ගෙවතු සැලැස්ම සම්බන්ධ ව අප අවධාරණය කළේ තම ගෙවත්තේ ස්වභාවය අනුව කෙටිකාලීන, එනම් වාර්ෂික බෝග සහ දිගුකාලීන, එනම් බහු වාර්ෂික බෝග ඉඩමේ ස්ථානගත කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව ය. කෙටිකාලීන බෝග සම්බන්ධව ප්‍රමාණවත් කරුණු මේ දක්වා සාකච්ඡා කළ බැවින්, මෙම අවසන් ලිපියෙන් අප බලාපොරොත්තු වන්නේ දිගුකාලීන බෝග වගා කර ගැනීම සම්බන්ධ ව කරුණු ස්වල්පයක් ඔබේ අවධානයට යොමු කිරීමට ය.

දිගුකාලීන බෝග වශයෙන් අප හඳුනාගන්නේ දිගු කාලයක් පුරා ප්‍රයෝජන ලැබිය හැකි පොල්, ගස්ලබු, අඹ, දෙහි, දොඩම්, දෙලුම්, පේර, කෝපි, කතුරුමුරුංගා, මුරුංගා, කරපිංචා ආදී ගස් වශයෙන් වැවෙන බෝගයන් ය. මෙම බෝග ඉඩමේ සෑහෙන ඉඩකඩක් ගන්නා හෙයින්, ඒවා ස්ථානගන කිරීම මනාව සැලසුම් නොවුවහොත්, එළවළු වගාවට අවශ්‍ය ඉඩකඩ ඇහිරී යාමට ඉඩ ඇත.

දිගුකාලීන බෝගවල ඇති විශේෂ ලාභය නම් ඒවා සාපේක්ෂ වශයෙන් කාලගුණ විපර්යාසවලට ඔරොත්තු දීම ය. වර්ෂාව හිඟ වීම, නියමිත ලෙස ජලය සැපයීමට
නොහැකි වීම වැනි කරුණු නිසා කෙටිකාලීන බෝග විනාශ වුව ද වසරක් දෙකක් පැවතුන පසු දිගුකාලීන බෝගවලට ඉඩෝරයන්ට ඔරොත්තු දීමට හැකියාව ඇත.

දිගුකාලීන බෝග සහිත ගෙවතුවල පරමාදර්ශය වශයෙන් සලකනු ලබන්නේ ලෝක ප්‍රකට උඩරට ගෙවතු උද්‍යානය යි (කැන්ඩියන් හෝම් ගාඩන්). වසර සිය ගණනක් පුරා පරිණාමය වෙමින් සැකසුන, ආර්ථික අතින් ඵලදායී මෙම ගෙවතු උද්‍යානයේ මූලධර්ම ගැන යම් පමණකට අවබෝධයක් තිබීම ඔබගේ ගෙවත්ත සකසා ගැනීමට උපකාරයක් විය හැකි ය.

උඩරට ගෙවතු උද්‍යානයේ මූලික ලක්ෂණ නම් ශාක වියන්, එනම් තට්ටු වශයෙන් වගා කර තිබීම ය. සෑම ශාකයකට ම ආහාර නිෂ්පාදනය කර ගැනීම සඳහා එනම් ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සඳහා උපරිම වශයෙන් සූර්යාලෝකය ලබා ගැනීමට හැකි පරිදි බෝග ස්ථර වශයෙන් සැකසීම මෙහි පරමාර්ථය යි. ඒ අතරතුර අනවශ්‍ය තරම් සූර්යාලෝකය පොළවට වැටී පස වියළීම වැළැක්වීමත් මෙයින් සිදු වේ. එක් එක් ශාකය සඳහා අවශ්‍ය සූර්යාලෝකය ප්‍රමාණය සම්බන්ධ ව මනා දැනීමක් තිබීම සුදුසු බෝග තෝරා ගැනීම සඳහා ප්‍රයෝජනවත් වේ.

එක් එක් ස්ථර සඳහා ගැළපෙන ශාක වර්ග හඳුනාගැනීම ඉඩමේ ඵලදායිතාව වැඩි දියුණු කර ගැනීමට උපකාර වේ. ඉහළ ස්ථරය සඳහා උදාහරණ නම්, අඹ, බෙලි,
පොල්, කොස්, දිවුල්, නෙල්ලි ආදිය යි. මධ්‍යම ස්ථරය සඳහා උදාහරණ නම්,
කෙසෙල්, දොඩම්, අනෝදා, ගස්ලබු, පේර ආදිය යි. පහළ ම ස්ථරය සඳහා දෙහි,
දෙලුම්, ඇඹරැල්ලා, කෝපි, අන්නාසි වැනි බෝගයන් ය.

මේ කරුණු වඩාත් පැහැදිලි වීම සඳහා සරල උදාහරණයක් දක්වමි. පොල්, අඹ, බෙලි වැනි ශාක කලක දී ඉතා උසට වැවේ. එම ශාක සෙවණෙහි කෝපි, කොකෝවා, කෙසෙල් වැවීමට පුළුවන. එමෙන් ම, සුදුසු ස්ථානවල වඩාත් කුඩා ශාක වන දෙලුම්, අන්නාසි මෙන් ම ඉඟුරු, කහ, කිරිඅල වැනි සෙවණට කැමති ශාක ද වැවිය හැක.

අප සතුව ඇත්තේ සීමිත ඉඩකඩ සහිත ඉඩමක් නම් එයින් උපරිම ඵල ලබා ගත හැකි පරිදි බහුවාර්ෂික බෝග හඳුනාගැනීමට ඉහත දැක්වූ කරුණු උපයෝගී කර ගත හැකි ය. විශාල ඉඩමක නම් අති විශාල ලෙස වැවෙන සම්ප්‍රදායික දේශීය බෝග වැවීම ගැටලුවක් නො වේ. ඇතැම් ශාක වර්ග වැට දිගට වැවීම තුළින් ද යම් ඉඩ ප්‍රමාණයක් ඉතිරි කර ගත හැකි බව ඔබට පෙනෙනවා ඇත. එහෙත් කුඩා ඉඩමක වැඩි වපසරියක් වසා ගන්නා බෝග වැවීම නුවණට හුරු නැත. මේ සඳහා ඇති විකල්පය වන්නේ එතරම් විශාල ලෙස නොවැවෙන බෝග තෝරා ගැනීම ය. කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව සහ වෙනත් තවාන්කරුවන් විසින් සපයන වැඩි දියුණු කරන ලද විලාඞ්, කර්තකොලොම්බන්, ජමනාරං, දොඩම් ආදී බද්ධ කරන ලද පැළ මේ සඳහා සඳහා යොදා ගැනීමට පුළුවන. යම් දැනුමක් ඇත්නම් පැළ ද්‍රව්‍ය ඔබට ම තවාන් කර ගැනීම, බද්ධ කර ගැනීම වඩාත් සුදුසු ය. ඔබේ ගෙවත්තට මී මැසි පෙට්ටියක් එක් කර ගැනීමේ අදහසක් වේ නම් මල් පැණි බහුල වන ශාකයන් ද එක් කර ගත හැකි ය.

ශාක රෝපණය කරන ස්ථාන ඔබේ සැලැස්ම පරිදි විය යුතු ය. සිටුවන බහුවාර්ෂික බෝග ස්ථාවර වීමට වසර දෙක තුනක් ගත වේ. එම කාලය තුළ ඒවා සමඟ ම එළවළු, කහ, ඉඟුරු වැනි බෝග වැවීමට කිසිදු බාධාවක් නැත. වැල් ශාක, එනම් කරවිල, මෑ ආදියට අවශ්‍ය ආධාරකයන් ලෙස දිගුකාලීන බෝගවලට යම් කාලයක් ක්‍රියා කළ හැක. එමෙන් ම ඒ ඒ පැළ වර්ග සමග සැසඳෙන වාර්ෂික බෝග හඳුනාගන්නේ නම් වැඩි අස්වැන්නක් ලබා ගැනීමට ඔබට ඉඩ ලැබේ.
දිගුකාලීන බෝගවල ශක්තිමත් මූල මණ්ඩලයක් ඇති වන හෙයින් ඒවා පැළ කිරීමට සුදුසු පරිදි බිම සකසා ගත යුතු ය. උදාහරණයක් ලෙස පොල් පැළයක් සඳහා නම් අඩි 2×2×2 ප්‍රමාණයේ වළක් කපා කොම්පෝස්ට් මිශ්‍ර ලිහිල් පස්වලින් පුරවා පැළ කළ යුතු ය. අනෙකුත් පැළ සඳහා ද නිර්දේශිත පරිදි පොළව සැකසීම අවශ්‍ය වේ.

දිගුකාලීන බෝග සඳහා අධික ජල ප්‍රමාණයක් මුල් කාලයේ දී වුවමනා ය. එම නිසා වඩාත් යෝග්‍ය ක්‍රමය වන්නේ වර්ෂා සමය තුළ පැළ සිටුවීම ය. වැසි වසින මාස 2-3 කාලය තුළ පැළය හොඳින් මුල් අල්ලා ස්ථාවර වූ විට වියළි කාලයේ මඳ ජලය යෙදීමකින් සහ ජල කළමනාකරණය මගින් ඒවා ආරක්ෂාකර ගත හැකි ය. වසුන්යෙ දීිමෙන් ද ජල සංරක්ෂණය කර ගත හැකි ය.

සාමාන්‍යයෙන් සියලුම පැළ ද්‍රව්‍ය ගවයින්ගෙන් සහ අධික සුළඟින්, අධික හිරු තාපයෙන් ආරක්ෂා කර ගත යුතු ය. මේ සඳහා ඔබට පැළය වටා කණු කීපයක් සිටුවා දෙපස විවර කර ගත් පරණ පොහොර කවර වැනි ආවරණයකින් වසා ගත හැකි ය.

දිගු කාලීන බෝගවල උපරිම ඵල ලබා ගත හැක්කේ මනා නඩත්තුව තුළිනි. පළිබෝධ, රෝග හානිවලින් බේරා ගැනීම සඳහා නිතර අවධානය අවශ්‍ය වේ. රෝගී ශාක කොටස් කපා ඉවත් කිරීම, දිලීර රෝග සඳහා නිසි කලට ප්‍රතිකර්ම කිරීම තුළින් හානි අවම කර ගත හැකි ය.

ඵලදාව ලැබීම ආරම්භ වූ පසු වාර්ෂික නඩත්තුව ගැන සැලකිලිමත් විය යුතු ය. අඹ, දෙහි, දොඩම් වැනි ශාකවලින් වැඩි අස්වැන්නක් ලබා ගැනීම සඳහා වර්ෂා කාලයට පෙර කප්පාදු කිරීම වැදගත් වේ. එසේ ම අනතුරුව ඛනිජවලින් පෝෂිත කොම්පෝස්ට් සහ හැකි නම් දියර පෝර ද යෙදීම කළ යුතු ය.

වස විසෙන් තොර, එමෙන් ම ගෘහයට අවශ්‍ය පෝෂණය සාර්ථක ලෙස ලබා ගත හැකි ගෙවත්තක් සකසා ගැනීමට මෙම තොරතුරු ඔබට උපකාරී වේවා යන්න අපේ පැතුම යි.

සටහන – කේ. ඒ. ජේ. කහඳව

ගෙවත්තේ වගා කිරීමට අදහස් කරන බෝග මොනවා ද යන්න තීරණය කිරීම ඔබ විසින් සකස් කර ගන්නා ලද සැලැස්මට අනුව විය යුතු ය. ඔබගේ භුමියේ සහ පසේ ස්වභාවය, ජල වහන රටාව, ජල සැපයුම වැනි කරුණු ඔබේ සිතියමේ අඩංගු ය. ඔබගේ ගෙවත්ත ඇත්තේ වියළි කලාපයේ ද තෙත් කලාපයේ ද අතර මැදි කලාපයක ද යන්න සහ වර්ෂාව ලැබෙන රටාව ආදිය වගා කළ යුතු – කළ හැකි බෝග තෝරා ගැනීම සඳහා බලපාන සාධක වේ.

ගෙවත්තේ ස්වභාවය අනුව වාර්ෂික (කෙටිකාලීන) සහ බහුවාර්ෂික (දිගුකාලීන) බෝග තෝරා ගැනීම කළ යුතු ය. වාර්ෂික බෝග ගනයට වැටෙන්නේ එළවළු, ධාන්‍ය වර්ග, රනිල බෝග වැනි කෙටි කලකින් අස්වනු ලබා ගත හැකි ඒවා ය. බහුවාර්ෂික බෝග ගනයට ගස්ලබු, අඹ, දෙහි, දොඩම්, දෙළුම්, කෝපි ආදි දිගුකාලීනව පවතින ඒවා අයත් ය. දිගුකාලීන බෝග යනු උස හෝ මධ්‍ය ප්‍රමාණයේ ගස් වශයෙන් විශාල වන ඒවා ය. ඉඩමේ සෑහෙන ඉඩකඩ ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරයි. කල් යාමේ දී සෙවණ සාදන හෙයින් බොහෝ විට වාර්ෂික බෝග වගා කිරීමට ඇති ඉඩකඩ සීමිත කරයි. ඔබගේ වැඩි අවශ්‍යතාව වන්නේ වාර්ෂික බෝග වගාව නම්, ඔබේ සැලැස්මට අනුව දිගුකාලීන බෝග සිටුවිය යුත්තේ වාර්ෂික බෝගවලට සෑහෙන ඉඩකඩක් ඉතිරි වන අන්දමට ය.

ගස් වශයෙන් වැවෙන බෝග සෙවණේ වුව ද සෙවණ කැමති කහ ඉඟුරු කිරි අල වැනි බෝග වර්ග වගා කළ හැකි බව ද සිත් තබා ගන්න.
ඉහත සඳහන් කරුණු අනුව ඔබේ සැලැස්ම සකස් කර ගත් පසු වාර්ෂික බෝග සිටුවීම සඳහා ඉඩකඩක් ඔබට ලැබේ.

වගා කළ යුත්තේ මොනවාද?

වගා කළ යුතු කෙටිකාලීන බෝග, එනම් එළවළු, පළා ආදිය තීරණය කළ යුත්තේ පවුලේ කැමැත්ත අනුව ය. වෙළඳ පළ ගැන ද ඔබේ ඉලක්කයක් තිබේ නම් වැඩි ඉල්ලුමක් සහිත ඒවා ද තෝරා ගත හැකි ය. එමෙන් ම පහත සඳහන් කරුණු ද ඔබ වාර්ෂික බෝග තෝරාගන්නා විට සලකා බැලීම උචිත ය.

– ප්‍රදේශයේ හොඳින් වැවෙන බෝග මොනවාද යන්න අවට ඉඩම් ආශ්‍රයෙන් හඳුනා ගන්න
– වැසි කාලවල දී දිලීර රෝග අධිකව වැළඳෙන බැවින් ඊට ඔරොත්තු දෙන බෝග තෝරා ගන්න.
– වියළි කාලවල දී වඩා හොඳින් වැවෙන බෝග වැසි කාලයට උචිත නො වේ.
– ඉඩමේ ස්වභාවය අනුව එක් බෝගයක් වවනවාට වඩා හැකිතාක් විවිධ බෝග ප්‍රමාණයක් වැවීම ඵලදායක ය.
– එක් එක් බෝගයකින් කොපමණ ප්‍රමාණයක් වවනවා ද යන්න ඉඩමේ ප්‍රමාණය, ස්වභාවය සහ ඔබේ කැමැත්ත මත සිදුවිය යුතු ය.

සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක කරමු
සකස් කර ගත් සැලැස්ම අනුව දැන් ඔබ වගා කළ යුතු, එමෙන් ම වගා කළ හැකි වාර්ෂික බෝග ප්‍රමාණයක් තෝරාගෙන ඇත. ප්‍රදේශයට ගැළපෙන, පවුලේ අය කැමති, එමෙන් ම හොඳ ආදායමක් ලබා ගත හැකි බෝග ඔබගේ ලයිස්තුවේ ඇත. දැන් ඇත්තේ වගාව ස්ථාපිත කරන්නට ය.

ඒ සඳහා පහත සඳහන් මූලික කරුණු ඔබට වැදගත් විය හැක.

■ ගෙවත්තේ එළවළු වගා කිරීමේ දී එක් බෝග වර්ගයක් ඊ ළඟ වතාවේත් එම ස්ථානයේ ම වගා කිරීමෙන් වළකින්න. විවිධ බෝගවල වැඩීමට පසෙහි තිබිය යුතු පෝෂණ අවශ්‍යතාව විවිධ ය. නයිට්‍රජන් ඌනතාවක් සහිත පසක මුලින් ම බෝංචි, දඹල වැනි පසට නයිට්‍රජන් එක් කරන රනිල බෝග වර්ගයක් වගා කළ හැකි ය. එසේ ම කොල්ලු වැනි ආවරණ බෝගයන් වගා කළ හැක. ඒවායේ අස්වැන්න ගත් පසුව, නයිට්‍රජන් අධිකව අවශ්‍ය බෝගයන් වන ඉරිඟු වැනි බෝග වගා කළ හැක.

■ එක ම බෝගය දෙවරක් එක් තැනක වගා නොකිරීම තුළ ලැබෙන තවත් වාසියක් නම් ඇතැම් ශාකවලට සුවිශේෂ වන රෝගවලට පස තුළ ස්ථාවර වීමට කාලයක් ලබා නොදීම ය. එමෙන් ම කෘමි පළිබෝධකයන් අධෛර්යවත් වීමක් ද බෝග මාරුව තුළින් සිදුවිය හැකි ය.

■ එක වර්ගයක එළවළු බීජ සියල්ල එකවර පැළ කිරීම වෙනුවට, මුලදී බීජ යම් ප්‍රමාණයක් සිටුවා සති 2-3-4කට පසු ඉතිරිය සිටුවීම මගින් ඔබට එහි අස්වැන්න දිගු කාල පරාසයක් පුරා ලබා ගත හැකි වේ. ඉඩමේ ඇති ඉඩකඩ උපරිම ලෙස භාවිතයට මෙය ක්‍රමවේදයකි. රතු ළුෑණු, නිවිති, මෑකරල්, රාබු වැනි එළවළු මෙලෙස වගා කළ හැකි ඒවා ය.

■ මිශ්‍ර ලෙස බෝග වැවීම තුළ පළිබෝධ සහ රෝග පාලනයට සහයක් ලැබේ. එක ම ඉඩ කඩක බෝග කීපයක් වැවීම තුළ කුඩා ඉඩක වැඩි බෝග ප්‍රමාණයක් වැවිය හැක. මඳක් උස්ව වැවෙන බෝග සෙවණේ සූර්යාලෝකයට සංවේදී බෝග වැවිය හැක. මඳක් කල් ගතව අස්වනු ලබා ගන්නා බෝග අතර ම කෙටි කලකින් අස්වනු ලබා ගත හැකි බෝග වැවිය හැක. උදාහරණයක් ලෙස මිරිස් සහ රාබු එකට වැවීම ගත හැකි ය.

සෙමින් වැඩෙන ශාකයක් වන මිරිස්වලට වැඩි ඉඩ කඩක් අවශ්‍ය වන කාලය වන විට රාබු අස්වැන්න ලබාගෙන අවසාන ය. රාබු ගලවන විට පස නැවත සකස් වීමක් ද සිදු වීම මිරිස් ශාකයට ආධාරයක් වේ.

■ වම්බටු බහුවාර්ෂික එළවළුවක් වන නිසා ඒවා පාත්තිවල මැදට වන්නට යෙදීම උචිත ය. වාර්ෂික එළවළු අස්වනු නෙළන විට ඊට බාධාවක් නොවීම සඳහා ය.

■ පළා වර්ග සඳහා වෙනම ඉඩකඩක් වෙන් කර ගත යුතු නො වේ. අනෙක් බෝග අතරට, විශේෂයෙන් මඳක් උසට වැවෙන වම්බටු, තක්කාලි වැනි බෝග සමඟ පළා වැවිය හැක. බහුවාර්ෂික බෝග සෙවණේ ද පළා වැවිය හැක.

■ වට්ටක්කා වැනි බෝග වැට දිගේ වැවීමෙන් අනෙක් බෝගවල ඉඩකඩ ආක්‍රමණය නොකරයි.

■ මිශ්‍රව බෝග වගාව තුළ එකිනෙකාට පෝෂණ සහ වෙනත් පහසුකම් හුවමාරු කර ගන්නා බව දැනගත යුතු ය. බෝංචි සහ ඉරිඟු එකට සිටුවනවා නම් බෝංචිවලින් පොළවට ලබාදෙන නයිට්‍රජන් ඉරිඟුවල වැඩීමට ආධාර වේ.
බෝංචි වැල් එතීමට ඉරිඟු ගස උපකාරී වේ.

■ එළවළු පාත්ති අතර දාස්පෙති මල් ගසක් දෙකක් වවන්නේ නම් වට පනු හානිය අවම වේ. සුදු ළුෑණු වැවීමෙන් කුඩිත්තන් පාලනය වේ. කොත්තමල්ලි, මිංචි, අරූද වැනි ශාකවලින් නිකුත් වන සැර සුවඳ පළිබෝධ පාලනයට උපකාර වේ.

වාර්ෂික බෝග වැවීම සම්බන්ධව කරුණු දැක්වීම අවසන් කිරීමට පෙර ඔබගේ අවධානය සඳහා වැදගත් කරුණු කීපයක් යළි මතක් කරමි.

■ වගාවට ජලය යෙදීම නිතිපතා රටාවකට කිරීම – සවස් කාලයේ දී වාෂ්පීකරණය අඩු හෙයින් පැළවලට ජලය උරාගැනීමට වැඩි කාලයක් ලැබේ. එමෙන් ම ඔබ වසුනක් යොදා ඇත්තේ නම් රැය පුරා ම මඳින් මඳ පසට සහ පැළයට ජලය සපයමින් සිසිලස රඳවා ගනී.

■ කාබනික ද්‍රව්‍ය යොදා ගනිමින් පසට වසුන් යෙදීම නොනවත්වා ම කළ යුතු ය. පැළයක් හොඳට වැවුනා යනුවෙන් අදහස් වන්නේ පසෙහි එතෙක් තිබූ පෝෂණය උරා ගත්තා යන්න ය. එයට යළි පෝෂණය දිය යුතු ය.

■ කොම්පෝස්ට් මතුපිට විසුරුවනවාට වඩා පැළය අවට මඳක් සාරා පොහොර යොදා පස්වලින් වසා දමන්න.

■ පාත්තිවල නඩත්තුව ඉතා වැදගත් ය. මියගිය හෝ රෝගී වූ එළවළු ශාක සහ වල් පැළෑටි ඉවත් කළ යුතු ය.

■ ඔබ දියර පොහොර යොදන්නේ නම් සතියකට වරක් පත්‍ර මතට ඉසිය හැක. ඔබ උදයේ දියර පොහොර යෙදුවේ නම් ජලය ඉසිය යුත්තේ සවස් කාලයේ දී ය. පත්‍ර මත යෙදූ දියර පොහොර සේදී නොයාම සඳහා ය.

මෙම මූලික උපදෙස් ඔබට ප්‍රයෝජනවත් වේ යයි හඟිමි. වසවිසෙන් තොර ගෙවත්තක් සඳහා ඔබගේ වෑයම සාර්ථක වන්නේ ඔබ විසින් ම අත්දැකීම් ලබාගෙන කරන වැඩි දියුණු කිරීම් මගිනි.

සටහන – කේ. ඒ. ජේ. කහඳව

පොහොරඃ
කුමන වගාවක් කළ ද වගාවට සුදුසු පසක් සහ පෝෂක ලබා දීමට අපොහොසත් වන්නේ නම් එයින් කිසිදු සාර්ථකත්වයක් ලබා ගැනීමට බලාපොරොත්තු විය නො හැක. පස පිළිබඳ ව දීර්ඝ විග්‍රහයක් වෙනුවට අත්‍යවශ්‍ය කාරණා කීපයක් පමණක් සඳහන් කරමි.
පස සාරවත් යයි අප තීරණය කරන්නේ එහි අඩංගු කාබනික ද්‍රව්‍ය අන්තර්ගතය අනුව ය. සාමාන්‍යයෙන් පසක් දෙස බලන විට අපට එහි අඩංගු ද්‍රව්‍ය ලෙස පෙනෙන්නේ මැටි, වැලි, සහ දිරාගිය ශාක/සත්ව කොටස් ය. වෙනත් ලෙසකින් කියනවා නම් ඛණිජ ද්‍රව්‍ය, කාබනික කොටස්, ජලය සහ වාතය පසෙහි සංයුතිය වේ. කෘෂිකර්මය සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ වැලි, මැටි, කාබනික කොටස් සම සමව අඩංගු සාමාන්‍යයෙන් ලෝම පස යනුවෙන් හඳුන්වන පස් ය.

බෝගවලට අවශ්‍ය පෝෂණය ලබා ගැනීමට මූලික වන්නේ කාබනික ද්‍රව්‍ය යි. පසෙහි සිටින ක්ෂුද්‍ර ජීවින් විසින් මෙම කාබනික ද්‍රව්‍ය හ්‍යුමස් බවට පෙරලනු ලබයි. එමෙන් ම පනුවන්, ගැඩවිලුන්, බැක්ටීරියා සහ දිලීර මගින් ද ඒ සඳහා අවශ්‍ය පහසුකම් සපයනු ලබයි.
පසට අවශ්‍ය කාබනික ද්‍රව්‍ය වෙනුවට රසායනික පොහොර ආදේශකයක් නො වේ. ක්ෂණික ප්‍රතිඵල සඳහා බොහෝ දෙනා භාවිත කළ ද රසායන පොහොර පසෙහි සමතුලිතතාව බිඳ දමන අතර පසෙහි ව්‍යුහය එන්න එන්න ම දුර්වල කරයි.

කොම්පෝස්ට් පොහොර සාදා ගැනීම
පසට අවශ්‍ය පෝෂණය ලබා දීම සඳහා කාබනික ද්‍රව්‍ය එක් කිරීමේ සාර්ථක ම ක්‍රමය කොම්පෝස්ට් පොහොර යෙදීම ය. කොම්පෝස්ට් සාදා ගැනීම සඳහා විවිධ ක්‍රම රැසක් භාවිත කරනු ලබයි. ඒ සියල්ල ම විස්තර කිරීමට මෙහි දී උත්සාහයක් දරනු නො ලැබේ. මූලික සිද්ධාන්ත පමණක් සඳහන් කරන අතර ඉන් ඔබට පහසු ක්‍රමයක් තෝරා ගත හැකි වනු ඇත.
කොම්පෝස්ට් සාදා ගැනීමේ දී ජලය මූලික වැදගත්කමක් ගනී. ජලය වැඩි වීමෙන් යොදන කාබනික ද්‍රව්‍ය කුණු වන අතර ජලය ප්‍රමාණවත් නොවුවහොත් ක්ෂුද්‍ර ජීවී ක්‍රියාකාරකම් සිදු
නො වී, දිරා යාම වළකී. පහත සඳහන් කරුණු කීපය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න.

1. වියළි කලාපයේ මාස් කන්නයේ වර්ෂාව අධිකව ලැබෙන හෙයින් භූමියේ වළක් කපා සකස් කරන වළ ක්‍රමයේ කොම්පෝස්ට් සුදුසු නැත. ජලය පිරෙන බැවිනි. ගොඩ ක්‍රමය (එනම් පොළව මතුපිට ගොඩක් වශයෙන් සකස් කරන ක්‍රමය) උචිත ය.

2. වියළි කලාපයේ යල් කන්නයේ ගොඩ ක්‍රමයට ජලය සැපයුම අසීරු හෙයින් වළක් කපා සකස් කරන කොම්පෝස්ට් ක්‍රමය උචිත ය.

3. පහසුවෙන් ජලය යෙදිය හැකි තැන්වල දී පොළවෙන් ඉහළ ගොඩ කොම්පෝස්ට් ක්‍රමය උචිත වන්නේ මනා නඩත්තුව පහසු නිසා ය.

කොම්පෝස්ට් සාදා ගැනීම සඳහා විශේෂයෙන් අමුද්‍රව්‍ය සොයා ගැනීමට වෑයමක් කළ යුතු නැත. තම ඉඩම තුළ ම පවතින දැය භාවිත කිරීමට කටයුතු කළ යුතු ය. වත්ත අතු ගා ලබා ගන්නා වියළි කොළ රොඩු, ගොම, එළු බෙටි හෝ කුකුල් පොහොර, මුළුතැන්ගෙයින් ඉවත් කරන ආහාර කැබලි සහ අපද්‍රව්‍ය, ගෙවත්තේ ඇති ගස්වලින් කපා ඉවත් කර ගන්නා අතු සහ කොළ, ගලවා ඉවත් කරන තණකොළ, කලින් වගාවෙන් ගලවා ඉවත් කරන කොටස්, දහයියා, ලී කුඩු යන මේවා සියල්ල කොම්පෝස්ට් සකස් කර ගැනීම සඳහා යොදා ගත හැකි ය.

මෙම කරුණු කීපය ගැන අවධානයෙන් සිටීම ඔබට වැදගත් විය හැකි  ගොම, එළු බෙටි සහ කුකුල් බෙටි ඍජු ව ම වගාවට දැමීම අහිතකර වන්නට ඉඩ ඇති බැවින්, ඒවා යොදා කොම්පෝස්ට් සාදාගෙන භාවිත කිරීම වඩාත් ආරක්ෂාකාරී – කොම්පෝස්ට් දිරාපත් වන වේගය තීරණය වන්නේ ඔබ භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය අනුව සහ ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා අවශ්‍ය පසුබිම සැකසීම අනුව – කොම්පෝස්ට් වළට හෝ ගොඩට ඔබ යොදන ශාක කොටස් හැකිතාක් කුඩා කැබලිවලට කඩා/කපා දැමීම තුළින් ඒවා ජීරණය වීමට පහසු වේ.

* ගිනිසීරියා කොළ, රනිළ ශාක කොටස්, කෙසෙල් අතු සහ බඩය වැනි නයිට්‍රජන් අධික ද්‍රව්‍ය කොම්පෝස්ට් වළට එකතු කිරීම එහි ගුණාත්මක බව වර්ධනය කර ගැනීමට ආධාරක වේ.

* ක්ෂුද්‍ර ජීවීන්ගේ ඉක්මන් වර්ධනය සඳහා ප්‍රමාණවත් තෙතමනයක් නිතර ම පවත්වා ගත යුතු ය. වියළි කලාපයේ නම් ගොඩ හෝ වළ වියළී යාම වළක්වා ගැනීම සඳහා කීප වරක් ජලය යෙදීමට සිදු විය හැකි ය.

* කොම්පෝස්ට්වලට ඍජු සූර්ය තාපය වැටීම වළක්වා ගැනීමට වසුනක් යෙදීම අත්‍යවශ්‍ය ය. පිදුරු, පොල් අතු ලොකු අතු, ඉවතලන ගෝනි වැනි ආවරණයක් ප්‍රමාණවත් ය. මතක තබා ගත යුතු කරුණ නම් නිතරම ප්‍රශස්ත උෂ්ණත්වයක් (සෙල්සියස් අංශක 50-60) පවත්වා ගැනීම ක්ෂුද්‍ර ජීවී ක්‍රියාකාරීත්වයට හිතකර බව ය.

වෙළඳපළෙහි ඇති කොම්පෝස්ට් බඳුන් භාවිත කිරීමේ දී පහත සඳහන් කරුණු සිත්හි තබා ගත යුතු ය.

* මෙම බඳුන් කුණු එකතු කරන භාජනයක් ලෙස භාවිත නො කළ යුතු ය. මුළුතැන්ගෙයින් ඉවත දමන එළවළු කැබලි, ඉවතලන ආහාර පමණක් එම භාජනවලට දැමීමෙන් සිදු වන්නේ ඒවා කුණු වීම මිස දිරාපත් වීම නො වේ.

* මුළුතැන්ගෙයින් ඉවතලන දෑ මෙන් හතර ගුණයක්වත් වත්තෙන් ලබා ගන්නා වියළි කොළ සහ දිරන ලද වෙනත් දෑ ඒවාට එක් කළ යුතු වේ.

* සාමාන්‍ය තත්ත්වයක දී, එනම්, ප්‍රමාණවත් ජලය සහ ඔක්සිජන් සැපයෙන්නේ නම්, සති 4-6 කාලය තුළ කොම්පෝස්ට් ලබා ගත හැකි ය. හොඳ කොම්පෝස්ට් තද දුඹුරු/කළු පැහැ කුඩක් ලෙස තිබිය යුතු ය.

* අමු කොළ ඍජු ව ම පසට මිශ්‍ර කිරීම නො කළ යුතු ය. අමු කොළ කොම්පෝස්ටි සෑදීමට භාවිත කරන්න.

බෝග වගාව- තවාන

ගෙවතු වගාවේ ඊ ළඟ වැදගත් පියවර නම් වගා කරන්නට අවශ්‍ය පැළ ද්‍රව්‍ය ලබා ගැනීම ය. ඇතැම් බෝග ඍජු ව ම සිටුවිය හැකි බවත්, ඇතැම් බෝග සඳහා මුලින් තවානක් දමා
දෙවනුව සිටුවිය යුතු බවත් ඔබ දනී. මෙම කෙටි පැහැදිලි කිරීමේ අදහස තවානක් සකසා ගැනීමට අත්වැලක් ලබා දීම ය.

තවානකින් බලාපොරොත්තු වන්නේ බෝග වගාව සඳහා ශක්තිමත් නිරෝගී පැළයක් ලබා ගැනීම ය. නිරෝගී බීජ මෙන් ම නිරෝගී පැළයක් ද සාර්ථක වගාවක මූලාරම්භය යි.

තවානක් සඳහා සුදුසු වන්නේ ලිහිල් පසක් සහිත මාධ්‍යයකි. බීජවලට පහසුවෙන් වාතය ලැබීම සහ පැළවලට පීඩනයකින් තොරව එළියට ඒමට ඉන් ඉඩ සැලසේ.

අධික ක්ෂුද්‍රජීවී ගහනයක් ඇති ගොම වැනි ද්‍රව්‍ය තවානකට සුදුසු නැත. එමෙන් ම වල් පැළෑටි, හානිකර කෘමීන්, බැක්ටීරියා සහ දිලීර සහිත පසක් ද තවානක් සඳහා සුදුසු නැත.

තවානක් සඳහා වැලි සහ දිරාගිය කොළ කුඩු කොටස් යෝග්‍ය ය. මේවා සම සමව ගෙන මුසු කොට ජලය යොදා, තවානට අවශ්‍ය මාධ්‍යය සකස් කර ගත හැක.

තවානට ඍජු සූර්යාලෝකය වළක්වා ගත යුතු ය. ඍජු හිරු එළිය මගින් පස වියළවිය හැක.

සෙවණක තවාන් පාත්තිය සකසා ගත නො හැකි නම් එයට කෘත්‍රිම ලෙස සෙවණක් සකස් කර ගත යුතු වේ.

මනාව ජලය යෙදූ පාත්තියේ කුඩා කාණුවක් සාදා, බීජ පැකට්ටුවේ සඳහන් අන්දමට බීජ තැන්පත් කිරීමෙන් තවාන සකසා ගත හැක. බීජ වැසෙන්නට ඒ මත පස් යොදා පස සහ බීජ හොඳින් ස්පර්ශ වන ලෙස මුදු ලෙස තද කළ යුතු වේ.

තවානට ආවරණයක් අත්‍යවශ්‍ය ය. වර්ෂාව ඍජුව පතිත වුවහොත් බීජ විතැන් විය හැක. පස සෝදා ගිය හැක.

ජලය යෙදීමේ දී කුඩා සිදුරු සහිත විදිනයක් භාවිත කරන්න. ජල නල මගින් ජලය යෙදීම නො කළ යුතු වන්නේ පස සහ බීජ විතැන් විය හැකි හෙයිනි.

පැළ ප්‍රමාණවත් ලෙස මතු වූ පසු ආවරණය ඉවත් කළ හැක. පාත්තිවලට දැමීමට පෙර අවට උෂ්ණත්වයට සූදානම් කළ යුතු බැවිනි.

තවානේ සිට පාත්තියට පැළ යෙදීම හිමිදිරි උදයේ හෝ සවස් කාලයේ සුදුසු ය. ලැබෙන සූර්යාලෝකයේ තීව්‍රතාව මත ඇතැම් විට අලුතින් සිටවූ පැළයට ද කෙටිකාලීන ආවරණයක් අවශ්‍ය විය හැක.

බෝග වගාවේ දී වගාව පිහිටුවා නඩත්තු කර ගැනීම සම්බන්ධ කරුණු ඊ ළඟ කලාපයේ සිට ලිපිවලින් බලාපොරොත්තු වන්න.

හරිත සටහන – කේ. ඒ. ජේ. කහඳව

බිම් සැකසීම
මේ සම්බන්ධව අප මඳක් විස්තරාත්මකව සලකා බැලීම වටී. සැලසුම සකස් කර ගැනීම සම්බන්ධව සාකච්ඡා කිරීමේ දී ඉඩමේ ප්‍රමාණය සහ ස්වභාවය ගැන අප දැඩි අවධානයක් කළ යුතු බව සඳහන් කළෙමි. ඉඩමේ ස්වභාවය බෑවුම් අධික ද ගල් බොරලු සහිත ද පස සෝදා යාමට ලක් විය හැකි ස්වභාවයෙන් යුතු ද වැනි කරුණු බිම් සැකසීමේ ක්‍රමයට ඍජුව ම බලපායි.

බිම් සැකසීමේ දී පහත සඳහන් කරුණු ඔබට වැදගත් විය හැක.

1. පූර්ණ තැනිතලා ඉඩමක නම් ජල වහනය පිළිබඳව සලකා බලා පොළවෙන් මඳක් එසවුණ පාත්ති හෝ පොළව මට්ටමේ ම පාත්ති සකස් කරනවා ද යන්න තීරණය කළ යුතු ය. නිතර ජලය රඳන ඉඩමක් නම් ජල වහනය සඳහා වැඩපිළිවෙළක් මෙන් ම මඳක් උස් වූ පාත්ති සකස් කිරීම යෝග්‍ය ය.

2. බෑවුම් සහිත ඉඩමක නම් ගල්වැටි හෝ පොල්ලෙලි වැනි මාධ්‍යයකින් පඩි පේළියක ආකාර පාත්ති සකසා ගත හැක. එමෙන් ම ඉඩම අවම වශයෙන් කෙටීම ඔබේ අදහස නම් පාත්ති වශයෙන් සකස් නොකර ම වළවල් සකසා පැළ සිටුවීමට පුළුවන. ප්‍රමාණවත් සංරක්ෂණ ක්‍රමයක් නැත් නම්, මඳ බෑවුම් ඉඩමක වුව ද පස නිතර නිතර බුරුල් කිරීමෙන් පස සෝදා යාම වැඩි වීමට ඉඩ ඇත. මෙසේ සෝදාගෙන යන්නේ ඉඩමේ සරුසාර ම පස් කොටස ය. ඉඩමේ ස්වභාවය සලකා බලා ඔබ මේ තීරණය ගත යුතු ය.

3. පසෙහි කාබනික සංයුතිය මත වගාව සඳහා අවශ්‍ය සාරවත් බව මෙන් ම වියළි කාලගුණ තත්ත්වයන්හි දී තෙතමනය ආරක්ෂා වීම ද සිදු වේ. එහෙයින් හැකි තාක් කාබනික ද්‍රව්‍ය පසට එකතු කිරීම දිගුකාලීන වශයෙන් ද වාසිදායක වේ. පාත්ති සකස් කිරීමේ දී, කාබනික ද්‍රව්‍ය එක් කිරීමට පහසු, එමෙන් ම ඵලදායී ක්‍රමයක් පහත සඳහන් කරමි.

පාත්තිය සකස් කරන්නට අදහස් කරන වපසරිය (උදාඃ මීටර් 2 × 1.5) මුළුමනින් ම අඩියක් හෝ අඩි එකහමාරක් සාරා පස් ඉවත් කර ගන්න. එවිට ඇති වන ආවාටය සම්පූර්ණයෙන් ම කාබනික ද්‍රව්‍යවලින් පුරවන්න. වියළි කොළ රොඩු, නිවසෙන් ඉවත් කරන දිරන ලද අපද්‍රව්‍ය, දහයියා, ඉරිඟු ශේෂ,
ගොම වැනි කාබනික ඕනෑම ද්‍රව්‍යයක් මේ සඳහා භාවිත කරන්න. අනතුරුව කලින් ඉවත් කළ පස් ඒ මත අතුරන්න. දැන් ඔබට පොළවෙන් අඩියක් පමණ උස් වූ පාත්තියක් ලැබේ. මෙම පස් පිරවුම විසිර නොයාම සඳහා පොල් ලෙලි, ගඩොල්, උළු කැබලි වැනි ආධාරකයක් යොදා ගන්න.

මෙම ක්‍රමයේ පාත්ති සැකසීමේ පහත සඳහන් වාසි ඔබට අත් විඳින්නට පුළුවන.

■ පස තුළ ඇති කාබනික ද්‍රව්‍ය සෙමින් දිරාපත් වන හෙයින් දිගු කාලයක් පසට පොහොර ලැබේ.
■ කාබනික ද්‍රව්‍ය තෙතමනය රඳවා ගන්නා හෙයින් භෝග ඉක්මනින් වියළීමක් සිදු නො වේ.
■ පසෙහි ජෛව විවිධත්වය අධික වන හෙයින් පැළවලට අවශ්‍ය සියලු පෝෂ්‍ය කොටස් එතුළ ම නිමැවේ.
■ ඔබ නිවසේ ඉවත දමන කසළ කළමනාකරණය සඳහා අමතර වෑයමක් දරන්නට අවශ්‍ය නැත.
■ මෙබඳු එක් පාත්තියක් තුළ බෝග වර්ග කීපයක් වගා කළ හැකි ය. එයින් භෝග විවිධත්වයක් සිදු වන බැවින් රෝගවලට ද ඔරොත්තු දීමක් වේ.
■ පාත්තියේ වටට යෙදූ පොල්ලෙලි හෝ වෙනත් ආධාරක සහ පාත්තිය අතර පළා වර්ග වගා කළ හැකි ය.

ජල කළමනාකරණය

බිම් සැකැස්මේ දී සලකා බැලිය යුතු වැදගත් ම සාධකය නම් ජල කළමනාකරණය යි. ඉඩමේ ස්වභාවය අනුව ජල කළමනාකරණ සැලැස්ම වෙනස් කර ගත යුතු ය. වගාවට ජලය අත්‍යවශ්‍ය වන සේ ම අධික ලෙස ජලය රැඳීම වගාවේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වයට අහිතකර ලෙස බලපායි. එමෙන් ම වගාබිමේ පස සෝදා යාම වළක්වා ගැනීමට ද සුදුසු ජල වහන ක්‍රමයක් සකසා ගැනීම වැදගත් වේ.

බෑවුම් සහිත ඉඩක පස සෝදා යාම වේගවත් වන හෙයින්, සමොච්ඡ රේඛාව ඔස්සේ අගල් කැපීමෙන් යම්තාක් දුරකට එය පාලනය කර ගත හැකි ය. අගලක් යනු විශාල නිර්මිතයක් නො වේ. උදැල්ලක පළල ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් ය. අගලේ ගැඹුර තීරණය කළ යුත්තේ ඔබේ ඉඩමේ ස්වභාවය අනුව ය. අගලක වැදගත් කාර්යයක් වන්නේ සෝදාගෙන යන මතුපිට සරුපස රඳවා ගන්නා උගුලක් වශයෙන් ක්‍රියා කිරීම ය. එම පස නැවත වගාවට යොදා ගත හැකි ය. දෙවනුව එය ජලය රඳා පවත්වා ගන්නා හෙයින් පසෙහි තෙතමනය වැඩි කාලයක් රඳවා ගන්නට සමත් වේ.

බෑවුම් සහිත ඉඩමක මෙලෙස සකසා ගන්නා අගලට අමතරව පස සංරක්ෂණය කර ගන්නා ශාක ද වගා කර ගත හැකි ය. තෘණ වර්ග, සේර, සැවැන්දරා, මෙලෙස වැටි දිගට වගා කර ගත හැකි ය. ජලය වැඩිපුර රඳා පවත්නා ඉඩමක නම් ජල කළමනාකරණය සඳහා වෙනත් ක්‍රමයක් යොදා ගත යුතු ය. ඉහළට එසවූ පාත්ති සැකසීම එක් ප්‍රතිකර්මයකි. ජලය බැස යාම සඳහා අගල් සැකසීම තවත් ක්‍රමයකි. දියසීරාව වැඩිපුර රඳන ස්ථානවලට ගැළපෙන භෝග වර්ග හඳුනා ඒවා වගා කිරීම තුළින් ද අපට වැඩි වාසි තත්ත්වයක් ඇති කර ගත හැකි ය. රම්පෙ, කොහිල සහ ජලයට හිතකර පළා වර්ග එම පෙදෙස්වල වවා ගත හැකි ය.

වැට
අයාලේ යන සතුන්ගෙන් මෙන් ම සොරකම් වළක්වා ගැනීමට ද වැටක අවශ්‍යතාව ගැන කලින් සඳහන් කළෙමු. සාමාන්‍යයෙන් අප වැටක් යයි සඳහන් කළ විට, සිමෙන්ති හෝ ලී දඬු කණු සිටුවා කටු කම්බි අදින ලද වැටක්
හෝ පැළ ඉනි යොදා හරහට දඬු යෙදූ වැටක් සිහියට නැගේ. මේ කුමන වර්ගයේ වැටක් වුව ද එය ඵලදායී ලෙස වගාව සඳහා යොදා ගත හැකි ය.

වැට දිගට වවනු ලබන ශාකවලින් පහත සඳහන් කාර්යයන් ඉටු කර ගත හැකි ය.

■ ගිනිසීරියා, එඬරු වැනි ශාක වැවීමෙන් ඒවායෙන් කොළ පොහොර ලබා ගත හැකි ය.
■ සැර සුළං පවතින පෙදෙස්වල සුළං බාධකයක් ලෙස මඳක් උසට වැවෙන එමෙන් ම පලතුරු, ඖෂධ, දැව ලෙස භාවිතයට ගත හැකි ශාක වවා ගත හැකි ය.
■ දෙපසට නොවිහිදෙන උසට වැඩෙන ශාක වැට දිගට වැවීමෙන් ඉඩමට අනවශ්‍ය සෙවණ (වදල) ඇති වීම වළක්වා ගත හැක. පේර, දෙලුම් වැනි පලතුරු, කොහොඹ පාවට්ටා වැනි ඖෂධ, කරපිංචා වැනි රසකාරක මේ අන්දමට වැට දිග සිටුවීමෙන් අනෙකුත් වාර්ෂික වගාවලට වන බාධා අවම කර ගත හැක.
■ සැර හිරු රැස් අවශ්‍ය නොවන ශාකවලට මෙමගින් සෙවණක් ලබා ගත හැකි අතර පසෙහි ජලය ඉක්මනින් වාෂ්ප වීම ද වැළකේ.
■ වැට දිගට ඇතැම් වැල් ශාක (කරවිල, පතෝල, වැල් දොඩම් වැනි) යැවීමෙන් මැසි සෑදීම සඳහා අමතර ඉඩක් වැය නො කර ම අමතර ප්‍රයෝජනයක් ලබා ගත හැකි ය.
■ මඳක් උස්ව වැවෙන මල් ගස් වර්ග නියමිත ස්ථානවල වගා කිරීමෙන් ගෙවත්තට අලංකාරයක් ද එක් කර ගැනීමට පුළුවන.

භෝග වගා කිරීමේ දී අනුගමනය කළ හැකි විවිධ ක්‍රම සම්බන්ධව ඉදිරි ලිපියක දී සාකච්ඡා කරමු.

සටහන – කේ. ඒ. ජේ. කහඳව

සැලැස්මක් සකස් කර ගනිමු.

කරන කියන සෑම දේකට ම සැලැස්මක් තිබිය යුතු වන අතර ගෙවත්තක් සඳහා ද මනා සැලැස්මක් තිබීම අත්‍යවශ්‍ය ය. සැලැස්මක මූලික අභිප්‍රාය වන්නේ එක්තරා ඉලක්කයක් හඳුනාගෙන එම ඉලක්කය කරා ගමන් කිරීමට අවශ්‍ය වන ක්‍රියාපිළිවෙළ නිවැරදිව තෝරාගෙන ක්‍රියාත්මක වීම ය.

ඔබ ගෙවත්තෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ කුමක් ද යන්න පිළිබඳ නියමාකාර අවබෝධයක් තිබීම මුලින් ම අවශ්‍ය ය. ඒ ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා ඔබට අවශ්‍ය සම්පත් තක්සේරුවක් කර ගැනීම ඊ ළඟට කර ගත යුතු කාර්යය යි. පසුගිය ලිපියෙන් අප අදහස් කළේ ගොවිපළක සාමාන්‍යයෙන් තිබිය යුතු තත්ත්වයන් ගැන දැනුම්වත් වීමකි. වගාබිමෙහි පස, ජලය, සෙවණ සහ හිරු එළිය, සුළං හමන දිසා, ජෛව විවිධත්වය ගැන සාමාන්‍ය අදහසක් තිබීම සැලසුමක් සකස් කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය මුලික කරුණු ය. එමෙන් ම එය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ප්‍රමාණවත් මානව සම්පත් ගැන ද සිතා බැලිය යුතු ය. බාහිර ශ්‍රමය ලබා ගැනීමට බලාපොරොත්තුවක් නැත්නම් ඒ සඳහා ඔබට කැප කළ හැකි කාලය ගැන ද තක්සේරුවක් කර ගත යුතු ය.

එම කරුණු ද සිත්හි තබාගෙන, මෙතැන් සිට අපි යම් තරමක විස්තරාත්මක සැලැස්මක් සකසා ගැනීම ගැන සාකච්ඡා කරමු. ගොවිපළවල/ගෙවතුවල විශාලත්වය විවිධ විය හැකි බව අප පසුගිය ලිපියේ සඳහන් කර ඇත. ඇතැම් ගෙවතුවලින් වාණිජ මට්ටමේ ඉලක්කයන් ද සපුරා ගත හැකි වන අතර ඇතැම් ගෙවත්තකින් නිවසේ එදිනෙදා පරිභෝජන අවශ්‍යතා යම් ප්‍රමාණයක් පමණක් සපුරා ගත හැකි විය හැකි ය. මෙහි දී අප විස්තර කරන්නේ සාමාන්‍ය මධ්‍යම පරිමාණයේ ඉඩම් ප්‍රමාණයක් උපකල්පනය කරගෙන ය. තම තමන්ගේ ගෙවතුවල විශාලත්වය සහ ස්වභාවය අනුව එම කරුණු ඔබට ගළපා ගත හැකි ය.

සම්පත් තක්සේරුවක් කර ගනිමු

මෙය ඔබේ සැලැස්මේ පළමු පියවර ය. තමා ළඟ දැනටමත් ඇති සම්පත් ගැන ඔබට යම් අදහසක් තිබෙනවා වෙන්නට පුළුවන. ඒත් ඒවා මොනවාද යන්න යම් ලේඛනගත කර ගැනීමක් සිදු කළහොත් එය ඔබගේ ඉදිරි සැලසුම්වලට ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි ය. මෙම ලේඛනගත කර ගැනීම සඳහා පහත සඳහන් කරුණුවලට අවධානය යොමු කරන්න.

• ඉඩම

ඉඩමේ ප්‍රමාණය ඔබ දනී. එහෙත් නිවසේ සහ අනෙකුත් අවශ්‍යතා ගැන සලකා බලා ගෙවත්තක්, ගොවිපළක් සඳහා කෙතරම් ඉඩ ප්‍රමාණයක් ඔබට වෙන් කර ගත හැකි ද? අවට ඇති අනෙකුත් ඉඩම්, භෞතික කරුණු, සෞන්දර්යාත්මක කරුණු වැනි දැය සලකා බලා කොපමණ ඉඩක් වගාවක් සඳහා වෙන් කර ගත හැකි ද යන්න සලකා බලන්න.
ඉඩමේ ස්වභාවය තේරුම් ගැනීම වැදගත් ය. එය තැනිතලා ද බෑවුම් සහිත ද අගල් සහිත කොටස් තිබේ ද ගල් බොරලු සහිත ද ජලය බැස යාම සම්බන්ධ ගැටලු තිබේ ද හිරු එළිය පතිත වන අන්දම වැනි කරුණු ඔබගේ සටහන්වලට ඇතුළත් වනු ඇත. ඉඩමේ සංරක්ෂණය කළ යුතු ප්‍රදේශය, පසෙහි දියුණු කිරීම් අවශ්‍ය ප්‍රදේශ, පස සෝදා යාම වළක්වා ගැනීමට ප්‍රතිකර්ම, ජලය බැස යාම සඳහා කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග, ගැළපෙන බෝග තෝරා ගැනීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම සඳහා හැකිතාක් තොරතුරු එක්රැස් කර ගැනීම ඔබට පහසුවක් ඇති කරනු ඇත.

• බාහිර පරිසරය

බාහිර පරිසරය යනුවෙන් අදහස් කරන්නේ ඔබ විසින් කරන්නට සැලසුම් කරන වගා කටයුතුවලට යම්කිසි සුබවාදී හෝ අසුබවාදී බලපෑමක් කිරීමට ඉඩ ඇති කරුණු ය. විශේෂයෙන් අල්ලපු ඉඩම හෝ ඉඩම්, ජල මාර්ග, මාර්ග පද්ධතිය, අයාලේ යන සතුන්, වන ජීවීන් හෝ වෙනත් ප්‍රකට සත්ව/ කෘමි හානි, අවට ඉඩම්වල වගා රටාව (රසායනික ද්‍රව්‍ය භාවිතය) වැනි කරුණු ගැන මනා අවබෝධයක් ලබා ගැනීම ඔබගේ සැලසුම් සකස් කිරීමේදී පහසුවක් වන්නට පුළුවන.

• වෙනත් අත්‍යවශ්‍ය සම්පත්

වගාවක් ස්ථාපනය කර සාර්ථකව පවත්වා ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය අනෙකුත් සම්පත් ගැන ද තක්සේරුවක් කර ගත යුතු ය. ගෙවත්ත සකස් කර ගැනීමට වුවමනා ගොවි උපකරණ මූලික ය. ජලය යෙදීම සඳහා අවශ්‍ය භාජන හෝ ජල නල, පොහොර සකස් කර ගැනීම සඳහා අවශ්‍ය භාජන සහ උපකරණ ගැන ද අවබෝධයක් ලබා ගන්න. කුකුළන් ඇති කිරීම, ගව පාලනය ද කරන්නේ නම් ඒ සඳහා ද අවශ්‍ය සම්පත් ගැන අවධානය යොමු කරන්න. වගාවන් සඳහා ආධාරක (කෝටු, අතු යනාදිය) අවශ්‍ය විය හැකි ය. ඒවා අවටින් සපයා ගත හැකි ද යන්න සම්බන්ධ ව ද සිතා බැලිය යුතු වේ.
ඔබේ පාලනය යටතේ පවතින මානව සම්පත් ගැන ද හොඳ තක්සේරුවක් තිබිය යුතු වේ. වගාවක සාර්ථක අසාර්ථක බව රඳා පවතින්නේ ඒ කෙරෙහි දක්වන උනන්දුව සහ අවශ්‍ය අවස්ථාවන්හි දී ප්‍රතිකර්ම යෙදීම මත ය. ජලය සහ පොහොර යෙදීම නියමිත වෙලාවට කළ යුතු ය. කෘමි හානි, වෙනත් රෝග ආරම්භක අවස්ථාවල දී ම හඳුනාගෙන ප්‍රතිකර්ම යෙදිය යුතු ය. වෙනත් වචනවලින් සඳහන් කරනවා නම්, කුඩා දරුවකු බලාගන්නවා හා සමාන අවධානයක් වගාව සාර්ථක කර ගැනීමට වුවමනා ය.
ඉහත කාර්යයන් සඳහා ඔබට සහ පවුලේ අයට ඇති කාල අවකාශය සම්බන්ධ තක්සේරුවක් තිබීම ඉතා වැදගත් ය.

• ආරක්ෂාව

ඔබ සකස් කර ගන්නා ගෙවත්තේ ආරක්ෂාව ගැන සැලකිලිමත් විය යුත්තේ එසේ නොවුවහොත් ඔබගේ දිගුකාලීන මහන්සිය ඉතා කෙටි කලකින් විනාශ විය හැකි බැවිනි.
මුලින් ම අප සිතට ගත යුතු වන්නේ මනාව වැඩුන ගොවිපළකට සතුන්ගේ අවධානය වැඩි බව ය. අයාලේ යන හරකුන් එළුවන් වැනි සතුන්ගෙන් මෙන් ම කුරුල්ලන්ගෙන් විය හැකි හානිය විශාල ය. එසේ ම ඔබ විසින් ම ඇති කරන කුකුළන්ගෙන් වුව ද වගාවට හානි විය හැක.
මනාව සකස් කරන ලද වැටක අවශ්‍යතාව ගැන අප අවධානය යොමු කළ යුතු ය. ඉඩමේ පිහිටීම අනුව ඵලදායී අන්දමට වැටක් සකස් කර ගැනීම ගැන ද ඉදිරියේ දී සාකච්ඡා කරනු ඇත.

• සිතියමක් සැකසීම

ඉඩමේ ස්වභාවය දළ සිතියමකට නගා ගන්නේ නම් වඩාත් පහසු ලෙස සැලසුම ක්‍රියාත්මක කිරීමට එය පිටුවහලක් වනු ඇත. අපට මුලින් ම දැනට පවතින තත්ත්වය සටහන් කර ගත හැකි ය. නිවසේ සහ වෙනත් ගොඩනැගිලි ඇත්නම් ඒවායේ පිහිටීම, මාර්ග, පඩිපේළි සහ භූමියේ ඇති භෞතික ලක්ෂණ එනම්, ජල වහන රටාව, ළිඳ හෝ ජල සැපයුම, බෑවුම්, අගල්, ගල් බොරලු සහිත
කොටස්, දැනටමත් ඇති වෘක්ෂලතා වැනි කරුණු එහි සටහන් කර ගත හැක.

• ඉඩමේ දිශානතිය

එමෙන් ම සුළං හමන දිසාව ද සිතියමකට අවශ්‍ය වැදගත් කරුණු ය.
මෙබඳු සිතියමක ප්‍රයෝජන කීපයකි. පළමු දේ නම් එක් බැල්මකින් ඔබට මෙන් ම වෙනත් අයකුට වුව ද ඉඩමේ වත්මන් ස්වභාවය ගැන දළ අදහසක් ඇති කර ගත හැකි ය. දෙවැන්න නම් එය ම ඔබේ අනාගත දළ සැලැස්ම බවට පරිවර්තනය කර ගැනීමට පුළුවන. ඉඩමේ ස්වභාවය සහ ප්‍රමාණය අනුව ඒ ඒ තැන්වල ඔබ වගා කිරීමට සැලසුම් කරන බෝග සටහන් කර ගත හැක. අලංකාරය, සත්ව පාලනය, නිදහස්ව තිබිය යුතු ස්ථාන ආදිය ලකුණු කර ගත් විට ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දී පහසුවක් අත් වේ. එමෙන් ම ඇතැම් විට බාහිර කෘෂි නිලධාරියකුගේ උපදෙස් ලබාගැනීමට අවශ්‍ය නම් තැන් තැන්වලට ගෙන යා හැකි එබඳු විස්තරාත්මක සටහනක් වඩාත් ඵලදායී වේ.
මෙම සැලසුම යථාර්ථයක් බවට පත් කර ගැනීම යනු ඔබ සාර්ථක ලෙස ගෙවත්තක් වගාබිමක් සකස් කර ගත්තා වන්නේ ය. ඒ සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රියාමාර්ග සමහරක් ඊ ළඟ ලිපියෙන් සාකච්ඡා කරමු.

සටහන – කේ. ඒ. ජේ. කහඳව

මුළු රටට ම ආහාර සැපයූ ප‍්‍රදේශ බවට ඉතිහාසයේ සඳහන්, එහෙත් පසුකාලීනව විදේශ ආක‍්‍රමණ නිසා විනාශ වී ගිය ඇතැම් ගම්මානවල එ් කෘෂිකාර්මික රටාවේ යම් යම් නෂ්ටාවශේෂ තාමත් ඉතිරි වී ඇත. මේ ප‍්‍රදේශවල පරිසර හිතකාමී ගොවිතැන් ක‍්‍රමයක් කි‍්‍රයාත්මක වූ අතර, හේන ගෙදරට ආහාර සැපයූ පෝෂණාගාරයක් විය. මෙම හේන් වගාව හා සම්බන්ධ ‘දස බෝග’ ගැන අප මුතුන්මිත්තන් තුළ වූ අවබෝධය ඉමහත් ය. මිනිසාගේ කාය ශක්තියටත්, නිරෝගී භාවය රැකගැනීමටත් ඉතා ම උපකාර වූ ස්වයංපෝෂිත වූ වගා රටාවක් එකල විය.

දස බෝග ලෙස දේශීය දැනුමෙහි කුරක්කන්, ඉරිඟු (බඩඉරිඟු සහ ඉදල් ඉරිඟු), කුදර, තණහාල්, මුංඇට, ලීමා (ගස්ලීමා සහ ලීමා), ඇල් වී, අමු මෙනේරි, බූ මෑ, කොල්ලූ විශේෂ සඳහන් වී ඇත. මෙම බෝග රටාව ප‍්‍රදේශයෙන් ප‍්‍රදේශයට සුළු වශයෙන් වෙනස් වී තිබේ.

සාම්ප‍්‍රදායික හේන් ගොවිතැනින් ජීවත් වූ අපේ රටේ ගොවියන්ගේ දෛනික ආහාර වේල සඳහා වෙළඳ පොළෙන් ලබා ගත්තේ දියලූණු පමණක් බව කීවොත් එය ඉතා නිවැරදි යැයි හැෙඟ්. ඔවුහු රසායනික පොහොර භාවිතයක් දැන නො සිටියහ. කාබනික පොහොර පමණක් අදාළ බෝග වගාවන් සඳහා උපයෝගී කර ගත්හ. කාබනික පොහොරවලින් වගාවන් සරු වනවා මෙන් ම එ්වා අනුභව කළ ගොවි පවුල ද නිදුක් නිරෝගී ජීවිත ගත කර දිගාසිරි වින්දනය කළහ. එදා අද වගේ දිනපතා බෙහෙත් පාවිච්චි කළ යුතු අසනීප රෝග පීඩාවලින් තොර ජීවිතයක් ගෙවීමේ වාසනාව ඔවුන් උදා කරගත්තේ කායිකව වෙහෙසී වැඩ කිරීමේ හැකියාවත්, ඊට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා දෙන පෝෂ්‍යජනක ආහාරවල බල මහිමයත් නිසා ය.

දස බෝග ගුණ වෙද ඇසින්

දස බෝග ගුණ පිළිබඳව දේශීය වෛද්‍ය දැනුම ඇසුරෙන් කරුණු කීපයක් පහත දක්වන අතර ආහාර වශයෙන් සකස් කර ගන්නා අන්දම ඉදිරි කලාපයකින් විස්තර කරමි.

හේන් ගොවිතැනේ දී පළමු වගාව වන්නේ බඩඉරිඟු ය. මේවා අමු කරල් සහ වියළි කරල් වශයෙන් ආහාරයට ගත හැකි ය. නො මේරු අමු කරල් තම්බා හෝ ගිනි අඟුරේ තබා පුළුස්සා ලූණු ස්වල්පයක් සමඟ ආහාරයට ගනී. එසේ ම අපේ පැරැුන්නෝ වියළි ඉරිඟු වංගෙඩියේ ලා කොටා කැබලි කර හාල් වශයෙන් සකස් කොට බත් වෙනුවට අනුභව කළහ. බඩඉරිඟු පිටි උණු වතුරට දමා හදාගත් තලපය දවසක් වුව ද බඩගිනි නො දැනී වැඩ කිරීමට වුවමනා ශක්තිය ලබා දෙන්නක් බව ඔවුහු දැන සිටියහ. ප්‍රෝටීන් බහුල අධික කැලරි ප‍්‍රමාණයක් ඇති බඩඉරිඟු ආහාරයට ගත් කල්හි කුස තුළ අග්නිය දැල්වී පහසුවෙන් දිරවා යාමත්, කයේ වෙහෙස දුරු කිරීමත් සිදු කරයි. තුන් දොස් සමනය වී යයි. එසේ ම මෙම තලප අනුභව කිරීම සඳහා සකසන ලද ව්‍යංජනය ද සුවිශේෂී එකකි.

එනම් අමු ලීමා ඇටවලට මාංශයක් එකතු කරගැනීමෙන් මාංශජනක ධාතු වැඩි කර ගනී. මෙය උකු පදමට පිස ගත් ව්‍යංජනයකි. නැත්නම් වට්ටක්කා දලූ හෝ තම්පලා වැනි දිරවීම පහසු කරන කෙඳි අඩංගු ව්‍යංජනයක් මේ සඳහා යොදා ගැනිණි. මේ තුළින් ඔවුහු නිරෝගී භාවය ලැබුවා සේ ම පී‍්‍රතිමත් ජීවිතයකට හිමිකම් ද ලබා ගත්හ.

හේන් ගොවිතැනෙහි දෙවැනි ප‍්‍රධාන බෝගය වන කුරක්කන්, බත්වලට වඩා කුසගිනි නිවාගෙන වැඩ කළ හැකි ශක්තිජනක ආහාරයකි. කුරක්කන් පිටිවලින් රොටී, තලප, කැඳ, වන්ඩු ලෙස නොයෙකුත් ආහාරයන් සකස් කරගෙන ආහාර වේලට එක් කරගත හැකි ය. කුරක්කන් දියවැඩියා රෝගය සඳහා විශේෂයෙන් ම ගුණදායක බව දේශීය වෙදකමෙහි දැක්වෙයි. මේ ධාන්‍ය විශේෂය විටමින් එ් හා බී අඩංගු ආහාරයකි. සෙම නසන ගුණය මෙහි ඇත.

කුරක්කන් තලප අනුභවය සඳහා සාදා ගනු ලබන ව්‍යාංජනය ද සුවිශේෂී එකකි. හේන් ගොවිතැනේ වගා කරනු ලබන බෝග වර්ගවල නො මේරූ ගෙඩි සහ කොළ භාවිත කර එය සාදා ගනු ලබයි. වට්ටක්කා කුඩා (බොරුමල්) ගැට, ගැට කරවිල, ලීමා ඇට, වට්ටක්කා දලූ, වැටකොලූ, පිපිඤ්ඤා ආදි සියලූ ගඩා ගෙඩි එකතු කර පිස ගත් ව්‍යාංජනය මේ තලප අනුභවය සඳහා යොදාගත්හ. විශේෂයෙන් ම බල වඩන, දිරවීම පහසු කරන, ශරීරයේ අග්නිය වඩවන, ශරීරයේ සෙම සමනය කරවන මේ සමබල ආහාර වේල තුළින් පැරැන්නෝ නිරෝගී දිවි පැවැත්මකට උරුමකම් කීහ. කුරක්කන් අනුභව කරන්නේ නම් කොලොස්ටරෝල් ද නැත.

හේන් ගොවිතැනෙහි බෝග අතුරින් මුං ඇටවලට හිමි වන්නේ විශේෂ ස්ථානයකි. මුං ඇට වර්ග 02ක් දක්නට ඇත. කුඩා බීජ සහිත කහපාට මුං ඇටවලට ‘වෙද මුං ඇට’ යැයි ව්‍යවහාර කරයි. අනෙක්වා කොළ පාට බීජ සහිත වර්ගයයි. මුං ඇට යනු මාශජනක ධාතු බෙහෙවින් අඩංගු රසවත් ආහාරයකි. මේවා ව්‍යාංජන ලෙස පිළියෙල කර ගැනීමත්, තම්බා හෝ පිටිවලින් කැවුම් පිළියෙල කර ගැනීමෙන් ආහාරයට එක්කර ගැනීමත් දුරාතීතයේ පටන් ම සිදු විය. මේ ධාන්‍ය විශේෂයේ ඇති බර බව සහ සීතල ගුණය එ්වා කබලේ බැද ආහාරයට ගැනීමෙන් පහව යයි. මුං ඇට කිරිබත් අපේ ආහාරයේ ප‍්‍රධාන තැනක් ගනී. මුං ඇටවල පෝෂ්‍ය ගුණය නිසා ශරීරයේ මාංශ පේෂී වර්ධනය කිරීමේ හැකියාව ඉහළ යයි. එයින් මලබද්ධය දුරු කරයි. ඇස් පෙනීම ද දියුණු කරයි. මුං ඇට ශරීරය පැහැපත් කරයි. සීත ගුණයෙන් යුක්ත නමුත් සෙම, පිත දෙක ම නැසීමට මුං ඇට උපකාර වෙයි. මුං ඇට තම්බාගත් වතුර, කිරි වෙනුවට ගත හැකි ආහාරමය පානයකි.

ඉදල් ඉරිඟු ද හේන් ගොවිතැනේ විශේෂ වගාවකි. මේවා කිනිති සහිත පුෂ්ප මංජරියක් ඇති විශාල පොකුරක් සේ වර්ධනය වන ඉදල් ඉරිඟු සහ කිනිති නො විහිදුන, උස නැති ශාක ලක්ෂණ ඇති යෝගම් යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන විශේෂ වශයෙන් දෙවර්ගයකි. මෙම බීජ පිටි කර, පිට්ටු ආදිය සාදා ආහාරයට ගැනීමත්, පොල් කිරි යොදා කිරිබත් ලෙස පිස ගැනීමත්, කැබලි කරගත් බීජ බතක් ලෙස පිස ගැනීමත් මඟින් ආහාර සකසා ගැනේ. මේවා බඩඉරිඟු මෙන් ම බොහෝ වේලාවක් කුසගිනි නො දැනෙන ගුණයෙන් යුතු බර ආහාරයකි. කය වෙහෙසා වැඩ කරන අයට අවශ්‍ය ශක්තිය ලබා දීමේ විශේෂ හැකියාවක් මෙම ධාන්‍ය වර්ගයට ඇත. තුන්දොස් සමනය කරවන, බල වඩන රසවත් ආහාරයන් පිළියෙල කර ගතහැකි ධාන්‍ය වර්ගයක් ලෙස ඉදල් ඉරිඟු හඳුන්වන්නට පිළිවන.

තව ද ධාන්‍ය ගණයට වැටෙන අමු, මෙනේරි, තණහාල් සහ සුදර (කුදර) යන බෝග ද හේන් ගොවිතැනේ ප‍්‍රධාන තැනක් ගත් ධාන්‍ය වර්ග වේ. මේ ධාන්‍ය වර්ගවල ඉතා කුඩා ඇට ඝනකම පොත්තකින් වට වී ඇත. ආහාර සඳහා පිළියෙල කරගැනීමේ හැකියාව ඇතත් වර්තමානයේ සොයා ගැනීම පවා දුෂ්කර ය. අමු ධාන්‍ය ආහාරය සඳහා බත් හෝ කිරිබත් වශයෙන් පිළියෙල කරගත හැකි ය. මේ ධාන්‍යවල ශරීරය වියළීමේ ගුණයක් ඇති නිසා මූත‍්‍ර රෝගීන්ගේ මුත‍්‍ර වැඩිපුර පිටවීම පාලනය කරගැනීමට උපකාරී වේ. අක්මාවේ රෝග ඇති අයට විශේෂයෙන් ම ගුණදායක ය.

මෙනේරි ඉතා සැහැල්ලූ ආහාරයකි. ආහාර දිරවා ගත නො හැකි රෝගීන් සඳහා විශේෂයෙන් ම ගුණදායකයි. ලේ ගමන වැඩි රෝගීන් සඳහා ද සුදුසු ය. මහ මෙනේරි, කුඩා මෙනේරි යනුවෙන් වර්ග 02 කි. මෙනේරි කැඳ වශයෙන් ආහාරයට ගත හැකි ය. සැහැල්ලූ ආහාරයක් බැවින් රෝගීන් සඳහා ද ආහාර දිරවා ගැනීමට නො හැකිව හුස්ම ගැනීමට අපහසු අයට ද දිය හැකි ය.

දේශීය ආහාර බෝග අතර තණ හාල්වලට හිමි වන්නේ අද්විතීය ස්ථානයකි. තණ හාල්වලට මුං ඇට සහ පොල්කිරි එකතු කර කිරිබතක් ලෙසින් පෝෂණ ගුණයෙන් ඉහළ ආහාරයක් සකසා ගත හැකි ය. දිරවීමේ හැකියාව ඉහළ බැවින් රෝගීන් සඳහා දීමට පුළුවන. කැඳ පිළියෙල කර සර්ප විෂ රෝගීන් සුවපත් කර ගැනීමට ද යෙදිය හැක. එසේ ම ශරීරයේ වැටීම්, තැලීම් ආදියෙන් ඇතිවන ලේ කැටි ගැසීම් වළක්වා ගැනීමට ඖෂධ කැඳ පිළියෙල කරදිය හැකි ය. මව් කිරි නැති දරුවන්ට කැඳ සාදා දීමෙන් කිරි ඌණතාවය මඟහරවා ගත හැකි ය. වකුගඩු රෝග, මුත‍්‍ර රෝග, රුධිර පීඩනය, ග‍්‍රහනි රෝග ආදිය සඳහා යෝග්‍ය සැහැල්ලූ ආහාරයක් ලෙස තණ හාල්වලින් පිසූ ආහාර ඉතා වැදගත් වේ. ශරීරයේ අස්ථි වර්ධනය කිරීමටත්, බිඳුණු අස්ථි යා කිරීමටත් තණ හාල්වලට විශේෂ හැකියාවක් ඇත. තුන් දොස් සමනය කර නිරෝගී දිවියකට මඟ පාදන මෙම ධාන්‍යවල ගුණ මෙතෙකැයි කිව නො හැක.

ලීමා යනු වැල් බෝගයකි. කරලින් ඇට වෙන් කර තම්බා කෑමටත්, පියළි කර ව්‍යාංජනයක් ලෙස පිළියෙල කරගැනීමටත් හැකි ය. විශේෂයෙන් අමුවෙන් කරලින් වෙන්කරගත් ඇට රසවත් ව්‍යාංජනයක් ලෙසත් පිළියෙල කරගත හැකි ය. මේවා සතු ප්‍රෝටීන් අගය ඉතා ඉහළ ය. ශරීරය පෘෂ්ඨිමත් කරයි. සෙම/පිත නසයි. හෙළ වෙදකමේ දී තුවාල සුව කිරීමට ලීමා ඇට යොදා ගනී. ලීමා කොළ යුෂ විෂ නසයි.

දේශීය ආහාර රටාවෙහි විශේෂ වාසි

x අපේ පැරණි දේශීය ආහාර රටාව සකස් වී ඇත්තේ බෝග විවිධත්වය තුළින් ආහාර විවිධත්වය හා පෝෂණ විවිධත්වය පදනම් කරගෙන ය.
x ආහාරවලින් ලබා ගත යුතු ප‍්‍රතිශක්තීකරණය මෙමඟින් ලැබෙන නිසා රෝග මැඬලීමට ඇති හැකියාව ස්වභාවිකව ඉහළ දැමේ.
x ආහාර අභ්‍යන්තර ඉන්ද්‍රීයන්ට උචිත ආකාරයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වීමට පහසු කිරීම නිසා එම ඉන්ද්‍රීයන් වෙහෙසට පත් වීමේ ක‍්‍රියාදාමය අඩු වේ.
x ආහාර රුචිය වර්ධනය වේ.
x අතුරු ආබාධ වැළැක්වීම සඳහා ඇති අවකාශය ඉහළ ය. බොහෝ දේශීය ආහාර හා පලතුරු වර්ග තන්තුමය ආකාරයෙන් යුක්ත නිසා ආහාරයේ ඇති අපද්‍රව්‍ය, විෂ ද්‍රව්‍ය, කොලොස්ට්‍රෝල් වැනි ද්‍රව්‍ය බැහැර කිරීම සිදු වේ. අද වනවිට මෙම තන්තුමය ආහාර නො ගැනීම නිසා ශරීරයෙන් බැහැර විය යුතු කැඞ්මියම් වැනි විෂ ද්‍රව්‍ය පෙරී බැහැර වීම අක‍්‍රීය වී ඇත.

නූතන කෘෂිකාර්මික ප‍්‍රවණතාවයන් තුළ ආහාර බෝග වැඩි දියුණු කිරීමෙන් අස්වැන්න වැඩි කරගැනීම හා එහි මෘදු බව ඇති කරගැනීම බලාපොරොත්තු වුවත් එයින් එම බෝගයේ ස්වභාවිකව පැවති ගුණය වෙනස් වී ශරීරයට වඩාත් ගුණදායක වූ තන්තුමය කොටස් අඩු වී ඇත. එම නිසා ආහාරවලින් ඇති කරදුන් ස්වයං රෝග පාලන කි‍්‍රයාකාරීත්වය හෙවත් ප‍්‍රතිශක්තීකරණය ඉහළ නැන්වීම නූතන ආහාරවලින් ඇති නො කරයි.
නූතන කෘෂිකර්මය තුළින් එ්ක බෝග වගාව නමින් වාණිජ වගාවක් සඳහා ගොවියා යොමු කොට මුදල් ඉපයීම පමණක් ඉටු කරගැනීම හඹා යන මිරිඟුවකට ගොවියා ව හසු කර ඇත. එහෙත් එවැනි වාණිජ පරමාර්ථ පෙරදැරි කරගැනීමක් දේශීය ගොවිතැනෙහි නැත.

අප නැවත සිතිය යුත්තේ ආහාරය තුළින් අපට ලැබෙන ආයු, වර්ණ, සැප, බල ආදිය අපේ අනාගත දරුවන්ට ලබා දීමට දේශීය ආහාර ක‍්‍රමවේදය සකස් කිරීමේ තාක්‍ෂණය වර්තමානයේ භාවිත තාක්‍ෂණයට ගළපමින් ඉදිරියට ගෙන යාමට ය. දේශීය කෘෂිකර්මය යළි ගොඩනැගීමට අප සතුව පැවති ගුණාත්මක බීජ, දේශීය දැනුම යොදාගත යුතු ය. එයින් වර්තමාන අර්බුදයන් වන ආහාර විෂ වීම, ජලය විෂ වීම, පස විෂ වීම, වාතය විෂ වීම සහ සමස්තයක් ලෙස මිනිසුන් විෂ වීම නිසැකයෙන් ම වෙනස් කළ හැකි ය.
(දේශීය වෛද්‍ය ග‍්‍රන්ථ ඇසුරු කරන ලදී)

මෙම ලිපිය පිළිබඳ ඔබේ අදහස්
අපට SMS කරන්න
071 555 66 66

හරිත සටහන
හැපීග‍්‍රීන්ස් සංවිධානය වෙනුවෙන්,
කේ. එ්. ජයසිංහ පෙරේරා

හැපි ග‍්‍රීන්ස් සංවිධානය
057 – 3570333
www.happygreens.lk
මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කුඹල්වෙල, ඇල්ල.

නූතන කාර්මික සමාජයේ ආහාර සැකසීමේ තාක්ෂණය අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් බවට පත්ව ඇත. ආර්ථිකය සංකීර්ණ වන්නට වන්නට ලෝක ජනගහනයේ ආහාර අවශ්‍යතා සලසා ගැනීම වැනි ඉහළ මට්ටමේ කාර්යයන්ට ප‍්‍රමුඛතාව ලබා දී ඇති අතර ස්වයංපෝෂණය, තමන්ගේ ආහාර තමන් ම සකසා ගැනීම, සකස් නො කරන ලද ආහාර ගැනීම පසුගාමී ක‍්‍රියාවන් ලෙස අවතක්සේරුවට ලක් වනු දක්නට හැකි ය.

වෙළඳ පොළෙහි ඇති සකස් කරන ලද ආහාරවල ප‍්‍රමිතිය සහ ආරක්ෂාව සම්බන්ධව අද දිනයෙහි නොයෙකුත් වාද විවාද පවතී. ඇතැම් ආහාරවල මිනිස් පරිභෝජනයට නුසුදුසු විස සහිත රසායනයන් අඩංගු බවට බොහෝ කතිකා ඇති වෙමින් පවතී.

අප මේ සියලූ අවදානම් ගනු ලබන්නේ අපගේ ම නො දැනුවත්කම, අන්ධානුකරණය සහ නො සැලකිල්ල නිසා නො වේ ද? හොඳ ම උදාහරණය වශයෙන් මා දකින්නේ මුරුංගා ය. අප අවට කිසිදු අමතර වියදමකින් තොරව ලබා ගත හැකි සියලූ පෝෂණ ගුණාංගවලින් යුතු ශාකයක් වන මුරුංගාවල අගය තාමත් අපට දැනී නැත. අප බලා සිටින්නේ එ්වා බහුජාතික සමාගමකින් නිපදවා සිිරප්, පෙති හෝ බීමක් වශයෙන් රූපවාහිනී මාධ්‍යවලින් ප‍්‍රචාරණය කොට වෙළඳ පොළට එන තෙක් ය.

ඉතා අඩු වියදමකින් හෝ වියදමක් ඇත්තේ ම නැතිව අපට පෝෂණය ලබා ගත හැකි මාර්ග කෙතරම් තිබේ දැයි ඔබ මඳකට විමසා බලන්න.

වගා නො කරන ලද ආහාර

අපගේ බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙමසක් පාරිලෙය්‍ය වනයේ වැඩ හුන් බව අපි දනිමු. එම තෙමස තුළ උන්වහන්සේට දානය වශයෙන් පෝෂණීය සහ ඖෂධ ම ය ආහාර වන සතුන් විසින් ගෙනැවිත් පිළිගැන්වූ බව සඳහන් වේ. එම සතුන් උන්වහන්සේට පිළිගැන්වූයේ වනයෙන් එකතු කරගන්නා ලද ‘වගා නො කරන ලද ආහාර’ ය.

තමාගේ ඉඩමේ හෝ ලඳු කැළෑවල, මාර්ගය අයිනේ හෝ එබඳු තැන්වලින් එකතු කර ගත හැකි ආහාර වර්ග කොතරම් තිබේ ද? අපගේ ගැමි වහරේ එන නැළවිලි ගීයක, ”ඉනට පලා නෙළා ගෙනේ” යයි කියවෙන්නේ දරට ගොස් නැවත එන විට මෙලෙස එකතු කර ගෙන එන පලා සහ ආහාර වර්ග නො වේ ද?

අප හැරී බැලිය යුත්තේ අප අවට පරිසරයට ය. මඳක් විමසිල්ලෙන් බලනවා නම් ඔබට බොහෝ පෝෂ්‍යජනක ආහර පරිසරයෙන් ලබා ගත හැකි ය. ඔබ විසින් වගා නො කරන ලද, එහෙත් පරිසරය විසින් ඔබට වගා කොට දෙනු ලබන මෙම ආහාරවලට අපි ‘වගා නො කරන ලද ආහාර’ යයි නම් කරමු. ඉතා සරල ව සඳහන් කරනවා නම් ඔබ විසින් කිසිදු ආයාසයක් නො මැති ව අවට පරිසරයෙන් එකතු කර ගන්නා ආහාර වර්ග මෙනමින් හැඳින්වේ.

නාගරික පරිසරයක ඔබ ජීවත් වනවා නම් ඔබට පරිසරයෙන් ලබා ගත හැකි වගා නො කරන ලද ආහාරවල සීමාවක් තිබෙණු විය හැක. එහෙත් අර්ධ නාගරික සහ ගැමි පරිසරයක දී ලබා ගත හැකි ආහාර වර්ග අසීමිත ය. අවශ්‍ය වන්නේ ඔබ එ්වා ගැන දැනුවත් වීම පමණි.

අද සමාජය ගහ කොළ හඳුනන්නේ ඉතා මඳ වශයෙනි. අප රට ජෛව විවිධත්වය අතින් කෙතරම් පොහොසත් ද? මෙරටේ වර්ග මීටරයක් තුළ ඇති ජෛව විවිධත්වය ඇතැම් යුරෝපීය රටවල් තුළ නො මැත. එසේ ම එම ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ ව අප තුළ තිබූ දැනුම් සම්භාරය ඊටත් වඩා ඉහළ ය. අනුකරණවාදී ආකල්පවලට අප යටත් වූදා සිට අප මෙම දැනුම අවතක්සේරු කොට ඉවත දමන්නට පුරුදු වී සිටිමු.

ගසක ඇති මුල්, අල, කොළ, කඳ, පොතු, මල් සහ ගෙඩි යන මේ සියල්ල ආහාරයට ගන්නා අන්දම, එ්වා රසවත් ලෙස සකස් කර පිස ගන්නා අන්දම පැරැුන්නන්ගේ දැනුම් සම්භාරයට අයත් විය. දිරවීම පහසු කර ගැනීමටත්, පෝෂණය උපරිම ලෙස ලබා ගැනීමටත්, ගැලපෙන සූප ක‍්‍රමවේදයන් ද මෙම දැනුම් සම්භාරයේ විය. මෙම සංස්කෘතියේම තවත් අංගයක් වූයේ එම ගහකොළ, මල් ගෙඩි මිනිසාගේ රෝග වළක්වා ගැනීමටත්, රෝගවලින් සුවපත් කර ගැනීමටත් උචිත ඖෂධ ගුණයන්ගෙන් යුතු වන අන්දම පිළිබඳ ව වූ දැනුම ය. ශාක අනුභව කළ යුත්තේ තම්බා ද? මලවා ද? අමුවෙන් ද? තම්බා පානයක් වශයෙන් ද? හෝ වෙනත් කිසි අනුපානයක් සමග ද? යන්න ඔව්හු ප‍්‍රත්‍යක්ෂ වශයෙන් දැන සිටියහ.

අප පැරැන්නන් අතර ඉතා පොහොසත් ආහාර ක‍්‍රමවේදයක් ලෙස පැවති කොළ කැඳ අදත් එක්තරා දුරකට ජනප‍්‍රියව පවතී. එහෙත් කොළ කැඳ සඳහා භාවිත කරන කොළ අද වර්ග කීපයකට පමණක් සීිමා වී ඇත. එදා කැළෑ කොළවලින් පෝෂණය වූ කොළ කැඳ, අද වගා කරනු ලබන මුගුණුවැන්න සහ ගොටුකොළ ඇතුළු පලා වර්ග කීපයකට සීමා වී ඇති බවක් පෙනේ. මෙයට ද හේතු වන්නේ පලා වර්ග සම්බන්ධ ව අප තුළ ඇති අල්ප දැනුම ය. කොළ කැඳ සකසා ගැනීමට ගත හැකි පලා වර්ග අඩු වශයෙන් පනහකට වැඩි ප‍්‍රමාණයක් පැරැන්නන්ගේ දැනුම් භාණ්ඩාගාරය තුළ විය.

මෙම දැනුම අද අප අතරින් ගිලිහී යමින් පවතී. තමා ගන්නා ආහාරයක ගුණ අගුණ, එසේ නැතිනම් එ්වා සකසා ගන්නා අන්දම ගැන දැනුමක් නැත්නම් එ්වා ආහාර ලෙස ගන්නට අපට වුවමනාවක් නො මැත. ආහාර ප‍්‍රචාරණය කරන වෙළඳ දැන්වීම්වලින් දක්වනු ලබන ගුණ අගුණ කිසිදු විමසීමකින් තොරව පිළිගන්නට අප සැදී පැහැදී ඇත්තේ මේ නිසා නො වේ ද?

‘වගා නො කරන ලද ආහාර’ වර්ගවල නාම ලේඛනයක් මා ඉදිරිපත් කළහොත් එය සිය ගණනකින් යුතු එකක් වනු ඇත. එහෙත් ඔබගේ ක්ෂණික අවධානය දිනා ගැනීම සඳහා ඔබට ඉතා පහසුවෙන් සොයා ගත හැකි යයි මා සිතන කෙටි ලයිස්තුවක් පමණක් ඉදිරිපත් කරමි.

මෙම ලයිස්තුවේ බොහෝ එ්වා ඔබ ඇතැම් විට දේශීය ඖෂධ වශයෙන් ද අසා ඇති බවට සැකයක් නැත. එසේ වන්නේ අප රටේ පැවති ආහාර සංස්කෘතියේ ඉතා වැදගත් සිද්ධාන්තයක් අපට මතක් කරවන්නට ය. එනම් ‘සියලූ ආහාර අප සිරුර සෞඛ්‍යමත් කරන්නට ය’. එනිසා ම එ් සියලූ ආහාර ඖෂධයන් ය.

අප අවටින් නොමිලේ ලබා ගත හැකි ආහාර

වැල් පෙනෙල, වෙල් අලකොල, වැල් කොහිල, තිත්ත තිබ්බටු, තුඹකරවිල, තෝර, තෙබු, සුදු හඳුන්, සාරණ, රණවරා, නීර මුල්ලිය, මියන දලූ, මඩු, ලූණුවිල, කුප්පමේනිය, කූර, කටු එරබදු, කැම්බේරිය, ඉරමුසු, හුලංකීරිය, හීරැුස්ස, හාතාවාරිය, ගෙඳ, ගිරාපලා, හොඬපොල්ලන්, මුස්සැන්ද, බෙලි, අඟුන, අක්කපාන, ඇඹුල් ඇඹිලිය, කැටපිල, දුම්මැල්ල, පොල්පලා, කිරි අඟුන, අට්ටික්කා, කෝප්ප කොළ, තම්පලා, මැල්ල කොළ, වට්ටක්කා කොළ, තිප්පිලි, ගස් නිවිති, ගැට තුඹ, කංකුං, ලූණුවරණ, කරල් හැබ, කහට, බුත්සරණ, කෝවක්කා,
අල වර්ග වශයෙන් – හුලංකීරීයා, බුත්සරණ, සෙවෙල් අල, කටු අල, හබරල, කුකුලල, වැල්අල

මෙම කුඩා ලයිස්තුව දෙස බලන්න. මෙයින් බොහොමයක් ඔබ අසා ඇත්තේ ඖෂධ වශයෙන් විය හැක. එහෙත් මේවා සියල්ල ම, අප පැරැන්නන්ගේ ආහාර වේලට කැඳ, මැල්ලූම්, සලාද හෝ ව්‍යංජන වශයෙන් ගන්නා ලද එ්වා ය. පෝෂණ ගුණය අතින් ඉතා ඉහළ අගයක් ගන්නා එ්වා ය. විටමින්, ඛනිජ(යකඩ) සහ ක්ෂූද්‍ර පෝෂක අඩංගු එ්වා ය. එ් සැමටමත් වඩා බොහෝ රෝග වළක්වා ගත හැකි ඖෂධීය ගුණයෙන් යුතු එ්වා ය. ඔබ දැනටමත් පෙළන ඇතැම් රෝගවලට ප‍්‍රතිකාර වශයෙන් ඖෂධීය ගුණ ඇති එ්වා ය.
දැන් ඔබට ප‍්‍රශ්නයක් විය හැක්කේ මේවා සොයා ගත හැක්කේ කෙසේ ද යන්න ය. වගා නො කරන ලද ආහාර නිසා මේවා කිසිදු ගොවිපළකින් ලබා ගත නො හැක. ඔබට අවශ්‍ය වන්නේ එ්වා හඳුනා ගැනීම පමණ ය. නිසි ලෙස හඳුනා ගත හැකි නම් ඔබ අවට පරිසරයේ දෙවැටක, දෙණියක, කැළෑවක, කුඹුරේ නියරක, එමෙන් ම ඔබේ ම ගෙවත්තේ මේවා තිබේ. ඇතැම් විට වල් වශයෙන් ඔබ මෙතෙක් කපා ඉවත් කොට ඇත්තේ ඉහත සඳහන් අගනා ආහාර ශාකයන් විය හැක. නිසි ලෙස හඳුනා ගතහොත් ඔබට කරන්නට ඇත්තේ එ්වාට වැඩෙන්නට බාධා නො කර ඉඩ දී අවශ්‍ය විට නෙළා ගැනීම පමණි.

ඇතැම් විට නාගරික වෙළඳපළවලටද වගා නො කළ ආහාර පැමිණෙනු දක්නට ලැබේ. විශේෂයෙන් ම නාගරික පොළවල ඇතැම් ආහාර වර්ග දක්නට හැකි ය. මේවා කුමක් දැයි නො දන්නාකම සහ එ්වා පිස ගන්නා අන්දම නො දන්නාකම නිසා ඔබ එ්වා මිල දී ගන්නට නො පෙලඹෙනවා විය හැක.

මේවා සොයා ගත හැකි වුව ද එ්වා සකස් කර ගන්නා ක‍්‍රමය හරිහැටි නො දැනීම තුළින් ඔබ අපහසුතාවකට පත්වනවා විය හැක. මේ සඳහා සුදුසු ම ක‍්‍රමය වන්නේ වැඩිහිටියන්ගෙන් විමසා දැන ගැනීම ය. එසේ නැතිනම් තාමත් මේවා භාවිතා කරන ගැමි ගෘහනියකගෙන් විමසීම ය.

වගා නො කරන ලද ආහාර නෙළා ගැනීමේ දී අද අප ප‍්‍රවේශම් විය යුතු ව පවතී. බොහෝ පලා වර්ග එකතු කර ගත් ස්ථානයක් වූ කුඹුරේ නියර දැන් එ් සඳහා සුදුසු නො වන්නේ කුඹුරට යොදන කෘෂි රසායන නිසාවෙන් ය. වැවේ වැවෙන නෙලූම් අල, කුඹුරුවලට එක් කරන පොහොරවල බැර ලෝහ උරා ගන්නා හෙයින් අද කැඞ්මියම් ගබඩාවකි. එහෙයින් රසායනික ද්‍රව්‍ය නො යෙදූ ස්ථානවලින් වගා නො කළ ආහාර නෙළා ගැනීමට අප ප‍්‍රවේශම් විය යුතු ය.

කෘෂිකර්මය යනු බෝග වගා කිරීම පමණක් ද?

වගා නො කරන ලද ආහාර වර්ගවලට ඇති ප‍්‍රබල ම තර්ජනය වන්නේ අපේ නො දැනීම ය. එමෙන් ම හරිත විප්ලවය විසින් අපට ලබා දෙන ලද කෘෂිකර්ම තාක්ෂණික ක‍්‍රමවේදයන් ය. වාණිජ කෘෂි වගාවන් සඳහා ඇති ක‍්‍රමවේදය වන්නේ වගා කරන බෝගය හැර අනෙක් සියල්ල ‘වල්’ වශයෙන් සලකා ඉවත් කිරීම ය. මේ සඳහා ඇතැම්විට ප‍්‍රබල වල් නාශක භාවිත කරනු ලැබේ. මෙහි ප‍්‍රතිඵලය වන්නේ කිසිදු මැදිහත් වීමකින් තොරව ඔබට ආහාර වශයෙන් ලබා ගත හැකිව තිබූ සියලූ ම අනෙකුත් ශාකයන් වඳ වී යාම ය.
බංගලාදේශයේ ජෛව විවිධත්වය සංරක්ෂණය වූ ඇතැම් ප‍්‍රදේශවල ග‍්‍රාමීය ජනගහනයේ ආහාරවලින් 40%ක් වගා නො කරන ලද ආහාර ගනයට වැටේ. මෙයින් පෙන්නුම් කරන්නේ කෘෂිකර්මය යනු බෝග වගාව පමණක් නො ව ජෛව විවිධත්වය නිසිලෙස මිනිසාගේ ප‍්‍රයෝජනයට ගැනීම බවයි. වගා නො කරන ලද ආහාරවල වටිනාකම ඔබට අවබෝධ වූවහොත්, මෙතෙක් පෝෂණය සඳහා යයි ඔබ වෙළඳ පොළෙන් මිල දී ගත් නිසරු ආහාර ද්‍රව්‍යවලට දරන ලද වියදම ඉතිරි වනු ඇත.

සත්ව ඝාතනය පදනම් කොටගත් කෘෂිකර්මය විසින් වනසා දමන ලද්දේ ඔබේ ඉඩමේ ජෛව විවිධත්වය යි. ජෛව විවිධත්වය යනු ඔබේ පැවැත්මේ පදනම යි. ජෛව විවිධත්වයට ඉඩ දෙන්න. ජෛව විවිධත්වය විසින් ම ඔබ ව පෝෂණය කරනවා ඇත. සොබා දහම ඔබට ආහාර සපය යි. එහි ප‍්‍රයෝජනය ගන්න.

ඔබ වගා නො කරන, එහෙත් සොබා දහම විසින් වගා කරනු ලබන ආහාර ඔබේ ආහාර වේලට එක් කර ගැනීමට ඔබට වාසනාව ඇත. සත්ව ඝාතනය සහිත ගොවිතැනෙන් මිදීමට ඔබට එයින් යම් රුකුලක් ලැබෙනු ඇත.

මහාමේඝ 2013 ඉල් කලාපය
WWW.MAHAMEGHA.LK

හරිත සටහන
හැපී ගී‍්‍රන්ස් සංවිධානයේ ගරු සභාපති
කේ. එ්. ජේ. කහඳව

හැපි ග‍්‍රීන්ස් සංවිධානය
www.happygreens.lk
මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කුඹල්වෙල, ඇල්ල.

2013 සහ 2014 වසර ලෝක ආහාර අර්බුදයක් ආසන්නයේ ම සිටින බව දැන් ලෝක ආහාර සංවිධානය ම ප‍්‍රකාශ කර ඇත. මෙම මස මුල දී ප‍්‍රකාශ කරන්නට යෙදුණ වාර්තාවක් අනුව ලොව ප‍්‍රධානතම ආහාර නිෂ්පාදන රටවලට මෙම වසරේ දී සිය අපේක්ෂිත ඉලක්ක වෙත කිසිසේත් ළඟාවිය නො හැකි වන බව කියැවේ. ඇමරිකාවේ සහ යුක්රේනයේ නිය`ග තත්ත්වය මෙයට වඩාත් හේතු වී ඇත. එම වාර්තාව වැඩි දුරටත් හෙළි කරන කාරණයක් වන්නේ මේ වන විට ලොව ආහාර සංචිතවල ප‍්‍රමාණය දින 107 සිට දින 74 දක්වා පහළ බැස ඇති බව ය.

මෙම තත්ත්වය තාවකාලික එකක් නො වේ. පරිසරයේ අසමතුලිතතාවය සහ කාලගුණ විපර්යාස නිසා දිගින් දිගට ම ආහාර සංචිතවල අඩුවීමක් බලාපොරොත්තු වේ. මෙහි ප‍්‍රතිඵල වන්නේ ආහාර ද්‍රව්‍යවල හිඟය සහ මිල ඉතා ඉහළ යාම ය. ලොව ආහාර හිඟයෙන් වඩාත් ම පීඩා විඳින අප‍්‍රිකා රටවල බඩගිනි මරණ ඉහළ යාම ය. දිළිඳු ජනතාවට ආහාර මිල දරා ගත නො හැකි වීම ය.

නවීන කෘෂිකර්මයට මෙම තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීමට කිසිදු අන්දමකින් හැකි වී නැත. වැඩිවන ජනගහනය සහ ඉඩම්වල ක්ෂය වීම නිදහසට කරුණු වශයෙන් දක්වා කෘෂි විද්‍යාඥයෝ අර්බුදයෙන් මග හැර යති. ඔවුනට ලබා දිය හැකි විස`දුමක් හෝ ප‍්‍රතිකර්මයක් පෙනෙන තෙක් මානයකවත් නැත.

බත් වෙනුවට කෘමීන්

පය බරවායට පිටිකර බෙහෙත් බඳිනා අන්දමේ ප‍්‍රතිකර්මයක් දැන් එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ ලෝක ආහාර සංවිධානය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇත. ජුනි මස මුල දී ඉදිරිපත් කරන මෙම පිටු 200ක වාර්තාව (www.fao.org/docrep/018/i3253e/i3253e00.html) කියා සිටින්නේ, අනාගත ජනගහනයට ආහාර සැපයීමට කෘෂිකර්මයට කිසිදු හැකියාවක් නො මැති බව ය. එම නිසා ලෝක ජනතාව විසින් කෘමීන් ආහාරයට ගැනීමට වහ වහාම පුරුදු විය යුතු බව එම වාර්තාව ඉදිරිපත් කළ ‘විද්වතුන්’ විසින් තරයේ නිර්දේශ කර ඇත.

ආහාරයට ගන්නා කෘමීන් වර්ග 1900ක් පමණ වන බව මෙම වාර්තාව කියයි. දැනටමත් ලෝක ජනගහනයෙන් බිලියන 2ක් පමණ යම් යම් කෘමීන් තම ආහාරයේ කොටසක් ලෙස ගන්නා බවත්, එම නිසා ක‍්‍රමවත් වැඩ පිළිවෙළක් තුළින් කෘමීන් වර්ධනය කොට ආහාරයට ගැනීමට කටයුතු කළ යුතු බවත් එම වාර්තාව කියයි. මෙම වැඩපිළිවෙළ නිසා, පරිසරයට හානි නො වන බවත්, පරිසරය රැුකෙන බවත්, ජනතාවට පෝෂ්‍යජනක ආහාර ලැබෙන බවත්, කෘමීන් බෝ කිරීම හා ආහාරයට සැකසීම තුළින් නව ආදායම් මාර්ග මතු වන බවත් පෙන්නා දී ඇත.

හරිත විප්ලවය ලොවට හඳුන්වා දීමේ දී නවීන විද්‍යාඥයන් ඉදිරිපත් කළේ ද මෙවැනි මූඨ තර්කයන් ය. ලොව සියලූ ආහාර අර්බුදයන්ට පිළියම් ලෙස ගෙනා එම වැඩපිළිවෙළ දැනට මුහුණ පා තිබෙන අර්බුදකාරී තත්ත්වය ඔවුන් විසින් ම පිළිගෙන ඇත.

දැන් එම විද්‍යාඥයන් විසින් ම කෘමීන් අනුභව කරන ලෙස ලොවට නිර්දේශ කරනුයේ, ඔවුන් ඉදිරිපත් කළ තාක්ෂණය තුළින් කෘමී නාශනය කළ නො හැකි වූ නිසා අපට උන් අනුභව කර අවසන් කරන්නට කියා විය යුතු ය. ලොව අන් සියලූ ම සතුන් බිහි වී ඇත්තේ මිනිසාට ආහාර සැපයීමට බව මෙම විද්‍යාඥයන් සිතා සිටින බව පෙනේ.

මෙය කියවන ඔබ ඇතැම් විට ‘‘ඕවා කවදා කෙරෙන ඒවා ද?” යයි සිතනු ඇත. එහෙත් දැනටමත් කෘමීන්ගෙන් ආහාර සහ සත්ව ආහාර නිපදවන බව ඔබ දන්නවා ද? සත්ව ආහාර සඳහා භාවිතා වන මාළු වෙනුවට ඔබගේ නිවසේ වෙසෙන ගෙමැස්සන්ගෙන් නිපදවන සත්ව ආහාර වඩා පෝෂ්‍යජනක බවත් සොයා ගෙන ඇත. ඉතා ඉක්මනින් ඔබේ කෑම මේසයට එන බ්‍රොයිලර් කුකුල් මස් මෙලෙස කෘමි සත්වාහාර යොදා නිපදවන ඒවා වනු ඇත.

සෘජු ලෙස අනුභව කළ හැකි සහ සකසන ලද ආහාර වශයෙන් කෘමි ආහාර නිපදවීමට දැනටමත් සමාගම් අත ගසා ඇත. මේ අනුව ඇතැම් සමාගම් තණකොළපෙත්තන්, කැරපොත්තන්, කුරුමිණියන්, ගෙමැස්සන් විශාල වශයෙන් ඇති කිරීමට පටන් ගෙන ඇත.

මා මේ වාර්තාව ඔබගේ අවධානයට යොමු කළේ, ඉදිරි ආහාර අර්බුදය පිළිබඳ ව යළි ඔබේ මතකයට නැංවීමට ය. නවීන කෘෂිකර්මය තුළින් ලෝකයට ආහාර සැපයීමට නො හැකි හෙයින් දැන් කෘමි වගාවට ලෝකය පෙළඹවීමට නවීන විද්‍යාඥයන් දරන වෑයම පෙන්වා දීමට ය.

හරිත විප්ලවය තුළින් නිපදවන ලද ආහාරවලින් ලෝකයට විෂ කවා, මෙතෙක් නො ඇසු විරූ රෝගවලට මග පෙන්වූ නවීන කෘෂි විද්‍යාඥයන් මේ සූදානම් වන්නේ කුමකට දැයි අප අවධානයකින් සිටිය යුතු ය. දැනටමත් මෙම වැඩපිළිවෙළ ක‍්‍රියාත්මක කිරීමට ඉදිරියට පැන සූදානම් වන්නේ බහුජාතික සමාගම් ය. ඉදිරියේ දී බහුජාතික සමාගම් කෘමීන් ඇති කිරීම සහ ආහාර වශයෙන් සැකසීමට මූලිකත්වය ගනු ඇත. ඔබගේ ආහාරවල සුරක්ෂිත භාවය ගැන වගකීමට ඉදිරියේ දී කිසිවකුත් සොයා ගැනීමට නො හැකි වනු ඇත.

අපත් මෙම නවීන උගුලට දැන දැනම පැනිය යුතු ද? මෙම උගුලට අප හසු වන්නේ නවීන යයි කියාගන්නා ආහාර පුරුදු නිසා නො වේ ද? ඔබ ක්ෂණික ආහාරවලට ඇබ්බැහි වූයේ නම් ඉදිරියේ දී කෘමි ආහාරවලට ද සූදානම් විය යුතු ය. දැනටමත් ඇමරිකාවේ සහ යුරෝපයේ කෘමි ආහාර සපයන අවන්හල් ඕනැ තරම් ඇත. තායිලන්තයේ දැනටමත් කෘමීන් ඇති කරන සමාගම් ඇත.

මෙම උගුලෙන් මිදීම සඳහා අප කළ යුතු වන්නේ අපගේ ම දේශීය ආහාර රටාවකට යළි හුරු වීමයි. මෙය කළ හැක්කේ කෙසේ ද? අප විසින්ම නිපදවා ගනු ලබන ආහාර පරිභෝජනයට හුරු වීම ය. ඔබට උපකාරි විය හැකි එක් පැත්තක් පමණක් යළි ඔබගේ මතකයට නංවන්නට උත්සාහ දරන්නෙමි.

වගා නො කළ ආහාර

අප අවට පරිසරයේ ඇති ආහාර ගැන ඔබ සිතා බැලූවා ද? නාගරික නො වන ප‍්‍රදේශවල පරිසරයෙන් සොයා ගත හැකි ‘වගා නො කළ ආහාර ද්‍රව්‍ය’ කෙතරම් තිබේ ද? වගා පරිසරයක ඔබ හැදුණේ වැඩුණේ නම් ඔබට මේවා ඔබගේ මුතුන් මිත්තන්ගෙන් උගෙන ගන්නට ලැබෙන්නට ඇත.

ගෙවත්තේ, හේනේ හෝ අවට කැලෑ ප‍්‍රදේශවල අපට අනුභව කළ හැකි ආහාර ද්‍රව්‍ය කෙතරම් තිබේ ද? පලා වර්ග, අල වර්ග, බිම්මල්, මල් සහ ගෙඩි මෙලෙස අපට ආහාරයට ගත හැකි ඒවා ය. ආහාරය යනු වගා කළ දේ පමණකි යන සංකල්පයෙන් මිදීමට අපට දැන් කාලය එළඹ ඇත. වෙළඳපළින් හෝ වගා කර ලබාගන්නා ආහාරවලට වඩා ඇතැම් විට මෙම ආහාර පෝෂ්‍ය ගුණයෙන් ඉහළ ය.

මෙම තොරතුරු කෙරේ අවධානයෙන් බලන්න. මුරුංගා අප සැලකිල්ලකින් වගා කරන්නේ නැත. බොහෝ වියළි කලාප ඉඩම්වල වැඩි මහන්සියක් නො මැතිව වැවේ. අප මුරුංගා කරල් ගැන වැඩි අවධානයක් යොමු කළ ද මුරුංගාවල වැඩි පෝෂණය ඇත්තේ කොළවල ය. සොයාගෙන ඇති අන්දමට මුරුංගා කොළවල දොඩම්වල මෙන් 7 ගුණයක් සී විටමින් ඇත. කැරට්වල මෙන් 4 ගුණයක් ඒ විටමින් ඇත. කිරිවල මෙන් 4 ගුණයක් කැල්සියම් ඇත. කෙසෙල්වල මෙන් 3 ගුණයක් පොටෑසියම් ඇත. යෝගට්වල මෙන් දෙගුණයක් ප්‍රෝටීන් ඇත. මෙයට අමතර ව මුරුංගා කොළවල සියලූ ම පාහේ ඛනිජ වර්ග අඩංගු ය. මුරුංගා ඖෂධීය ගුණයෙන් ද ඉහළ ශාකයකි.

අප අවට ඇති මෙබඳු ආහාර වර්ගවල පෝෂණ ගුණයට අමතර ව ඇති ඖෂධීය ගුණ ගැන ඔබ සිතා බලා තිබේ ද? ඔබ හඳුනන දේශීය වෛද්‍යවරයෙකුගෙන් විමසන්න. අවට පරිසරයේ ඇති පලා, අල සහ වෙනත් ආහාරවල පෝෂණ ගුණය මෙන් ම ඖෂධීය ගුණය ද ඔබට පැහැදිලි කර ගත හැකි ය.

වගා නො කළ ආහාර පරිභෝජනය යළි ආරම්භ කිරීමට පෙර ඔබ විසින් අනුගමනය කළ යුතු කරුණු කීපයක් මතක් කරමි.

– හඳුනා ගැනීම

කලක් තිස්සේ පරිභෝජනය නො කිරීම නිසා ඔබ ගෙවත්තේ ඇති ආහාරයට ගත හැකි පැළෑටි වල් වශයෙන් සලකා විනාශ කළා විය හැකි ය. අල වර්ග සම්බන්ධයෙන් මෙය ඉතා වැදගත් ය. මෙරට තිබුණු සියයකට අධික අල වර්ග අද හඳුනා ගැනීමට නො හැකි ව ඇත්තේ අපගේ ම නො සැලකිල්ල නිසා ය. ඒවා නැවත හඳුනාගෙන පරිසරයේ තිබෙන්නට හරින්න.

– සකස් කිරීම

නවීන ආහාර රටාවලට හුරු වීම නිසා මෙම ආහාර ද්‍රව්‍ය සකස් කිරීමේ, පිසීමේ ක‍්‍රමයන් ඔබ නො දන්නවා විය යුතු ය. ඒ සඳහා ඔබට වැඩිහිටියන්ගෙන් ඉගෙන ගන්නට බොහෝ දේ ඇත.

– රැක ගැනීම

වගා නො කළ ආහාර ද්‍රව්‍ය, පරිසරය විසින් නොමිලේ ඔබට ලබා දෙන ත්‍යාගයකි. ඒවා පවතින්නේ පරිසර සාධකවලට අප අනිසි බලපෑමක් නො කරන තාක් කල් පමණි. එම පරිසර සාධක හඳුනාගෙන ආරක්ෂා කරගැනීම ඔබගේ යුතුකමකි.

ඔබගේ මෙන් ම ඔබගේ අනාගත පරපුර වෙනුවෙන් ද තීරණ ගැනීමට පෙර යළි සිතා බලන්න. විදේශීය ප‍්‍රභවයක් ඇති, වස විස පිරුණු කෘමීන්ගෙන් සකසන ලද ආහාරවලට ඔබ හසු වනවා ද? හරිත විප්ලවය විසින් ගෙනෙන ලද රෝගාබාධ මෙන් තවත් රෝගාබාධ ගොන්නක් සඳහා ඔබ ගන්නා ආහාර හේතු විය හැක. එනිසා, දේශීය ආහාර රටාවන්ට හුරු වී එම අනතුරුවලින් මිදෙනවා ද ?

වස විසෙන් තොර ආහාර වේලක් ඉදිරි පරපුරට දායාද කිරීමේ දැහැමි ක‍්‍රියා පිළිවෙළකට එළඹීමට ඔබටත් සිත් පහළ වේවා!

මහාමේඝ 2013 ඇසළ කලාපය
WWW.MAHAMEGHA.LK

හරිත සටහන
හැපී ගී‍්‍රන්ස් සංවිධානයේ ගරු සභාපති
කේ. එ්. ජේ. කහඳව

හැපි ග‍්‍රීන්ස් සංවිධානය
www.happygreens.lk
මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කුඹල්වෙල, ඇල්ල.

සොබා දහමට පිටුපා පසට වස එකතු කිරීමේ පාපකාරී ගොවිතැන අපට ද බොහෝ අමිහිරි පාඩම් කියා දී ඇත. අපගේ දරුවනට අප විසින් ම වස කවා, රෝගී අනාගත පරපුරක් බිහි කිරීමේ අපරාධයට අප වගඋත්තරකරුවන් වී අවසාන ය. ජාතිය වඳවීමේ අවදානමකට අප මුහුණපා සිටින බව ප‍්‍රත්‍යක්ෂ ය. මින් මිදීමට අපට හැකි වන්නේ අප අනුභව කරන වසවලින් මිදීමට දරන උත්සාහය මත නො වේ ද?

පස සුවපත් කර ගැනීම ස්වාභාවික ගොවිතැනෙහි සාර්ථකත්වයට බලපාන ප‍්‍රධාන ම සාධකය බව අප පෙර කලාපවල සාකච්ඡුා කළෙමු. එමෙන් ම පසුගිය කලාපයක දී අප එ් සඳහා යොදා ගත හැකි සරල ම ක‍්‍රමයක් වන කොම්පෝස්ට් භාවිතය ගැන සඳහන් කළෙමු. පොහොර වශයෙන් කෘත‍්‍රීම රසායනික ද්‍රව්‍ය යෙදීම සම්බන්ධයෙන් ඇති භයානක තත්ත්වය සම්බන්ධව මේ දිනවල බහුල වශයෙන් සාකච්ඡා වනු පෙනේ. අප මෙම ලිපිවලින් මේ ගැන බොහෝ කලකට පෙර සිට ම මේ කරුණු ඔබ වෙත ඉදිරිපත් කළ වග ඔබට මතක ඇත.

රසායනික පොහොරවලින් ගොවිතැන් කරන අය මතු කරන තවත් පුහු තර්කයක් වන්නේ ඊට සමාන කාබනික පොහොර සොයා ගැනීම දුෂ්කර බවයි. එහෙත් ඔබ ස්වාභාවික වගාවට යොමු වන්නේ නම් පොහොර සොයා අමුතු මහන්සියක් දරන්නට සිදු නොවන බව ඔබට ම ප‍්‍රත්‍යක්ෂ වනු ඇත.

රසායනික යෙදවුම් නිසා නිසරු වූ පස යළි සරු කර ගැනීම සඳහා කොම්පෝස්ට් යෙදීම පිළිබඳව අපි පසුගිය කලාපයකින් කතා කළෙමු. මෙම ලිපියෙන් අප සාකච්ඡුා කිරීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ කොම්පෝස්ට්වලට අමතරව සහ එ් සමග භාවිත කළ හැකි තවත් පහසු තාක්ෂණික කරුණු කීපයක් සම්බන්ධයෙනි.

ස්වාභාවික කැළෑවක් ගැන සිතන්න. ඉතා ම සරු පසක් පවතින්නේ එහි ය. කිසිවකු කැළෑව කපා ඉවත් කර ගන්නේ නොමැති නම් එහි දිරා යන ශාක කොටස් යළි එයට ම එකතු වේ. මනා ආවරණයක් පවතින හෙයින් කෙතරම් වැස්සත්, සුළඟ ආවත් පස සෝදා යාමක් සිදු නො වේ. එහි ස්වයං පැවැත්මක් ඇත. අපට මෙයින් උගෙන ගන්නා පාඩම් අපගේ ගොවිපළට භාවිත කළ හැකි ය.

කාබනික වගාවේ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ පස ඉතා උසස් මට්ටමක තබා ගැනීම මත ය. ඔබ කොම්පෝස්ට් භාවිත කොට වගා කළා යයි සිතමු. භෝග අස්වැන්න වශයෙන් අප ඉවත් කර ගන්නා පෝෂ්‍ය කොටස් නැවත අප පසට ලබා දිය යුතු ය. කොම්පෝස්ට් නැවත පසට එකතු කිරීම එහිලා වැදගත් ය. එමෙන් ම පසෙහි පෝෂණය රඳවා ගැනීමට කිසිදු වියදමක් නොමැති ක‍්‍රම ගැන සිතා බලන්න.

පස ආවරණය කිරීම

පස මතුපිට සෑමවිට ම භෝග හෝ පැළෑටි හෝ කොම්පෝස්ට් ද්‍රව්‍යවලින් ආවරණය කර තිබිය යුතු ය. පස ආවරණයකින් තොරව විවරව තැබීම නිසා එයට වැස්ස, සුළඟ සහ ඉර අව්ව මගින් හානි පැමිණෙන්නට පුළුවන. අව්ව සෘජු ලෙස වැටෙන පස වියළී, පුපුරා යයි. ආවරණ රහිත පසට වැටෙන වැස්ස මතුපිට පස ඉවත් කරන අතර සෝදා පාලූවට ලක් කරයි. සුළඟට නිරාවරණය වූ පස දූවිලි සහ පස් කොටස් වශයෙන් ගසාගෙන යයි. මෙලෙස සිදු විය හැකි පසෙහි ව්‍යුහය වෙනස් වීම සහ පස සෝදා යාම අප වළක්වා ගත යුතු ය.
පස ආවරණය කිරීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ වල්, කපන ලද තණකොළ, ගස්වලින් වැටෙන වියළි පත‍්‍ර, පිදුරු, මානා, ඉලූක් වැනි දෑවලින් පස මතුපිට වසා තැබීම ය. මෙහි පරමාර්ථ දෙකකි. එ්වා නම් පස සංරක්ෂණය කර ගැනීම සහ පසට අවශ්‍ය පොහොර සැපයීම මගින් එහි ව්‍යුහය වැඩි දියුණු කර ගැනීම සහ මෙමගින් පස මෘදුව තබා ගන්නා හෙයින් පස ගැඹුරට කෙටීම සහ පෙරලීම අවම කර ගත හැකි වීම ය.

පසෙහි ව්‍යුහය වැඩි දියුණු කර ගැනීම

පස මත ඉහත කී පරිදි පිදුරු, කාබනික ද්‍රව්‍ය වැනි ආවරණයක් තිබේ නම් පස මතට දැඩි හිරු රැස් වැටීමෙන් වියළී යාමක් හෝ, තද වැසි වැටීම නිසා පස තද වීමක් සිදු නො වේ. අඟල් කීපයක ආවරණය නිසා පස මත ජලය රඳවා ගැනීමට හැකි වන පරිදි මෘදු වැස්මක් ඇතිවේ. එමගින් පසේ තිබිය යුතු ප‍්‍රශස්ත තෙතමන තත්ත්වය පවත්වා ගත හැකි වේ. තද අව්ව වැටෙන විට සෘජුව පස මතට හිරු රැස් පතිත නොවන හෙයින් පස වියළී යාම වළකී. පස මත මෙලෙස වැස්මක් නිතරම පවතීි නම් පස පෙරළීමේ අවශ්‍යතාවක් ද ඇති නො වේ.

පස මත දමන මෙම ආවරණයේ අන්තර්ගත කාබනික ද්‍රව්‍ය ද ක‍්‍රම ක‍්‍රමයෙන් දිරාපත් වී පසට මිශ‍්‍ර වී යයි. මූලදී ආවරණයක් වුව ද එය ක‍්‍රමයෙන් පසට හොඳ පොහොර සැපයීමේ ක‍්‍රමයක් වේ. ආවරණයෙන් මෙසේ ලැබෙන පොහොර කොම්පෝස්ට් තරමට ම සාරවත් හෙයින් පසේ ව්‍යුහය වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර වේ.

වල් මර්ධනය

වල් මර්ධනය කර ගැනීම ගොවිතැනෙහි ප‍්‍රධාන අභියෝගයකි. පස මතුපිට දමන ආවරණය මගින් වල් පැළ මතුපිටට එ්ම පාලනය කරන හෙයින් වල් පැළ මිය යාමෙන් ස්වාභාවික වල් මර්ධනයක් සිදු වේ. නිතිපතා ම ආවරණයක් යොදන්නේ නම් වල්වලින් 90%ක් පමණ ම පාලනය කර ගැනීමට ඔබට හැකි වනවා ඇත.

වසුන් වශයෙන් යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍යඃ

ඕනෑම කාබනික ද්‍රව්‍යයක් වසුන් සඳහා භාවිතා කරන්නට පුළුවන. එනම් ගස්වලින් වැටෙන කොළ, තණකොළ, වගාවේ ශේෂ කොටස්, වල්, මානා, පිදුරු, පොල්කොළ ආදියයි. ගිලිරිසීඩියා, ඉපිල් ඉපිල්, ජපන් ජබර වැනි පැළෑටි කොටස් ද යොදා ගත හැකි ය. ඔබ කොම්පෝස්ට් තනාගෙන ඇත්නම් එ්වා ද භාවිත කළ හැකි ය.

ගෙවත්තක භෝග වගා කරන අයකුට වසුන් සඳහා විශේෂ කාබනික ද්‍රව්‍ය සොයමින් සිටීමට අවශ්‍ය වන්නේ නැත. වත්තට ගස්වලින් වැටෙන කොළ ඔබ කොම්පෝස්ට්වලට යොදා ගන්නේ නැත්නම් වසුන් වශයෙන් භාවිතා කරන්නට පුරුදු වන්න. ඇතැම් අවස්ථාවල අප ඉරා ඉවත දමන පරණ පුවත්පත් කැබලි පවා වසුන් සඳහා භාවිත කරනු මා දැක ඇත.

පස ආවරණය කිරීමේදී සැලකිය යුතු කරුණු

පස මතට බොහෝ කාබනික ද්‍රව්‍ය යෙදීම තුළ ඇතිවිය හැකි අවදානම් තත්ත්වයන් සම්බන්ධව කල්පනාකාරී විය යුතු ය. වැඩි වැසි සහිත කාලගුණ තත්ත්වයක දී ඇතැම් විට පස ආවරණය නිසා හානිකර පුස් වර්ග වගාවට ඇති විය හැක. මෙය වළක්වා ගැනීමට කළ හැකි දෙයක් නම් පස මතුපිටට යොදන වැස්ම හොඳින් වේලා ගැනීම ය. එමෙන් ම කොම්පෝස්ට් තත්ත්වයට ආසන්නව දිරා ගිය ද්‍රව්‍ය වසුන් සඳහා යොදා ගැනීම ද තවත් උපක‍්‍රමයකි. මෙබඳු තත්ත්වයන් යටතේ ඔබ යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍යවල වෙනසක් කර බලන්න. පස සංරක්ෂණය වන ගමන් ම පුස් වැනි තර්ජන වලකා ගැනීමට නම් පිදුරු, මානා, පොල්කොළ වැනි කාබන් අධික වසුන් යෙදිය හැක. එම ද්‍රව්‍ය සෙමින් දිරාපත් වන හෙයින් පොළව මත දිගු කාලයක් රඳන අතර පුස් හානිවලට ද ඔරොත්තු දේ. පස සරු කර ගැනීම ඔබේ ප‍්‍රධාන පරමාර්ථය නම් අධික නයිට‍්‍රජන් යුතු රනිල කුලයේ පැළෑටි ද්‍රව්‍ය යොදා ගත හැකි ය. පස තුළට නයිට‍්‍රජන් සපයන ගැටිති සහිත තණකොළ හා රනිල කුළයේ පැළෑටි (බෝංචි, මුං වැනි වගා ශේෂ කොටස්* මෙයට උදාහරණ යි.

නිතිපතා ම වසුන් යොදා වගා කිරීම තුළ පසේ ක්ෂුද්‍ර ජීවී ක‍්‍රියාකාරකම් වැඩි වන හෙයින් පුස් වැනි බාහිර බාධකවලට මුහුණ දිය හැකි ශක්තියක් පසට ලැබේ. එම නිසා දීර්ඝකාලීන වගාවල දී පුස් වැනි බාධක ඇති වීමේ ඉඩකඩ අඩු ය.

කාබනික වගා කෙතරම් ප‍්‍රායෝගික, එමෙන් ම වියදම් රහිත ක‍්‍රමයක් ද යන්න ඔබට පැහැදිළි විය යුතු ය. පසට ඔබ හොඳින් සලකන්නේ නම් පස ද ඔබට එලෙස ම ප‍්‍රත්‍යුපකාර කරනු ඇත. ඔබ රසායනික උගුලේ රැුවටී පසට විෂ එකතු කරන්නෙක් නම් පස ද ඔබට ලබා දෙන්නේ වස මුසු ආහාරයකි. ඔබේ දරුවනට විෂ රහිත ආහාරයක් ලබා දී ඔවුනගේ අනාගතය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට ඔබට තාමත් උත්සාහයක් දරන්නට පුළුවන.

මෙම දැහැමි ගොවිතැනට එක් වීමට ඔබට ද සිත් පහළ වේවා!

මහාමේඝ 2013 බක් කලාපය
WWW.MAHAMEGHA.LK

හරිත සටහන
හැපී ගී‍්‍රන්ස් සංවිධානයේ ගරු සභාපති
කේ. එ්. ජේ. කහඳව

හැපි ග‍්‍රීන්ස් සංවිධානය
www.happygreens.lk
මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කුඹල්වෙල, ඇල්ල.

මෙවැනි ප‍්‍රවණතාවන්වලින් ඉස්මතු වී පෙනෙන්නේ අප ගන්නා බටහිර පන්නයේ ආහාර වේල ගැන නැවත සිතන්නට බොහෝ දෙනා පෙළඹී ඇති බව ය.

මෙම පුවත්පතක් කියවන අතරතුර මා හිතවත් අයකු විසින් සඳහන් කරන්නට යෙදුණ අදහසක් පිළිබඳ ව ඔබගේ ද අවධානය යොමු කරන්නට සිතුවෙමි. ඔහු පැවසුවේ, ‘‘බටහිර කෑම කෑවම හැදෙන ලෙඩ රෝග සුව කර ගන්නට අපට දේශීය ආහාර ගැන සිතන්නට සිදු වෙලා” යනුවෙනි.

අද අපට සිදුවී ඇත්තේ මෙය නො වේ ද? දියවැඩියාව, හෘදයාබාධ සහ පිළිකා අද අප රටේ ප‍්‍රධාන ම සෞඛ්‍ය ගැටලූ බවට පත්ව ඇත. මෙම රෝගවල මූලය අපගේ අවිධිමත් ආහාර රටාව යි.

මෙහි අනෙක් පැත්ත නම් බොහෝ බටහිර ජාතිකයන් දැන් දැන් පෙරදිග සහ සම්ප‍්‍රදායික ආහාරවලට නැඹූරු වෙමින් සිටින බවය. මෙයට ප‍්‍රධානම හේතුව වශයෙන් දැකිය හැක්කේ නූතන කෘෂිකර්මය තුළ ආහාර නිෂ්පාදනයේ දී යොදා ගනු ලබන විෂ රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ හෝමෝන වර්ග නිසා පිළිකා වැනි සුව කිරීමට අසීරු රෝග වැලඳෙන බව ඔප්පූ වී තිබීම යි.

අප කෘෂිකර්මය වශයෙන් තේරුම් ගත යුත්තේ රසායනික යෙදවුම් සහ වැඩි දියුණු කරන ලද බෝග වගාව පමණක් නොව පරිසරයෙන් ප‍්‍රශස්ත ලෙස ප‍්‍රයෝජන ගැනීම බව පසුගිය කලාපයෙන් සඳහන් කළෙමි. එමෙන් ම අප අවධානයෙන් සිටින්නේ නම් වගා නො කරන ලද ආහාර පරිසරය අපට සපයා දෙන බව ද කීවෙමි.

අද අප කතා කරන්නේ ඊටත් වඩා වටිනා කරුණු කීපයක් සම්බන්ධයෙනි. එනම් පරිසරය අපට දායාද කර දුන් අති විශේෂ ආහාරයක් වන අල වර්ග ගැන ය.

අල යනු ඇතැම් පැළෑටි තම ආහාර ගබඩා කර ගන්නා ක‍්‍රමවේදය යි. එමෙන් ම බොහෝ අල වර්ග ප‍්‍රතිජනනය වන්නේ ද එසේ ගබඩා කරගත් පෝෂණය භාවිතා කරමිනි. අල බොහෝ විට එළවළු වර්ගයක් ලෙස සලකනු ලබයි. එහෙත් අනෙකුත් ආහාරවලින් අල වෙනස් කර දැකීම අවශ්‍ය වන්නේ අලවලට අපේ ආහාරයන් තුළ ලැබී ඇති සුවිශේෂී ස්ථානය නිසා ය. බත්, කොස්, දෙල් සමග ම අල ද අපගේ ප‍්‍රධාන වේලට ඇතුළත් කර ගත හැකි ආහාරයකි.

අලවලට අප රටේ ප‍්‍රධාන ආහාර වේලෙන් පසුබසින්නට සිදු වූයේ අපගේ පරගැති චින්තනය නිසා ය. ඉංග‍්‍රීසි ජාතිකයින් මෙරට වතු කෘෂිකර්මය ආරම්භ කළ ද, ඔවුනට කම්කරුවන් මෙරටින් ලබා ගත නො හැකි වූයේ මෙරට ජනතාවට ආහාර හිඟයක් නො වූ හෙයිනි. ඉංග‍්‍රීසීන් මෙරටට පැමිණි අවදියේ අප රට තිබූ තත්ත්වය සම්බන්ධ ව ඔවුන් පළ කළේ මෙබඳු අදහස් ය.

‘‘ඉතාම පහසුවෙන් තම ගෙවත්තෙන් සහ අවටින් ආහාර සපයා ගැනීමට හැකියාවක් තිබිය දී වතුවල කුලීකාරයන් වශයෙන් සිංහලයන් සේවයට යාමට කැමති වන්නේ නැත. තම ගෙවත්තේ ඇති බෝගවලින් කිසිදු ආයාසයකින් තොරව මෙහි ගැමියනට තම පවුල් නඩත්තු කර ගැනීමට හැකියාව ඇත.”

සුදු ජාතිකයන් අපගේ මෙම ස්වයංපෝෂිත බව සිතාමතා ම නැති කිරීමට කරන ලද උත්සාහයන් ගැන මා ඔබට අමුතුවෙන් කීමට අවශ්‍ය නැත. 1850 වැනි කාලයේ දී පවා ඇමරිකාව සහ ඉන්දියාව අපගේ ප‍්‍රධාන ම තිරිඟු පිටි සැපයුම්කරු බව ද ඉහත සඳහන් පොතෙහි දක්වා ඇත. අපගේ දේශීය ආහාර රටාව විනාශ කිරීමේ කුමන්ත‍්‍රණයට ඔබත් මාත් හසුවී තිබෙන බව මේ කරුණු සලකා බලන කල අපට පැහැදිලි විය යුතු ය. ඉංග‍්‍රීසින් අප රට හැර ගිය නමුත් ඔවුන් අපට දායාද කළ පරගැති බව අපට තාමත් ඉවත් කර ගත නො හැකිව ඇත. අපි දැන් තිරිඟු ප‍්‍රධාන ආහාරය වශයෙන් පත් කර ගෙන සිටිමු. එහෙත් එක් තිරිඟු ගසක්වත් මෙරට වැවෙන්නේ නැත.

ඔවුන් අපට දායාද කළ ආහාර රටාව දැන් බටහිර ජාතීන් විසින් ම ප‍්‍රශ්න කරනු ලබයි. එමෙන් ම බටහිර ජාතීන් නැවතත් ස්වභාවික ආහාරවලට දැඩි උනන්දුවක් දක්වන්නේ, එම ආහාර නිපදවීමට යොදා ගනු ලබන රසායනික විෂ සහ හෝර්මෝනවලින් උද්ගතව ඇති සෞඛ්‍ය ගැටලූ නිසාවෙනි. එහෙත් බොහෝ රටවල් මේ සඳහා ප‍්‍රමාද වූවා වැඩි ය. එ් ඔවුනගේ ජාන සම්පත් බොහොමයක් මේ වන විට වඳ වී ගොස් ඇති බැවිනි. දැන් ඔවුන් පෙරදිග රටවල් දෙස බලන්නේ මෙම දේශීය ආහාරවල අගය වැටහී ඇති බැවිනි.
ජෛව විවිධත්වයේ සංකේතයක් බඳු අප රටට මෙබඳු කනගාටුදායක තත්ත්වයක් ඇති විය යුතු නැත.

අප රටේ පරිභෝජනයට සුදුසු අල වර්ග 90 කට වඩා තිබූ බව ඔබ දන්නවා ද? මෙම අල වර්ග විවිධත්වය අපගේ ආහාර සුරක්ෂිත භාවයේ වැදගත් ලක්ෂණයක් විය. බොහෝ අල වර්ග ප‍්‍රධාන ආහාර වේල සඳහා විකල්පයක් වශයෙන් වූව ද ගත හැකි වූයෙන් වී අස්වනු පාළු වූව ද බඩගින්නේ සිටීමේ අවධානමක් අපට නො වී ය.

1940 වසරේ ඝර්ම කලාපීය කෘෂිකර්මය :ඔරදචසජ්ක ්ටරසජමකඑමරසිඑ* නම් සඟරාවේ ඩබ්ලිව් මොලගොඩ මහතා විසින් අපගේ අල සම්බන්ධව මෙසේ සඳහන් කර ඇත.

‘‘පසුගියදා පැවැත්වූ ඉංගී‍්‍රසි මල් ප‍්‍රදර්ශනය හෑල්ලූවට ලක් වීමට හාරිස්පත්තු අල ප‍්‍රදර්ශනය හේතු කාරක විය. එහි ප‍්‍රධාන ම ප‍්‍රදර්ශන භාණ්ඩය වුයේ අඩි 9 ක් උස රාජාල අලයකි. මෙය හෑරීම සඳහා මිනිසුන් 4 දෙනෙකුට දින දෙකක් ගත විය. අඩි 4 ක් පළල මැස්සක් මත රුවා එය ඔසවා ගෙන එ්මට මිනිසුන් 6 දෙනෙකු උවමනා විය.”

මේ අප රට අල අභිමානය සංකේතවත් කරන සටහනකි. සිතා බලන්න. අඩි 9 ක් දිග හා අඩි 4 ක් පමණ පළල අලයක් පවුල් කීයකට, පුද්ගලයන් කී දෙනෙකුට ආහාර සැපයීමට සමත් ද? බොහා් අල වර්ග සැලකිය යුතු තරම් විශාල බව ඔබ දන්නා කරුණකි.

අප නිතර ම මතක තබා ගත යුතු කරුණක් වන්නේ අපගේ පැරැන්නන්, බත් පමණක් අනුභව කළ ජනතාවක් නො වන බව ය. බත ප‍්‍රධාන වූ බව සත්‍යයකි. එහෙත් බත මත ම පමණක් යැපෙනු වෙනුවට කුරහන්, මෙනේරි, බඩ ඉරිඟු, තල වැනි අනෙකුත් ආහාර වර්ග ද ප‍්‍රමාණවත් ලෙස වගා කරනු ලැබී ය. එ් සමඟ ම ස්වභාව ධර්මය විසින් සපයන ලද ඉබේ වැවෙන අල සහ වගා කරන ලද අල ද ප‍්‍රධාන ආහාරයන් විය.

පාන්පිටි සහ බත්වලට වඩා මෙම අනෙකුත් අල සහ ධාන්‍යවල පෝෂණ කොටස් අධික වූයෙන් නිරෝගීකමට ඉන් ලද හැකි පිටුවහල ඉමහත් ය.

අලවල ඇති පෝෂණීය ගුණ සම්බන්ධව ඔබ දැනුවත් විය යුතු ය. සෑම අල වර්ගයක ම ලවන වර්ග හා විටමින් ඇතුළු ක්ෂුද්‍ර පෝෂක බොහොමයක් අඩංගු ය. කෙඳි සහිත හෙයින් ආහාර ජීර්ණ පද්ධතියට හිතකර ය. හෘද රෝග ඇති කරන නරක කොලස්ටරෝල් අඩු කරවයි. අලවල සීනි අඩංගු වන නමුත් එ්වා ශරීරයට අවශෝෂණය වන්නේ ඉතා සෙමිනි. එම නිසා අල ග්ලයිසෙමික්ස් දර්ශකයේ පහළ අගයක් ගන්නා ආහාර ලයිස්තුවට එක්වී ඇත.

අපගේ දේශීය වෙදකමට අනුව මෙම සැම අල වර්ගයක් ම ඖෂධ ගුණයෙන් යුක්ත ය. ඉන් කීපයක් ඔබේ අවධානයට යොමු කරමි.

හුලංකීරිය- ශරිරයේ අම්ල ගතිය මර්ධනය කරයි. අජීර්ණය සුව කරයි. ස්ථුල බව අඩු කරයි. දියර ස්වභාවයෙන් මළ පිටවීම පාලනය කරයි. ලේ සීිදං පහවන අතීසාරය සුව කරයි. අර්ෂස් සුව කරයි. ළදරු ආහාරයක් ලෙසත්, සුව වූ රෝගීන්ට දෙන බර අඩු ආහාරයක් ලෙසත් නිර්දේශිත ය.

බුත්සරණ- සෙංගමාලය වැළඳුන රෝගීන්ට රෝග අවස්ථාවේ දී මෙන් ම රෝගය සුවවූ පසූ කලක් යන තුරු ම කෑමට දිය යුතු ය. කහ උණ සුව කරයි. කුණකටුවන් සහ කරවලයන් දෂ්ට කළ අයට බුත්සරණ ඖෂධයකි. ළදරුවන්ගේ සෙම් රෝග නිවාරණයට සහ කිරි මැලියම් දොස්වලට ඖෂධයකි.

කිඩාරන්- කිඩාරන්වල ඖෂධීය ගුණය කියා නිම කළ නො හැක. ශරීරයේ උෂ්ණයෙන් වැළඳෙන රෝග මැඬලයි. වැඩිහිටි කතුන්ගේ ඇට මිදුලූ දියවීමේ රෝගය සුව වේ. අර්ෂස් රෝගයෙන් බඩ වැල මෑත්වීම වළකයි. අර්ෂස් වැළඳීම වළකයි. අර්ෂස් වැළඳුන අය සුව කරයි. නාග විෂ මෙන් ම සියලූ සර්ප විෂ මර්ධනයට කිඩාරන් යොදා ගනී.

දන්දින- අධික රුධිර පීඩනය පාලනය කරයි. ඉතා පෝෂ්‍ය ගුණයෙන් යුතු හෙයින් ශරීර ශක්තිය වඩවයි. කාන්තාවන්ගේ කේෂ කලාපය වැඞීමට උපකාර වේ.

අල වර්ග සම්බන්ධව තවත් වැදගත් කාරණයක් නම් අල පමණක් නොච එ්වායේ කොළ ද අතිශයින් පෝෂ්‍යජනක බවයි. උදාහරණයක් වශයෙන් බතල කොළවල අලවලටත් වඩා විටමින් ක්‍ල විටමින් ණ, ලවන සහ පොටෑසියම් අඩංගු ය. මෙයට අමතරව මඤ්ඤොක්කා කොළ අපට අත්‍යවශ්‍ය පෝෂණය සපයයි.

මේ අන්දමට අලවල ඖෂධීය ගුණ ලයිස්තුව දිගට ලියා ගෙන යා හැක. කිරි අල, කටු අල, ගෝනල, ඉන්නල, ඉසුරු අල, දන්දින, ඉනි අල, ඇඟිලි අල, නාට්ටාල, හිරිතල, රාජා අල, උඩල – මෙම ලයිස්තුව ඉතා දිග එකකි. එහෙත් ඔබට මා ඉදිරිපත් කිරීමට අදහස් කළේ ඔබගේ උනන්දුව නැවත ඇති කරවන උදාහරණ කීපයක් පමණි. නැවත ඔබගේ ආහාර වේලට අල ආහාර ඇතුළත් කර ගැනීමට ඔබව පොළඹවන කරුණු කීපයක් පමණි.

අපට වෙළඳපළෙහි දක්නට ලැබෙන්නේ ඉතා සීමිත අල වර්ග සංඛ්‍යාවකි. මයියොක්කා, බතල, සහ ඉතා මඳ වශයෙන් ඉන්නල, කිරි අල, රාජාල වැනි වර්ග කීපයක් පමණි.
මෙම ඇතැම් අල පෙර දී ඔබගේ ගෙවත්තේ තිබී ඔබගේ නො සැලකිල්ල නිසා වඳ වී ගියා වන්නට පුළුවන. එතරම් ආයාසයක් අනවශ්‍ය හෙයින් නැවත ඔබගේ ගෙවත්තට මෙම අල ඇතුල් කර ගත හැකි ය. ඉතා වැදගත් කාරණය වන්නේ දේශීය අල වර්ගවලට කෘමි හානි ඉතාම අවම බව ය. එනිසා රසායනික විෂ භාවිතයෙන් තොර ආහාරයක් ඔබට ලැබේ. ජලය යෙදීම අවම මට්ටමක පවතින හෙයින් ජල දුෂ්කරතා ඇති ඉඩම්වලට ද යෝග්‍ය ය. වර්ග කිපයක් ගෙවත්තේ ඇත්නම් වසර පුරා ම අස්වනු ගත හැකි වන හෙයින් ආහාර සුරක්ෂිත බවත් ඇති වේ.

මෙම අල නැවත සොයා ගෙන ඔබේ ගෙවත්තට එකතු කර ගන්නේ නම් එ් සඳහා දැනට පවතින ගැටලූ ද විසඳා ගත යුතු ය. එනම් එ්වා වගා කර ගන්නේ කෙසේ ද යන්න ය. සම්ප‍්‍රදායික වයෝවෘද්ධ ගොවි මහතුන්ගෙන් උපදෙස් ගැනීම එක් උපාය මාර්ගයකි.

පහත සඳහන් පුද්ගලයන් සහ ආයතන විමසීමෙන් ද අල වර්ගවල බීජ සහ වැඩිදුර උපදෙස් ඔබට ලබා ගත හැකි වනු ඇත.

01. දේශීය අල වර්ග සංරක්ෂණය කිරීමේ ජාතික වගකීමකින් කටයුතු කරන දන්තුරේ පේ‍්‍රමවර්ධන වෙද මහතා, ප‍්‍රජා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානය, කාල්වාන, අරණායක.
02. දේශීය බීජ සුරැකීමේ ජාතික ගොවි සම්මේලනය, ප‍්‍රගති මාවත, හෝමාගම.

මෙම ආයතන සහ පුද්ගලයන් මෙරට දේශීය බීජ සුරකින ජාතික මෙහෙවරක කොටස්කරුවෝ වෙති.

ආනයනික බෝගයක් වන අර්තාපල්වලට හැර කිසිදු අල වර්ගයකට රෝග නැත. රසායනික පොහොර සහ කෘමි නාශක අවශ්‍ය නැත. සත්ව ඝාතනය කිරීමට අවශ්‍ය නැත. ඉදින් කෘෂි රසායන විෂ කා නැසෙනු වෙනුවට, පෝෂණ ගුණයෙන් ඉහළ, එමෙන් ම වස විසෙන් තොර ආහාර වේලක් ඉදිරි පරපුරට දායාද කිරීමේ දැහැමි ක‍්‍රියා පිළිවෙළකට එළඹීමට ඔබටත් සිත් පහළ වේවා!

මහාමේඝ 2013 උඳුවප් කලාපය
WWW.MAHAMEGHA.LK

හරිත සටහන
හැපී ගී‍්‍රන්ස් සංවිධානයේ ගරු සභාපති
කේ. එ්. ජේ. කහඳව

හැපි ග‍්‍රීන්ස් සංවිධානය
www.happygreens.lk
මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව, කුඹල්වෙල, ඇල්ල.