නොයෙකුත් ආකාරයේ උපස්ථාන කටයුතු සිදු කිරීමට ද කටයුතු සම්පාදනය කළෝ ය. 
එසේ ම පොළොන්නරු යුගයේ විසූ පරාක්‍රමබාහු නම් නිරිඳු තෙමේ වෙදකමේ පරතෙරට දත් අයෙක් වූයේ ය. හෙතෙමේ විවිධ අවස්ථාවල දී රට පුරා පිහිටි 
ආරෝග්‍යශාලා වෙත ගොස් ඒ ගිලනුන්ට ලබා දුන් ඖෂධ ආදිය විමසා සමහර අවස්ථාවල දී ඒ ඖෂධ අදාළ රෝගයට සුදුසු නොවූ කල්හි ඒ වෙදුන්ට පවා වෙදකම පිළිබඳ අවවාද කොට තිබේ. එමතුද නොව සමහර රජ කෙනෙක් විශේෂයෙන් උපෝසථ දිනවල දී රට පුරා ස්ථානවල සතුන් ඝාතනය කිරීම ද මත්පැන් පානය කිරීම ද තහනම් කළහ. මේ ආකාරයෙන් ඒ උතුම් රජවරු බුද්ධ ශාසනය පන්දහසක් කල් පැවතීම පිණිස, බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය පිණිස සියලු‍ ආකාරයේ පවුරු පදනම් බැඳ ඇත්තේ විශේෂයෙන් ම ඒ උතුම් රහතන් වහන්සේලාගේ අවවාද අනුශාසනා මධ්‍යයේ ය. අධික සඟ ගෞරවයකින් යුතු වූ ඒ රජවරු තම දේශපාලන දිවිය තුළ වැදගත් ම සාධකය කොට සිතුවේ බුද්ධ ශාසනයේ දියුණුව පිළිබඳ ව යි. ලොවෙහි අසදිස සෑ රජාණන් වහන්සේ ඉදි කළ ඒ උතුම් දුටුගැමුණු මහරජු පැවසූයේ එතුමා සහ සද්ධාතිස්ස කුමරුන් අතර ඇති වූ අමනාපය පසිඳලීමට එක් හත් හැවිරිදි සාමණේරයන් වහන්සේනමක් ඉදිරිපත් වූවා නම්, තමන් දෙදෙනා අතර කිසිම කලක දී යුද්ධයක් ඇති නොවන බවයි. මෙකල සාමණේරයන් වහන්සේනමකට තබා ස්ථවිර භික්ෂූන් වහන්සේනමකට වුව ද නිසි ගෞරවය ලැබීම යනු සුලබ දෙයක් නම් නොවේ. මෙකල මිනිසුන්ගේ ස්වභාවය බලන කල්හි ඒ රජවරුන්ගේ උතුම් දිවි පැවැත්මට පවා නමස්කාර කළ යුතු නොවේ ද?

ඒ උතුම් රජවරුන් බුද්ධ ශාසනය උදෙසා කළ මෙහෙවර කෙතරම් ද යත් 14 වන සියවසේ ගම්පොළ බුවනෙකබාහු නම් රජු රාජ්‍ය කරන සමයේ වැඩ විසූ දේවරක්ෂිත ජයබාහු නම් මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ ‘නිකාය සංග්‍රහය’ නම් ඓතිහාසික ග්‍රන්ථය රචනා කිරීමේ ප්‍රධාන අරමුණ වශයෙන් සඳහන් කරන්නේ ශ්‍රද්ධා බුද්ධි සම්පන්න, විචක්ෂණශීලී රාජරාජ මහා අමාත්‍යාදීන් නිසා මේ බුද්ධ ශාසනය පවතින්නේ ය යන්න තහවුරු කිරීම උදෙසා බවයි. එමතුද නොව පූජාවලිය නම් ග්‍රන්ථය රචනා කළ මයුරපාද පරිවේනාධිපති බුද්ධ පුත්‍රයන් වහන්සේ පවසා සිටින්නේ තමන් වහන්සේ එය රචනා කරන්නේ එතෙක් ලංකාවේ රජ කළ එකසිය පනස් හයක් පමණ වූ උතුම් රජවරු බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා සිදු කළ උද්දේසික පූජාවන් ඉතාමත් කෙටියෙන් විස්තර කිරීම සඳහා බවයි. එසේ ම ඉන් මතුවට, බුද්ධ ශාසනය පන්දහසක් කල් පවතින කල්හි ඒ ඒ රජවරු විසින් බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා සිදුකරන වෙනත් පූජාවන් ලියා තැබීමට අනාගතයේ පහළ වන තවත් ග්‍රන්ථ රචකයන්ට උන්වහන්සේ ආරාධනා කොට සිටින බවයි. එම ග්‍රන්ථ පමණක් නොව මහාවංශය, නිකාය සංග්‍රහය, රාජරත්නාවලිය, සද්ධර්මාලංකාරය, අත්තනගලු‍වංශය ආදී නොයෙකුත් ග්‍රන්ථවල සඳහන් වී 
ඇත්තේ ද බුදු සසුනට සිදු වූ අපරිමිත පූජාවන් 
පිළිබඳ ව ය. මින් මතු ඔබ මේ ලිපිපෙළෙන් කියවන්නේ ඒ අසිරිමත් යුගයන් පිළිබඳ ව ය.

වර්තමානයේ අපට රාජ්‍ය වංශයක් දැකිය නොහැකි ය. රාජාණ්ඩු ක්‍රමයක් දැකිය නොහැකි ය. මෙකල සිටින්නේ සර්වජන බලයෙන් පත් වූ ජනාධිපතිවරුන් ය. ‘රජ කෙනෙක්’ යන වදනට පවා යම් අර්ථයක් තිබේ. එනම්, ‘ධර්මයෙන් අන් අය ව සුවපත් කරවන්නා’ යන්නයි. රජ කෙනෙක් හඳුන්වන තවත් නම් තිබේ. ඉන් එකක් නම් ‘නවරත්නාධිපති’ යන්නයි. එනම් මුතු, මැණික් ආදී නවරත්නයන්ට අධිපතිව සිටින බවයි. එසේම භූමියට අධිපති වන හෙයින් ‘භූපති’ නමින් ද නරයන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨ වන නිසා ‘නරාසභ’ නමින් ද මිනිසුන් අතර ප්‍රධාන වෙන නිසා ‘නරාදිත්‍ය’ නමින් ද 
එසේ ම ‘මහීපති’ හා ‘නරදේව’ යන නම්වලින් ද රජවරුන් හඳුන්වනු ලැබිණි. එකල මිනිසුන් රජ කෙනෙකු සැලකුවේ මිනිසුන් අතර පහළ වූ දෙවියකු ලෙසිනි. එයට හේතුව නම් රජ කෙනෙක්ගෙන් එපමණ වූ උපකාරයක් මනුෂ්‍යයාට සැලසුන බැවිනි. අද පවා ඒ රජවරු බැන්ද වැව් අමුණු ආදියේ බොහෝ ප්‍රයෝජන ලබනා අපමණ මිනිසුන් වෙත්. එසේ නම් ඒ උතුම් රජවරු කළ උපකාර, සත්පුරුෂ භූමිය නම් වූ කෙළෙහිගුණ සිහි කිරීම තුළ පිහිටා සිටින කෙනෙකුට නම් කිසිසේත් ම අමතක කළ නොහැකි ය.

මනුෂ්‍යයන් වශයෙන් අප කා තුළත් අඩුපාඩු තිබේ. පෙර රජවරු දෙස බැලූ කල ඔවුන් පවා තම තරුණ ජීවිතය තුළ රාජ්‍යත්වයට පෙර යම් යම් අඩුපාඩුකම් ආදිය ප්‍රදර්ශනය කළ නමුදු රාජ්‍යත්වයට පැමිණි වහා ම ඒ සියලු‍ දුර්ගුණ බැහැරලා එක ම එක අරමුණක් උදෙසා කැපවූහ. එනම් ජාතියත්, බුදු සසුනත් දියුණුවට පැමිණවීම යි. ඒ ඒ රජවරුන්ගේ රාජ්‍ය කාලයන් දෙස හොඳින් බැලූ කල ඒ අය රාජ්‍ය කළ කාලය තුළ සම්පූර්ණයෙන් ම වෙහෙස ගෙන ඇත්තේ එම එක ම එක අරමුණ ඉෂ්ට කරගැනීම උදෙසා ය. එකල විසූ ගෝඨාභය නම් වූ රජු රාජ්‍යත්වයට පෙර එක්තරා ආරවුලක් නිසා කතරගම ප්‍රදේශයේ විසූ දසබෑ සහෝදරයින් ඝාතනය කළ අතර රාජ්‍යත්වයට පත් වූ පසු හෙතෙමේ ගඟෙන් එතෙර හා මෙතෙර ආරාම පන්සියය බැගින් විහාරස්ථාන දහසක් ඉදි කළේ ඒ අකුසලය ගෙවා දැමීම අරමුණු කරගෙන ය. එමතුද නොව එකලටත්, මෙකලටත් එක සේ බලපානා පොදු කරුණක් තිබේ. එනම් රටක අභිවෘද්ධිය උදෙසා බලපාන ප්‍රධාන ම සාධකයක් නම් ඒ රටේ රජතුමා ය. අතීතය දෙස හැරී බලන කල බුද්ධ ශාසනයේ යම් අභිවෘද්ධියක් සිදුවී ඇත්නම් ඒ සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් බලපා ඇති කාරණයක් වන්නේ එකල රජ කළ රජතුමා ය. අවශේෂ බාහිර සම්පත් කොපමණ පැවතිය ද ඒ සියල්ල බලගන්වන්නේ ධාර්මික රජ කෙනෙක් විසිනි. රජතුමාගේ උපකාර නොමැතිව රහතන් වහන්සේලාට පවා කටයුත්තක් කරගැනීම තරමක් දුරට අසීරු ය. මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ පවා ධර්මදූතයන් වහන්සේනමක් වශයෙන් මෙ සිරිලකට පැමිණෙන කල්හි, එකල රාජ්‍යය කළ මුටසීව රජතුමාගේ ස්වභාවය සලකා, බෙහෙවින් පින්වන්ත වූ දේවානම්පියතිස්ස රජු රාජාභිෂේකය පවත්වා රාජ්‍යත්වයට පත් වන තෙක් මෙහි පැමිණීම මඳක් ප්‍රමාද කළ සේක.

වරක් ධර්මාශෝක රජු දඹදිව් රාජ්‍යය විචාරණ කල්හි වසර හතකින් සංඝයා සංඝකර්ම, විනයකර්ම හෝ පොහොය කොට නොතිබූ අතර බලවත් ශාසනික අර්බුදයක් හටගෙන තිබිණි. මේ අවස්ථාවේ දී මොග්ගලීපුත්ත තිස්ස රහතන් වහන්සේ ඇතුළු සඟ පරපුරේ අවවාද අනුශාසනා මධ්‍යයේ ධීර වීර පරාක්‍රමයෙන් යුක්ත වූ ධර්මාශෝක රජු ඒ සඳහා මැදිහත් වී ඒ ශාසන අර්බුදය මුළුමනින් ම සමථයකට පත් කරන්නට යෙදුණි. එසේ නම් රාජ්‍යත්වය යනු බුද්ධ ශාසනය කෙරෙහි බලපානා තීරණාත්මක සාධකයක් බව මෙයින් මනාව ගම්‍ය වේ. සෑම විට ම රටේ දියුණුව හා බුද්ධ ශාසනයේ අභිවෘද්ධිය හෝ පිරිහී යාම සිදුවී ඇත්තේ රාජ්‍යත්වයේ බලපෑම අනුව ම ය.

මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවාසී ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් විසිනි.
සාකච්ඡා කළේ – උත්පලා ගුණතිලක

“යම්කිසි ස්ත්‍රියක් හෝ වේවා පුරුෂයෙක් හෝ වේවා දන් දෙනවා නම්, සිල් රකිනවා නම්, සිත දමනය කරගෙන භාවනාවේ යෙදෙනවා නම් අන්න ඒක තමයි ඉතා හොඳින් තැන්පත් කරපු නිධානය වෙන්නෙ.

දාගැබ් වහන්සේලාටත්, ගුණවත් සංඝයාටත්, ආගන්තුකයින්ටත්, යම් පුද්ගලයෙකුටත්, මව්පියන්ටත්, වැඩිමහලු සහෝදර සහෝදරියන්ටත් දන් දීම්, ගෞරව දැක්වීම් ආදිය කරනවා නම්, මනා කොට තැන්පත් කරපු මෙම නිධානය කාටවත් සොරකම් කරන්න බෑ. පරලොව යද්දී තමාගේ පස්සෙන් ම එනවා. ඔක්කොම අත්හැරලා පරලොව යන්න සූදානම් වෙනකොට මේ පුණ්‍ය නිධානය තමයි අරගෙන යන්න තියෙන්නේ.

මේ පුණ්‍ය නිධානය හැමදෙනාට ම බෙදා ගන්න බෑ. හොරුන්ට පැහැර ගන්නත් බෑ. තමා පස්සෙන් එන අන්න ඒ පුණ්‍ය නිධානයයි නුවණැත්තා පින් වශයෙන් කළ යුත්තේ.”

කිසිවෙකුටත් පැහැර ගත නොහැකි වූ පුණ්‍ය නිධානය රැස් කළ යුතු ආකාරය අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක. බුද්ධ කාලයේත්, ඉන් පසුවත් ජීවත් වූ බොහෝ ගුණවත් දෙවි මිනිසුන් ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අවවාදයට අනුව ම යමින් පින් රැස් කිරීමට උත්සුක වූහ. වෙසෙසින්ම බුද්ධ කාලයේත්, ඉන්පසුවත් ජීවත් වූ ශ්‍රද්ධාවන්ත රජවරු තම ධනය හා බලය යෙදවූයේ ද බොහෝ විට බුද්ධ ශාසනය බැබළවීමත්, එහි චිරස්ථිතියත් උදෙසා ය. ඒ රජවරුන්ගේ බුද්ධ ගෞරවය, ස‍ංඝ ගෞරවය පවා පුදුමය දනවනසුලු‍ ය. රහතන් වහන්සේලාගේ උණුසුම ලැබූ එම රජවරු අප්‍රමාණ පින් රැස් කරගත්හ. සමහර රජවරුන් තම රාජ්‍ය කාලය තුළ අතොරක් නැතිව පින්කම් කළ බැව් කියවේ. අද පටන් මෙම ලිපි පෙළෙන් ඉදිරිපත් කෙරෙන්නේ මෙසේ පිනේ වටිනාකම හඳුනාගත් ලක්දිව රජුන් කළ පින්කම් පිළිබඳවයි.

පෙර ලක්දිව අනුරාධපුර පොළොන්නරු යුග සලකා බැලූ විට, එකල ජීවත් වූ මිනිසුන්ගේ ගුණවත්කම් ගැන අසනා විට සිත මහත් ප්‍රීතියකින් ඉපිල යයි. එපමණක් ද නොව සැබැවින්ම එකල සිටි රජදරුවන්ගේ සංඝ ගෞරවය අද අපට සිතා ගත නොහැකි තරම් ය. ඔවුන් සිදු කළ පින්කම් දෙස බැලූ කල රාජ්‍යත්වය සහ බුදු සසුන අතර වූ අධිකතර සමීප සම්බන්ධතාවය අපට නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය. මෙසේ එකල රජ දරුවන් විසින් සිදු කළ එක් පූජාවක් නම් ‘තූලාභාර’ දානය යි. එනම් එම රජදරුවන් විසින් තම ශරීරයේ බර මැන ඒ බරට සමාන ව දන් දීම සිදුකර ඇත. එසේම නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා වැනි ඇතැම් රජවරුන් සිදු කළ තවත් පින්කමක් නම් ‘පදවීතිහාර’ පිනයි. එනම් ශ්‍රී පාද පද්මය පාගමනින් තරණය කොට ශාස්තෘන් වහන්සේට උපහාර දැක්වීමයි. එසේම තවත් සමහර රජවරු සිදුකර ඇති පින්කමක් නම් නේත්‍ර පූජාවයි. එනම් ඔවුහු බුදුරුවක් සිතින් මවාගෙන එය මෙනෙහි කරමින් සිදු කරන ලද පූජාවකි. එමතුදු නොව සමහර රජවරු සංඝයාට දාසයන් කොට තමා ම තමා ව පවරා දුන්හ. එසේ කළ රජතුමෙක් නම් මහාදාඨික මහානාග රජතුමා ය. එම රජතුමා බිසව, දරු දෙදෙනා සමඟ මංගල හස්තියාත්, මංගල අශ්වයාත් සංඝයාගේ දාසයන් බවට පවරා දුන්නේ මහ සඟරුවනේ වැළැක්වීම මධ්‍යයේ ය. ලොවෙහි අසදිස මහා සෑය වන රුවන්වැලි මහා සෑ රජාණන් වහන්සේ ගොඩනැගූ දුටුගැමුණු රජතුමා ද අධිකතර සංඝ ගෞරවයකින් යුක්ත වූ කෙනෙකි. එම උතුම් රජතුමා තම රාජ්‍ය කාලය තුළ මහ සඟරුවනට පූජා නොකොට බොජුන් වළඳා නැත.

එසේ ම උපතිස්ස නම් රජතුමා ද අධිකතර සංඝ ගෞරවයකින් යුක්ත වූ කෙනෙකි. හෙතෙමේ අවුරුදු හතළිස් දෙකක් වූ තම රාජ්‍ය කාලය තුළ ආහාරයට ගෙන ඇත්තේ අනුරාධපුර මහාපාලි දාන ශාලාවේ සංඝයා වළඳා ඉතිරි වූ දෑ ය. එනම් සංඝයා විසින් ඉඳුල් කොට අහවර වූ දෑ ය. දුටුගැමුණු රජුගේ බාල සොහොයුරු වූ සද්ධාතිස්ස රජු ද ඉතාමත් විශ්මිත සංඝ ගෞරවයකින් යුක්ත වූ කෙනෙකි. දුටුගැමුණු රජතුමා තම බාල සොහොයුරු හට තම අවසන් මොහොතේ ලබා දුන් උපදෙසක් වන්නේ කිසිම දිනක සංඝයාගේ කටයුතුවලට ප්‍රමාද නොවන ලෙසයි.

මෙසේ බුදු සසුනේ උණුසුම ලැබූ මේ උතුම් රජවරුන් ඉතාමත් අවිහිංසාවාදීව කටයුතු කළ අය වූහ. සංඝබෝධි රජතුමා මෙන්ම උපතිස්ස රජතුමා එසේ අවිහිංසාවාදී බව ප්‍රකට කළ රජවරු වූහ. ඔවුහු සොරකමේ යෙදී හසු වූ සොරුන් හට මරණ දණ්ඩණය නියම කළ ද ඒ අයව මරණයට ලක් නොකොට ඒ අයට අවශ්‍ය ධනය ලබා දී පිටත් කළෝ ය. ඒ වෙනුවට රාත්‍රී කාලයේ දී අමු සොහොනෙන් සොයා ගත් මළසිරුරු ගෙනැවිත් පුළුස්සා රටවැසියන් හට ප්‍රදර්ශනය කොට සොරුන් හට දඬුවම් කළ බවක් ඇඟවූහ. එසේම උපතිස්ස නම් රජතෙමේ දිනක් මහ සෑය වන්දනා කරමින් යන විට මහා සෑයේ පේසා වළලු‍ මත කුඩා කූඹින් ගමන් කරනු දැක තමා විසින් ම මොනර පිලෙන් කළ මුස්නක් ගෙන ඒ සතුන් පිසදා දැමුවේ ය. මෙසේ ඒ රජවරුන්ගේ අවිහිංසාවාදී බව පෙර රජ දවස මැනවින් ප්‍රකට විය.

මෙකල මිනිසුන් අතර දැකීමට දුලබතම දෙයක් වන්නේ සත්‍යවාදී බවයි. රාජ්‍ය තන්ත්‍රය තුළද බොරුව වංචාවම රජ කරයි. කියන දේ නොකරන බව, කරන දේ නොකියන බව, අසත්‍යවාදී බව බලපවත්වයි. එනමුදු, බුදු දහමින් සුපෝෂණය වූ රහතන් වහන්සේලාගේ උණුසුම ලැබූ එදවස රජවරු සත්‍යවාදී බවෙන් මුදුන්පත් වූවෝ වූහ. අපගේ දුටුගැමුණු මහ රජු විසින් මේ රට එක්සේසත් කිරීමේ දී පවත්වන්නට යෙදුන යුද්ධයේ දී එතුමාගේ සේනාව අතින් එතුමාගේ සේනාව ම ඝාතනය වන්නට විය. එයට හේතුව නම් සේනා දෙක වෙන් වෙන්ව හඳුනාගත නොහැකි වීමයි. මේ අවස්ථාවේ දී ඒ උතුම් රජතුමා සත්‍යක්‍රියාවක් සිදු කළ අතර, එය නම් “‍මාගේ මේ ව්‍යායාමය රජ සැප ලැබීමට නොව ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේ දියුණුව උදෙසා ය. මේ සත්‍යානුභාවයෙන් මාගේ සේනාංකයේ ආයුධ ආදිය ද ඇඳුම් පැලඳුම් ආදිය ද දිලිසේවා!”‍ යි කියා ය. ආශ්චර්යයකි! අද්භූතයෙකි! රජතුමාගේ සේනාංකයේ ආයුධ හා ඇඳුම් දිලිසෙන්නට විය. එයින් සතුරන් වෙන්කොට හඳුනාගැනීමට හැකි විය.

මේ ආකාරයට ම සත්‍යක්‍රියා කළ තවත් රජෙක් නම් මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ය. ඔහු විසින් යුද්ධය පිණිස පොළොන්නරුවට තම සේනාව පිටත් කර යැවීමේ දී නාලන්දාව නම් ප්‍රදේශයේ දී මහා වර්ෂාවක් ඇද හැළෙන්නට විය. මේ අවස්ථාවේ එය රජුගේ පාර්ශවයට අවාසිදායක වූ අතර එය තේරුම්ගත් රජතුමා මෙසේ සත්‍යක්‍රියා කළේ ය. “‍මාගේ මේ ව්‍යායාමය බුදු සසුනේ දියුණුව උදෙසා පමණ ම ය. මෙය ඒකාන්ත සත්‍යයයි. මේ සත්‍යානුභාවයෙන් මේ වර්ෂාව නවතීවා!”‍

කියා ය. ඒ මොහොතේ මහා විශ්මිත අයුරින් වර්ෂාව නතර වූ අතරින් රජතුමාට යුද්ධය ජය ගැනීමට ද හැකි විය. මෙවැනි ඉතා ම තීරණාත්මක අවස්ථාවල දී සත්‍යක්‍රියා කොට එයින් පිහිටක් ලබා ගැනීමට නම් ඒ රජවරුන්ගේ ජීවිත තුළ එම සත්‍ය කෙතරම් බලපවත්වන්නට ඇති ද? අහෝ එවන් මිනිසුන් අතිශයින් ම උදාර නොවේ ද! එවන් යුග ගැන සිහිකිරීම පවා සිහිල් දිය දහරක් බඳු ය.

පෙර රජවරු තුළ දැකිය හැකි වූ තවත් සුවිශේෂී ම ලක්ෂණයක් වන්නේ අසාමාන්‍ය බුද්ධ ගෞරවයයි. එකල දේවානම්පියතිස්ස රජතුමා ජය ශ්‍රී මහා බෝධීන් වහන්සේ ලක්දිව රාජ්‍යයෙන් පිදූ අතර ම හෙතෙමේ දින හතක් මහා බෝධීන් වහන්සේට දොරටුපාලයා වශයෙන් කටයුතු කළේ ය. මහා බල පරාක්‍රමයකින් යුතු වූ දුටුගැමුණු රජතෙමේ හත් වතාවක් බුද්ධ ශාසනයට මේ ලක්දිව පූජා කළේ ය. එසේ ම ඇතැම් රජවරු නොයෙකුත් ගම්බිම් ඒ අදාළ වෙහෙර විහාරස්ථානවලට පූජා කොට තිබේ. එක්දාස් හයසිය ගණන්වල මේ රටේ ජීවත් වූ රොබට් නොක්ස් නම් විදේශිකයා ඔහුගේ වාර්තාවල සඳහන් කොට ඇත්තේ රජතුමාට වඩා ගම්බිම්වල අයිතිය ඇත්තේ වෙහෙර විහාරස්ථානවලට බවයි. එබැවින් එකල රජතුමාට බදු ආදායම් ප්‍රමාණය පහළ ගිය බවයි. රජතුමාට ඇතුන් හිමි වූවාක් මෙන් ම වෙහෙර විහාරස්ථානවලට ද ඇතුන් හිමිවූ බවත්, රජතුමාට අයිති ගොඩනැගිලිවල සුණු පිරියම් කරන්නාක් මෙන් ම වෙහෙර විහාරස්ථානවල පමණක් සුණු පිරියම් කිරීමට රජතුමා අවසර ලබා දුන් බවත් එම වාර්තාවල සඳහන් වේ. එපමණක් ද නොව එකල හිඳගන්නා ආසනවලට පිරුවට එළිය හැක්කේ රජතුමාට සහ භික්ෂූන් වහන්සේලාට පමණක් වූ බව ද එහි සඳහන් වේ. මෙසේ ඒ රජවරු සෑම විටම බුද්ධ ශාසනය ප්‍රමුඛතැන්හිලා කටයුතු කළෝ ය. වර්ෂ එක්දහස් හයසිය ගණන් වන විට පෘතුගීසි ආක්‍රමණ නිසා බුද්ධ ශාසනයේ යම් පරිහානියක් සිදු වුව ද ඊට පෙර රජ දවසේ නිම කරන ලද ගොඩනැගිලි ආදියේ පෞරාණික නටබුන් අලංකාර ගල් කැටයම්වලින් සෑදූ අනර්ඝ විශ්මිත නිර්මාණ බව රොබට් නොක්ස් පවසයි. වර්තමානය වන විට පෘතුගීසි පමණක් නොව ලන්දේසි ඉංග්‍රීසි කාලිංග මාඝ වැනි නොයෙකුත් විදේශීය ආක්‍රමණ නිසා ඒ අතීත රජදරුවන්ගේ ශ්‍රී විභූතිය අතිශයින් ම සැඟවී ගොස් ඇති නමුත් පුරාණ නගර ආදියේ ශ්‍රී විභූතිය තවමත් නටබුන් අතරින් දැකිය හැකි වේ.

මෙසේ නොයෙක් අයුරින් බුද්ධ ශාසනයේ දියුණුව උදෙසා තම රාජ්‍ය කාලය ම කැප කරමින් ක්‍රියා කළ ඒ රජ දරුවෝ කලින් කලට ශාසනය විකෘති කිරීමට පැමිණි නොයෙකුත් වාදවිවාද ආදී මිථ්‍යාදෘෂ්ටි පලවා හරිමින් බුද්ධ ශාසනය සහ බුද්ධ දේශනාව රැක ගැනීමට දිවි හිමියෙන් කැපවී ක්‍රියා කළහ. කිහිප වතාවක් ම වෛතුල්‍යවාදය නම් මිථ්‍යාදෘෂ්ටියක් ලක්දිව වසා පැතිර යන්නට වූ අතර අභයගිරිය මුල් කරගනිමින්, ග්‍රන්ථ රචනා කරමින්, ධර්ම දේශනා පවත්වමින් එම මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය වේගයෙන් ප්‍රචලිත වන්නට විය.

එකල රජ කළ ගෝඨාභය සහ වෝහාරික තිස්ස නම් රජ දරුවන් විසින් මෙම මිථ්‍යාදෘෂ්ටික මතධාරී භික්‍ෂූන් රැගෙන විත් ඔවුන් සිවුරු හරවා සසුනින් නෙරපා එම ග්‍රන්ථ ආදිය පුච්චා අළු කොට බුද්ධ ශාසනය පිරිසිදුව ම රැක ගැනීමට ක්‍රියා කළහ.

එසේ ම මහායානය සහ වජ්‍රයානය යන මිථ්‍යාදෘෂ්ටි ද නීලපට යානය නැමැති මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය ද විනාශ කිරීමට එදවස රජ කළ රජදරුවෝ ක්‍රියා කළ අතර සසුනින් නෙරපන ලද එම මිථ්‍යාදෘෂ්ටික මතධාරී භික්‍ෂූන් ශරීරයේ යම් සලකුණක් කොට පිටත් කර ඇත්තේ නැවතත් සසුන විනාශ කිරීමට පැමිණීම වැළැක්වීම සඳහා ය. ඒ රජවරුන්ගේ උත්සාහය වීරිය නොවන්නට අද මෙලක්දිව මහායාන ධර්මය වසා පැතිරගත් දේශයක් වන්නට ඉඩ තිබිණි. එසේනම් අද අප මේ ධර්මයේ උණුසුම ලබමින්, සත්පුරුෂ ඇසුරේ වසමින් මෙතරම් සැනසිල්ලක් විඳින්නේ එම රජදරුවන් කළ අතිමහත් කැපවීම හා සේවය නිසා බව අප කෘතවේදීව සිහි කළ යුතු ම ය.

එසේම යම් යම් අවස්ථාවල දී සංඝභේද සිදු වූ අතර ඒවා පසිඳලීම සඳහා සංඝයාට මැදිහත් වීමට සිදු නොවන අවස්ථාවල දී මෙම අතීත රජ දරුවෝ මහත් පරිශ්‍රමයක් ගෙන සංඝයා සමඟි කළෝ ය. එකල නිකාය තුන අතර අවුරුදු දහසක් පමණ පැවති සංඝභේදයක් මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ අපරිමිත පරිශ්‍රමයකින් පසු සමඟි කරන්නට යෙදුණි. මහාවංශයේ සඳහන් වන පරිදි මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා ඉතා ම දුක සේ මෙම සංඝ සමඟිය ඇති කොට ඇත. මෙසේ ඒ රජවරු බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය උදෙසා තම ජීවිතය පවා කැප කොට ක්‍රියාකර ඇති බව මෙයින් මනාව පැහැදිලි වේ.

ධර්ම දානය යනු සියලු‍ දානයන්ට අග්‍ර වන උතුම් ම දානය වන බව අපගේ ශාස්තෘන් වහන්සේ වදාළ සේක. ශ්‍රී සද්ධර්මයෙන් අපරිමිත සැනසිල්ලක් ලැබූ මේ උතුම් රජවරු ධර්ම දානය ද තමන්ගේ කටයුතු අතර මූලික ස්ථානයේ තබා කටයුතු කළහ. රට පුරා ම ධර්මශාලා ඉදි කරමින්, ධර්ම දේශකයන් වහන්සේලාට විශේෂ සත්කාර සම්මාන සිදු කරමින්, ධර්ම පුස්තක රචනයට ද අන් අයව උනන්දු කළ ඒ රජවරු ධර්ම ග්‍රන්ථ නැවත නැවත රචනා කරවමින්, ඒ කර්තව්‍යයට සහභාගී වන අයට බත් වැටුප් පවා ගෙවීමට ක්‍රියා කළහ. රට පුරා ධර්ම දේශනා සංවිධානය කරමින් රටවාසීන්ට ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමට බොහෝ අවස්ථා සලසා දීමට තරම් ඒ රජදරුවෝ බොහෝ පරාර්ථකාමී වූහ. අප මේ භුක්ති විඳිමින් සිටින්නේ ඒ උතුම් රජවරුන්ගේ මහා ශාසනික මෙහෙවරේ දායාදයයි.

මේ ජීවිතයේ යම් පිනක් රැස් කළා ද යම් සීලයක් පුරුදු කළා ද යම් ගුණයක් වැඩුවා ද ඒ සියල්ලට ම බලවත් හේතුවක් වූයේ ඒ රජදරුවන් අනාගතය උදෙසා බුද්ධ ශාසනය පිරිසිදුව ම දායාද කිරීමට මහ සඟරුවන හා එක්ව ගත් උත්සාහයයි. එසේ නම් අප ඒ රජවරු ගැනත්, ඒ රජවරුන් සිදු කළ උතුම් ශාසනික සේවාවන් ගැනත් කෘතවේදීව සිහි කළ යුතු නොවේ ද..? මෙසේ ඒ රජදරුවන් සිදු කළ ශාසනික සේවාවන් පිළිබඳ ව තවත් විස්තර රැගෙන මහාමේඝ මීළඟ කලාපයෙන් හමු වෙමු.

මහමෙව්නාව භාවනා අසපුවාසී ස්වාමීන් වහන්සේ නමක් විසිනි.
සාකච්ඡා කළේ – උත්පලා ගුණතිලක